มหาภารตะ · อัธยายะ 10.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.3.1
कृपस्य वचनं श्रुत्वा धर्मार्थसहितं शुभम् ।
अश्वत्थामा महाराज दुःखशोकसमन्वितः ॥ १०.३.१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันเป็นมงคลของกฤปะ ซึ่งประกอบด้วยธรรมและประโยชน์ ข้าแต่มหาราช อัศวัตถามัน ผู้เต็มไปด้วยความเศร้าและความทุกข์
10.3.2
दह्यमानस्तु शोकेन प्रदीप्तेनाग्निना यथा ।
क्रूरं मनस्ततः कृत्वा तावभौ प्रत्यभाषत ॥ १०.३.२ ॥
ถูกเผาไหม้ด้วยความโศกดุจไฟที่ลุกโพลง จึงทำใจให้โหดร้ายแล้วกล่าวตอบแก่ทั้งสองนั้น
10.3.3
पुरुषेपुरुषे बुद्धिर्याया भवति शोभना ।
तुष्यन्ति च पृथक्सर्वे प्रज्ञया ते स्वयास्वया ॥ १०.३.३ ॥
ในแต่ละคน ปัญญาย่อมเป็นอย่างใดที่งดงาม และทุกคนต่างพอใจด้วยปัญญาของตนเอง แยกกันไปตามแต่ละคน
10.3.4
सर्वो हि मन्यते लोक आत्मानं बुद्धिमत्तरम् ।
सर्वस्यात्मा बहुमतः सर्वोत्मानं प्रशंसति ॥ १०.३.४ ॥
ผู้คนในโลกทุกคนย่อมคิดว่าตนเองฉลาดกว่า ทุกคนให้ค่าตนเองสูง และสรรเสริญตนเอง
10.3.5
सर्वस्य हि स्वका प्रज्ञा साधुवादे प्रतिष्ठिता ।
परबुद्धिं च निन्दन्ति स्वां प्रशंसन्ति चासकृत् ॥ १०.३.५ ॥
ปัญญาของแต่ละคนตั้งอยู่บนสิ่งที่ตนเห็นว่าดี พวกเขาตำหนิความเข้าใจของผู้อื่น และสรรเสริญปัญญาของตนซ้ำแล้วซ้ำเล่า
10.3.6
कारणान्तरयोगेन येषां संवदते मतिः ।
तेऽन्योन्येन च तुष्यन्ति बहुमन्यन्ति चासकृत् ॥ १०.३.६ ॥
ผู้ที่ความคิดลงรอยกันด้วยเหตุผลอื่นที่มาประกอบกัน ย่อมพอใจซึ่งกันและกัน และให้เกียรติกันซ้ำแล้วซ้ำเล่า
10.3.7
तस्यैव तु मनुष्यस्य सासा बुद्धिस्तदातदा ।
कालयोगे विपर्यासं प्राप्यान्योन्यं विपद्यते ॥ १०.३.७ ॥
ปัญญาของบุรุษคนเดียวกันนั้นเองก็เปลี่ยนแปลงไปเป็นครั้งคราว เมื่อถึงความกลับกลายด้วยการประจวบของกาลเวลา ปัญญานั้นก็ย่อมทำลายตัวเอง
10.3.8
अनित्यत्वात्तु चित्तानां मनुष्याणां विशेषतः ।
चित्तवैक्लब्यमासाद्य सासा बुद्धिः प्रजायते ॥ १०.३.८ ॥
เพราะจิตทั้งหลายไม่เที่ยง โดยเฉพาะจิตของมนุษย์ เมื่อความปั่นป่วนของจิตเกิดขึ้น ปัญญาก็เกิดขึ้นทีละอย่างสลับกันไป
10.3.9
यथा हि वैद्यः कुशलो ज्ञात्वा व्याधिं यथाविधि ।
भैषज्यं कुरुते योगात्प्रशमार्थमिति प्रभो ॥ १०.३.९ ॥
ดุจแพทย์ผู้ชำนาญที่รู้โรคตามแบบแผนแล้ว ย่อมปรุงยาด้วยการผสมส่วนต่าง ๆ เพื่อให้โรคสงบลง ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่
10.3.10
एवं कार्यस्य योगात्प्रशमार्थमिति प्रभो ।
प्रज्ञया च स्वया युक्त्या तां च गृह्णन्ति वै बुधाः ॥ १०.३.१० ॥
