మహాభారతం · అధ్యాయం 10.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.3.1
कृपस्य वचनं श्रुत्वा धर्मार्थसहितं शुभम् ।
अश्वत्थामा महाराज दुःखशोकसमन्वितः ॥ १०.३.१ ॥
కృపుని ధర్మార్థ సహితమైన శుభ వచనాలను విని, మహారాజా, దుఃఖ శోకములతో నిండిన అశ్వత్థామ...
10.3.2
दह्यमानस्तु शोकेन प्रदीप्तेनाग्निना यथा ।
क्रूरं मनस्ततः कृत्वा तावभौ प्रत्यभाषत ॥ १०.३.२ ॥
శోకంతో మండుతూ, ప్రజ్వలించే అగ్నిలా, అప్పుడు మనసును క్రూరం చేసుకుని ఆ ఇద్దరితో ఇలా అన్నాడు.
10.3.3
पुरुषेपुरुषे बुद्धिर्याया भवति शोभना ।
तुष्यन्ति च पृथक्सर्वे प्रज्ञया ते स्वयास्वया ॥ १०.३.३ ॥
ప్రతి మనిషిలో ఉన్న మంచి బుద్ధితో, అందరూ తమ తమ ప్రజ్ఞతో వేర్వేరుగా సంతృప్తి చెందుతారు.
10.3.4
सर्वो हि मन्यते लोक आत्मानं बुद्धिमत्तरम् ।
सर्वस्यात्मा बहुमतः सर्वोत्मानं प्रशंसति ॥ १०.३.४ ॥
ప్రతివారూ ప్రపంచంలో తనను తానే మరింత బుద్ధిమంతుడిగా భావిస్తారు; ప్రతివారికీ తన ఆత్మ అత్యంత గౌరవనీయం, వారు తమనే పొగుడుకుంటారు.
10.3.5
सर्वस्य हि स्वका प्रज्ञा साधुवादे प्रतिष्ठिता ।
परबुद्धिं च निन्दन्ति स्वां प्रशंसन्ति चासकृत् ॥ १०.३.५ ॥
ప్రతివారికీ తన స్వంత ప్రజ్ఞే మంచిమాటలలో నిలిచి ఉంటుంది; వారు ఇతరుల బుద్ధిని నిందిస్తారు, తమనే పదేపదే పొగుడుకుంటారు.
10.3.6
कारणान्तरयोगेन येषां संवदते मतिः ।
तेऽन्योन्येन च तुष्यन्ति बहुमन्यन्ति चासकृत् ॥ १०.३.६ ॥
ఇతర కారణాల సంబంధం వల్ల ఎవరి మతి ఏకీభవిస్తుందో, వారు పరస్పరం సంతృప్తి చెంది పదేపదే ఒకరినొకరు గౌరవిస్తారు.
10.3.7
तस्यैव तु मनुष्यस्य सासा बुद्धिस्तदातदा ।
कालयोगे विपर्यासं प्राप्यान्योन्यं विपद्यते ॥ १०.३.७ ॥
ఆ మనిషి బుద్ధియే ప్రతి సమయంలోనూ మారుతూ ఉంటుంది; కాలయోగంతో విపర్యాసాన్ని పొంది అది ఒకదాని నొకటి నాశనం చేసుకుంటుంది.
10.3.8
अनित्यत्वात्तु चित्तानां मनुष्याणां विशेषतः ।
चित्तवैक्लब्यमासाद्य सासा बुद्धिः प्रजायते ॥ १०.३.८ ॥
మనుషుల మనసులు అశాశ్వతమైనవి కాబట్టి, ముఖ్యంగా మనసు కలత చెందినప్పుడు రకరకాల బుద్ధులు పుడతాయి.
10.3.9
यथा हि वैद्यः कुशलो ज्ञात्वा व्याधिं यथाविधि ।
भैषज्यं कुरुते योगात्प्रशमार्थमिति प्रभो ॥ १०.३.९ ॥
నేర్పరి అయిన వైద్యుడు వ్యాధిని విధిప్రకారం తెలుసుకుని, శమనం కోసం యోగంతో ఔషధాన్ని తయారు చేస్తాడు, ఓ ప్రభూ.
10.3.10
एवं कार्यस्य योगात्प्रशमार्थमिति प्रभो ।
प्रज्ञया च स्वया युक्त्या तां च गृह्णन्ति वै बुधाः ॥ १०.३.१० ॥
ఇలాగే కార్యయోగంతో, ఓ ప్రభూ, శమనం కోసం, తమ ప్రజ్ఞతోనూ యుక్తితోనూ జ్ఞానులు దానిని స్వీకరిస్తారు.
10.3.11
अन्यया यौवने बाल्ये बुद्ध्या भवति मोहितः ।
मध्येऽन्यया जरायां तु सोन्यां रोचयते मतिम् ॥ १०.३.११ ॥
యౌవనంలో, బాల్యంలో ఒక బుద్ధితో మనిషి మోహితుడవుతాడు; మధ్యవయసులో మరొక బుద్ధితో, వృద్ధాప్యంలో అతడు మరో బుద్ధిని ఇష్టపడతాడు.
10.3.12
व्यसन वा महाघोरं समृद्धिं चापि तादृशीम् ।
अवाप्य पुरुषो भोज कुरुते बुद्धिवैकृतम् ॥ १०.३.१२ ॥
ఓ భోజా, మనిషి అత్యంత భయంకరమైన ఆపదనో లేదా అలాంటి సమృద్ధినో పొంది, బుద్ధిలో వికారాన్ని కలిగించుకుంటాడు.
10.3.13
एकस्मिन्नेव पुरुषे सासा बुद्धिस्तदातदा ।
भवत्यनित्या प्रज्ञा हि सा तस्यैव न रोचते ॥ १०.३.१३ ॥
ఒకే మనిషిలో ఆ బుద్ధి అప్పుడప్పుడు మారుతూ ఉంటుంది. ఆ అనిత్య ప్రజ్ఞ అతనికే నచ్చదు.
10.3.14
निश्चित्य तु यथाप्रज्ञं यां मतिं साधु पश्यति ।
तया प्रकुरुते भावं सा तस्योद्योगकारिका ॥ १०.३.१४ ॥
తన ప్రజ్ఞకు తగినట్లు నిశ్చయించి ఏ మతిని మంచిదిగా చూస్తాడో, దాని ద్వారానే అతడు తన భావాన్ని అమలు చేస్తాడు; అదే అతని ప్రయత్నానికి కారణం.
10.3.15
सर्वो हि पुरुषो भोज साध्वेतदिति निश्चितः ।
कर्तुमारभते प्रीतिं मरणादिषु कर्मसु ॥ १०.३.१५ ॥
భోజా, ప్రతి మనిషీ 'ఇదే మంచిది' అని నిశ్చయించి, మరణం మొదలైన కర్మలలో కూడా ప్రీతితో ప్రారంభిస్తాడు.
10.3.16
सर्वे हि युक्तां विज्ञाय प्रज्ञां वापि स्वकां नराः ।
चेष्टन्ते विविधां चेष्टां हितमित्येव जानते ॥ १०.३.१६ ॥
అందరు మనుషులు తమ స్వంత తగిన ప్రజ్ఞను తెలుసుకొని వివిధ ప్రయత్నాలు చేస్తారు; ఇదే హితమని వారు భావిస్తారు.
10.3.17
उपजाता व्यसनजा येयमद्य मतिर्मम ।
युवयोस्तां प्रवक्ष्यामि सर्वेषां शोकनाशिनीम् ॥ १०.३.१७ ॥
ఆపదనుండి పుట్టిన ఈ మతి ఈ రోజు నాలో కలిగింది; దానిని మీ ఇద్దరికీ చెబుతాను, అది అందరి శోకాన్ని నశింపజేస్తుంది.
10.3.18
प्रजापतिः प्रजाः सृष्ट्वा कर्म तासु विधाय च ।
वर्णेवर्णे समाधत्त ह्येकैकं गुणवत्तरम् ॥ १०.३.१८ ॥
ప్రజాపతి ప్రజలను సృష్టించి, వారిలో కర్మలను విధించి, ప్రతి వర్ణంలోనూ ఒకొక్కదానిని మరింత గుణవంతంగా నెలకొల్పాడు.