ฉันใดก็ฉันนั้น ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ ด้วยการประจวบกับภารกิจ เพื่อให้สงบลง ผู้มีปัญญาย่อมรับเอาไว้ด้วยปัญญาและเหตุผลของตนเอง
10.3.11
अन्यया यौवने बाल्ये बुद्ध्या भवति मोहितः ।
मध्येऽन्यया जरायां तु सोन्यां रोचयते मतिम् ॥ १०.३.११ ॥
ในวัยหนุ่มและวัยเด็ก คนย่อมถูกความหลงลวงด้วยปัญญาอย่างหนึ่ง ในวัยกลางคนด้วยอีกอย่างหนึ่ง และในวัยชราเขาย่อมพอใจในความคิดอีกอย่างหนึ่ง
10.3.12
व्यसन वा महाघोरं समृद्धिं चापि तादृशीम् ।
अवाप्य पुरुषो भोज कुरुते बुद्धिवैकृतम् ॥ १०.३.१२ ॥
ข้าแต่โภชะ เมื่อได้รับความวิบัติอันน่ากลัวยิ่ง หรือความเจริญรุ่งเรืองเช่นนั้น บุรุษย่อมทำให้ปัญญาของตนวิปริตไป
10.3.13
एकस्मिन्नेव पुरुषे सासा बुद्धिस्तदातदा ।
भवत्यनित्या प्रज्ञा हि सा तस्यैव न रोचते ॥ १०.३.१३ ॥
ในบุรุษคนเดียวกันนั้นเอง ปัญญานั้นย่อมเปลี่ยนแปลงไปเป็นครั้งคราว ปัญญาที่ไม่เที่ยงนั้นย่อมไม่เป็นที่พอใจของเขาเลย
10.3.14
निश्चित्य तु यथाप्रज्ञं यां मतिं साधु पश्यति ।
तया प्रकुरुते भावं सा तस्योद्योगकारिका ॥ १०.३.१४ ॥
เมื่อตัดสินใจตามปัญญาของตน ความคิดใดที่เขาเห็นว่าดี เขาย่อมดำเนินความตั้งใจด้วยความคิดนั้น นั่นคือสิ่งที่ผลักดันความพยายามของเขา
10.3.15
सर्वो हि पुरुषो भोज साध्वेतदिति निश्चितः ।
कर्तुमारभते प्रीतिं मरणादिषु कर्मसु ॥ १०.३.१५ ॥
ข้าแต่โภชะ บุรุษทุกคนเมื่อแน่ใจว่า นี่แหละดี ย่อมเริ่มกระทำด้วยความยินดี แม้ในกิจกรรมเช่นที่นำไปสู่ความตาย
10.3.16
सर्वे हि युक्तां विज्ञाय प्रज्ञां वापि स्वकां नराः ।
चेष्टन्ते विविधां चेष्टां हितमित्येव जानते ॥ १०.३.१६ ॥
มนุษย์ทั้งปวงเมื่อรู้ปัญญาของตนที่เหมาะสม ย่อมดิ้นรนขวนขวายด้วยความพยายามต่าง ๆ และรู้ว่านั่นเป็นประโยชน์
10.3.17
उपजाता व्यसनजा येयमद्य मतिर्मम ।
युवयोस्तां प्रवक्ष्यामि सर्वेषां शोकनाशिनीम् ॥ १०.३.१७ ॥
ความคิดนี้ เกิดจากความวิบัติ ได้บังเกิดขึ้นในใจของเราในวันนี้ เราจะกล่าวแก่พวกท่านทั้งสองถึงความคิดนี้ ซึ่งทำลายความโศกของทุกคน
10.3.18
प्रजापतिः प्रजाः सृष्ट्वा कर्म तासु विधाय च ।
वर्णेवर्णे समाधत्त ह्येकैकं गुणवत्तरम् ॥ १०.३.१८ ॥
พระประชาบดี เมื่อสร้างสรรค์สรรพสัตว์และจัดหน้าที่ให้แก่สัตว์เหล่านั้นแล้ว ได้ตั้งในแต่ละวรรณะให้มีสิ่งหนึ่งที่ประเสริฐกว่าอีกสิ่งหนึ่งโดยคุณภาพ
10.3.19
ब्राह्मणे वेदमग्र्यं तु क्षत्रिये तेज उत्तमम् ।
दाक्ष्यं वैश्ये च शूद्रे च सर्ववर्णानुकूलताम् ॥ १०.३.१९ ॥