10.3.19
ब्राह्मणे वेदमग्र्यं तु क्षत्रिये तेज उत्तमम् ।
दाक्ष्यं वैश्ये च शूद्रे च सर्ववर्णानुकूलताम् ॥ १०.३.१९ ॥
బ్రాహ్మణునిలో వేదమే శ్రేష్ఠం; క్షత్రియునిలో ఉత్తమ తేజస్సు; వైశ్యునిలో మరియు శూద్రునిలో నైపుణ్యం; అన్ని వర్ణాలకు అనుకూలత.
10.3.20
अदान्तो ब्राह्मणोऽसाधुर्निस्तेजाः क्षत्रियो मृतः ।
अदक्षो निन्द्यते वैश्यः शूद्रश्च प्रतिकूलवान् ॥ १०.३.२० ॥
అదుపులేని బ్రాహ్మణుడు దుష్టుడు; తేజస్సులేని క్షత్రియుడు మృతునితో సమానుడు; నైపుణ్యం లేని వైశ్యుడు నిందింపబడతాడు; ప్రతికూల స్వభావం గల శూద్రుడు కూడా.
10.3.21
सोऽस्मि जातः कुले श्रेष्ठे ब्राह्मणैरभिपूजिते ।
मन्दभाग्यतयाऽस्म्येतं क्षत्रधर्ममनुष्ठितः ॥ १०.३.२१ ॥
బ్రాహ్మణులచేత ఎంతో గౌరవించబడిన శ్రేష్ఠ కులంలో నేను జన్మించాను; దురదృష్టవశాత్తు ఈ క్షత్రియ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తున్నాను.
10.3.22
क्षत्रधर्मं विदित्वाऽहं यदि ब्राह्मण्यमाश्रितः ।
प्रकरिष्ये महत्कर्म न मे तत्साधुसम्मतम् ॥ १०.३.२२ ॥
క్షత్రియ ధర్మాన్ని తెలిసినా, బ్రాహ్మణ జీవనాన్ని ఆశ్రయించి ఒక మహత్కార్యం చేస్తే అది సజ్జనులకు ఆమోదయోగ్యం కాదు.
10.3.23
धारयित्वा धनुर्दिव्यं दिव्यान्यस्त्राणि चाहवे ।
पितरं निहतं दृष्ट्वा किन्नु वक्ष्यामि संसदि ॥ १०.३.२३ ॥
దివ్య ధనుస్సును, దివ్యాస్త్రాలను ధరించినా, యుద్ధంలో తండ్రి హతుడవడం చూసి సభలో ఏమి చెప్పగలను?
10.3.24
सोऽहमद्य यथाकामं क्षत्रधर्ममवाप्य च ।
गन्ताऽस्मि पदवीं राज्ञः पितुश्चापि महात्मनः ॥ १०.३.२४ ॥
అదే నేను ఈ రోజు ఇష్టానుసారం క్షత్రియ ధర్మాన్ని పొంది, రాజైన మహాత్ముడైన తండ్రి మార్గంలోనే నడుస్తాను.
10.3.25
अद्य स्वप्स्यन्ति पाञ्चाला विश्वस्ता जितकाशिनः ।
विमुक्तयुग्यकवचा हर्षेण च समन्विताः।
वयं जिता मताश्चैषां श्रान्ता व्यायामकर्शिताः ॥ १०.३.२५ ॥
ఈ రోజు పాంచాలురు నమ్మకంతో, విజయం సాధించామని భావించి, కాడులను కవచాలను విప్పి, ఆనందంతో నిద్రిస్తారు; మనం ఓడిపోయామని, అలసి వ్యాయామంతో క్షీణించామని వారు తలుస్తారు.
10.3.26
तेषां निशि प्रसुप्तानां सुस्थानां शिबिरे स्वके ।
अवस्कन्दं करिष्यामि शिबिरस्याद्य दुष्करम् ॥ १०.३.२६ ॥
రాత్రి వారి స్వంత శిబిరంలో నిద్రిస్తూ, నిశ్చింతగా ఉన్న వారిపై ఈ రోజు నేను ఆకస్మిక దాడి చేస్తాను; ఈ శిబిరంపై దాడి కష్టమైనది.
10.3.27
तानवस्कन्द्य शिबिरे प्रेतभूतानचेतसः ।
सूदयिष्यामि विक्रम्य मघवानिव दानवान् ॥ १०.३.२७ ॥
శిబిరంలో వారిపై దాడి చేసి, ప్రేతాల్లా చేతనలేని వారిని పరాక్రమంతో ఇంద్రుడు దానవులను వధించినట్లు నేను వధిస్తాను.
10.3.28
अद्य तान्सहितान्सर्वान्धृष्टद्युम्नपुरोगमान् ।
सूदयिष्यामि विक्रम्य कक्षं दीप्त इवानलः ॥ १०.३.२८ ॥
ఈ రోజు ధృష్టద్యుమ్నుని ముందు నడిపించే ఒకచోట చేరిన వారందరినీ పరాక్రమంతో నేను వధిస్తాను; మండే అగ్ని పొడి గడ్డిని దహించినట్లు.
10.3.29
निहत्य चैव पाञ्चालाञ्शान्तिं लब्धाऽस्मि सत्तम ॥ १०.३.२९ ॥
ఓ సత్తమా, పాంచాలురను వధించిన తర్వాతనే నేను శాంతిని పొందుతాను.
10.3.30
पाञ्चालेषु चरिष्यामि सूदयन्नद्य संयुगे ।
पिनाकपाणिः सङ्क्रुद्धः स्वयं रुद्रः पशुष्विव ॥ १०.३.३० ॥
ఈ రోజు యుద్ధంలో పాంచాలుల మధ్య వధిస్తూ సంచరిస్తాను; పినాకాన్ని ధరించి కోపించిన రుద్రుడు స్వయంగా పశువుల మధ్య సంచరించినట్లు.
10.3.31
अद्याहं सर्वपाञ्चालान्निकृत्या च निकृष्य च ।
अर्दयिष्यामि संहृष्टो रणे पाण्डुसुतांस्तथा।
सूदयिष्यामि सङ्क्रुद्धः पशूनिव पिनाकधृत् ॥ १०.३.३१ ॥
ఈ రోజు నేను పాంచాలులందరినీ నరికి, ఈడ్చి, సంతోషంతో యుద్ధంలో పాండుపుత్రులను కూడా బాధిస్తాను. కోపంతో పినాకధారిలా పశువులను వలె వారిని సంహరిస్తాను.
10.3.32
अद्याहं सर्वपाञ्चालैः कृत्वा भूमिं शरीरिणीम् ।
प्रहृत्यैकेन शस्त्रेण भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ १०.३.३२ ॥
ఈ రోజు నేను పాంచాలులతో భూమిని శరీరధారిణిగా చేసి, ఒకే ఆయుధంతో ప్రహరించి, తండ్రి ఋణం నుండి విముక్తుడనవుతాను.
10.3.33
दुर्योधनस्य कर्णस्य भीष्मसैन्धवयोरपि ।
गमिष्यामि निशावेलां पदवीमद्य दुर्गमाम् ॥ १०.३.३३ ॥
దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, భీష్ముడు, సైంధవుల మార్గంలో నేను ఈ రోజు రాత్రి సమయంలో ఆ దుర్గమమైన మార్గంలో వెళ్తాను.
10.3.34
अद्य पाञ्चालराजस्य धृष्टद्युम्नस्य वै निशि ।
विरात्रे प्रमथिष्यामि पशोरिव शिरो बलात् ॥ १०.३.३४ ॥
ఈ రోజు రాత్రి, పాంచాల రాజు ధృష్టద్యుమ్నుని, లోతైన రాత్రిలో బలవంతంగా జంతువు తలలా అతని తలను నలిపివేస్తాను.
10.3.35
अद्य पाञ्चालपाण्डूनां शयितानां शिरो निशि ।
खङ्गेन निशितेनाजौ प्रमथिष्यामि गौतम ॥ १०.३.३५ ॥
ఓ గౌతమా! ఈ రాత్రి, యుద్ధంలో నిద్రిస్తున్న పాంచాలులు మరియు పాండవుల తలలను పదునైన ఖడ్గంతో నలిపివేస్తాను.
10.3.36
अद्य पाञ्चालसेनां तां निहत्य निशि सौप्तिके ।
कृतकृत्यः सुखी चैव भविष्यामि महामते ॥ १०.३.३६ ॥
ఓ మహామతీ! ఈ రాత్రి, నిద్రలో ఉన్నప్పుడు ఆ పాంచాల సైన్యాన్ని వధించి నేను కృతకృత్యుడనై సుఖంగా ఉంటాను.