ในพราหมณ์ พระเวทเป็นสิ่งประเสริฐที่สุด ในกษัตริย์ พลังอันประเสริฐ ในไวศยะและศูทร ความชำนาญ และในทุกวรรณะ ความสอดคล้องกับหน้าที่ของตน
10.3.20
अदान्तो ब्राह्मणोऽसाधुर्निस्तेजाः क्षत्रियो मृतः ।
अदक्षो निन्द्यते वैश्यः शूद्रश्च प्रतिकूलवान् ॥ १०.३.२० ॥
พราหมณ์ที่ไม่ข่มใจตนเองเป็นคนชั่ว กษัตริย์ที่ไร้พลังก็เหมือนตายแล้ว ไวศยะที่ไม่มีความชำนาญย่อมถูกตำหนิ และศูทรที่เป็นปรปักษ์ก็เช่นเดียวกัน
10.3.21
सोऽस्मि जातः कुले श्रेष्ठे ब्राह्मणैरभिपूजिते ।
मन्दभाग्यतयाऽस्म्येतं क्षत्रधर्ममनुष्ठितः ॥ १०.३.२१ ॥
ข้าพเจ้าเกิดในตระกูลอันประเสริฐซึ่งพราหมณ์ทั้งหลายให้ความเคารพบูชา แต่ด้วยโชคร้าย ข้าพเจ้าจึงได้ดำรงอยู่ในหน้าที่ของกษัตริย์
10.3.22
क्षत्रधर्मं विदित्वाऽहं यदि ब्राह्मण्यमाश्रितः ।
प्रकरिष्ये महत्कर्म न मे तत्साधुसम्मतम् ॥ १०.३.२२ ॥
หากข้าพเจ้ารู้หน้าที่ของกษัตริย์ แล้วยังหันไปพึ่งชีวิตของพราหมณ์และกระทำกิจยิ่งใหญ่ การกระทำเช่นนั้นย่อมไม่เป็นที่เห็นชอบของผู้ประเสริฐ
10.3.23
धारयित्वा धनुर्दिव्यं दिव्यान्यस्त्राणि चाहवे ।
पितरं निहतं दृष्ट्वा किन्नु वक्ष्यामि संसदि ॥ १०.३.२३ ॥
ข้าพเจ้าได้ถือธนูทิพย์และอาวุธทิพย์ทั้งหลายในสงคราม และได้เห็นบิดาของข้าพเจ้าถูกสังหาร ข้าพเจ้าจะกล่าวอะไรในที่ประชุมเล่า
10.3.24
सोऽहमद्य यथाकामं क्षत्रधर्ममवाप्य च ।
गन्ताऽस्मि पदवीं राज्ञः पितुश्चापि महात्मनः ॥ १०.३.२४ ॥
บัดนี้ ข้าพเจ้าจะได้ดำรงหน้าที่ของกษัตริย์ตามที่ปรารถนา และจะดำเนินตามทางของพระราชาและบิดาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ของข้าพเจ้า
10.3.25
अद्य स्वप्स्यन्ति पाञ्चाला विश्वस्ता जितकाशिनः ।
विमुक्तयुग्यकवचा हर्षेण च समन्विताः।
वयं जिता मताश्चैषां श्रान्ता व्यायामकर्शिताः ॥ १०.३.२५ ॥
วันนี้ ชาวปัญจาละทั้งหลายจะนอนหลับ ไว้วางใจและคิดว่าตนได้ชัยชนะ ปลดแอกม้าและเกราะออกแล้ว เต็มไปด้วยความยินดี เขาคิดว่าพวกเราพ่ายแพ้ อ่อนล้าและซูบผอมเพราะความเหน็ดเหนื่อยจากการออกกำลัง
10.3.26
तेषां निशि प्रसुप्तानां सुस्थानां शिबिरे स्वके ।
अवस्कन्दं करिष्यामि शिबिरस्याद्य दुष्करम् ॥ १०.३.२६ ॥
ในยามค่ำคืน เมื่อพวกเขานอนหลับอย่างสบายในค่ายของตนเอง วันนี้ข้าพเจ้าจะบุกโจมตีพวกเขาอย่างกะทันหัน การโจมตีค่ายนี้จะเป็นเรื่องยาก
10.3.27
तानवस्कन्द्य शिबिरे प्रेतभूतानचेतसः ।
सूदयिष्यामि विक्रम्य मघवानिव दानवान् ॥ १०.३.२७ ॥
ข้าพเจ้าจะบุกเข้าไปในค่ายและโจมตีพวกเขาด้วยความกล้าหาญ ดั่งผีร้ายที่ไร้สติ เหมือนพระอินทร์ที่ปราบทานพทั้งหลาย
10.3.28
अद्य तान्सहितान्सर्वान्धृष्टद्युम्नपुरोगमान् ।
सूदयिष्यामि विक्रम्य कक्षं दीप्त इवानलः ॥ १०.३.२८ ॥
วันนี้ ข้าพเจ้าจะสังหารพวกเขาทั้งหมดที่รวมตัวกันและมีพฤษฏยุมนะนำหน้า ด้วยความกล้าหาญ ดั่งไฟที่ลุกโชนเผาผลาญหญ้าแห้ง
10.3.29
निहत्य चैव पाञ्चालाञ्शान्तिं लब्धाऽस्मि सत्तम ॥ १०.३.२९ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี เมื่อได้สังหารชาวปัญจาละแล้ว ข้าพเจ้าจะได้รับความสงบ
10.3.30
पाञ्चालेषु चरिष्यामि सूदयन्नद्य संयुगे ।
पिनाकपाणिः सङ्क्रुद्धः स्वयं रुद्रः पशुष्विव ॥ १०.३.३० ॥
วันนี้ ในการรบ ข้าพเจ้าจะท่องไปในหมู่ชาวปัญจาละ สังหารพวกเขา ดั่งพระรุทรเองผู้ถือธนูปินากะและโกรธเกรี้ยว ท่องไปในหมู่สัตว์เลี้ยง
10.3.31
अद्याहं सर्वपाञ्चालान्निकृत्या च निकृष्य च ।
अर्दयिष्यामि संहृष्टो रणे पाण्डुसुतांस्तथा।
सूदयिष्यामि सङ्क्रुद्धः पशूनिव पिनाकधृत् ॥ १०.३.३१ ॥
วันนี้ ข้าพเจ้าจะตัดฟันและลากชาวปัญจาละทั้งหมดไป ด้วยความยินดี และในการรบ ข้าพเจ้าจะทำร้ายบุตรทั้งหลายของปาณฑุด้วย ด้วยความโกรธ ดั่งผู้ถือธนูปินากะ ข้าพเจ้าจะฆ่าพวกเขาเหมือนฆ่าสัตว์
10.3.32
अद्याहं सर्वपाञ्चालैः कृत्वा भूमिं शरीरिणीम् ।
प्रहृत्यैकेन शस्त्रेण भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ १०.३.३२ ॥
วันนี้ เมื่อข้าพเจ้าทำให้แผ่นดินมีชาวปัญจาละทั้งหมดเป็นร่างกาย และฟาดด้วยอาวุธเพียงชิ้นเดียว ข้าพเจ้าจะพ้นจากหนี้ของบิดา
10.3.33
दुर्योधनस्य कर्णस्य भीष्मसैन्धवयोरपि ।
गमिष्यामि निशावेलां पदवीमद्य दुर्गमाम् ॥ १०.३.३३ ॥
วันนี้ ข้าพเจ้าจะไปตามทางของทุรโยธน์ กรรณะ ภีษมะ และสินธุราช ในยามค่ำคืน สู่ทางอันยากที่จะผ่านไป
10.3.34
अद्य पाञ्चालराजस्य धृष्टद्युम्नस्य वै निशि ।
विरात्रे प्रमथिष्यामि पशोरिव शिरो बलात् ॥ १०.३.३४ ॥
วันนี้ ในยามค่ำคืน ในราตรีอันลึก ข้าพเจ้าจะบดหัวของพฤษฏยุมนะ พระราชาแห่งปัญจาละ ด้วยกำลัง ดั่งที่บดหัวของสัตว์
10.3.35
अद्य पाञ्चालपाण्डूनां शयितानां शिरो निशि ।
खङ्गेन निशितेनाजौ प्रमथिष्यामि गौतम ॥ १०.३.३५ ॥
ข้าแต่โคตมะ วันนี้ในยามค่ำคืน ข้าพเจ้าจะบดหัวของชาวปัญจาละและปาณฑพที่นอนหลับอยู่ในการรบ ด้วยดาบอันคม
10.3.36
अद्य पाञ्चालसेनां तां निहत्य निशि सौप्तिके ।
कृतकृत्यः सुखी चैव भविष्यामि महामते ॥ १०.३.३६ ॥
ข้าแต่ผู้มีปัญญา วันนี้ในยามค่ำคืน ขณะหลับใหล เมื่อข้าพเจ้าได้สังหารกองทัพปัญจาละนั้นแล้ว ข้าพเจ้าจะบรรลุสิ่งที่ประสงค์และเป็นสุข