મહાભારત · અધ્યાય 10.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.7.1
एवं सञ्चिन्तयित्वा तु द्रोणपुत्रो विशाम्पते ।
अवतीर्य रथोपस्थाद्दध्यौ स प्रयतः स्थितः ॥ १०.७.१ ॥
આ રીતે વિચારીને, હે રાજન, દ્રોણપુત્ર રથના આસન પરથી ઉતરીને સંયમપૂર્વક ઊભા રહી ધ્યાન ધર્યું.
10.7.2
उग्रं स्थाणुं शिवं रुद्रं शर्वमीशानमीश्वरम् ।
गिरिशं वरदं देवं भवभावनमव्ययम् ॥ १०.७.२ ॥
ઉગ્ર, સ્થાણુ, શિવ, રુદ્ર, શર્વ, ઈશાન, ઈશ્વર, ગિરીશ, વરદાતા દેવ, ભવના ઉત્પાદક અને અવ્યય.
10.7.3
शितिकण्ठमजं रुद्रं दक्षक्रतुहरं हरम् ।
विश्वरूपं विरूपाक्षं बहुरूपमुमापतिम् ॥ १०.७.३ ॥
નીલકંઠ, અજ, રુદ્ર, દક્ષયજ્ઞનો નાશક, હર, વિશ્વરૂપ, વિરૂપાક્ષ, બહુરૂપ, ઉમાપતિ.
10.7.4
श्मशानवासिनं दृप्तं महागणपतिं विभुम् ।
खट्वाङ्गधारिणं मुण्डं जटिलं ब्रह्मचारिणम् ॥ १०.७.४ ॥
સ્મશાનમાં વસનાર, દૃપ્ત, મહાગણપતિ, વિભુ, ખટ્વાંગધારી, મુંડિત, જટાધારી, બ્રહ્મચારી.
10.7.5
मनसा ह्यनुचिन्त्यैनं दुष्करेणाल्पचेतसा ।
अद्य भूतोपहारेण यक्ष्ये त्रिपुराघातिनम् ॥ १०.७.५ ॥
મનમાં એનું ચિંતન કરીને, અલ્પબુદ્ધિ છતાં કઠિન ઉપાયથી, આજે ભૂતબલિ વડે ત્રિપુરઘાતીની પૂજા કરીશ.
10.7.6
…तुतं स्तुत्यं स्तूयमानममोघं कृत्तिवाससम् ।
विलोहितं नीलकण्ठमसह्यं दुर्निवारणम् ॥ १०.७.६ ॥
…સ્તુત, સ્તુત્ય, સ્તૂયમાન, અમોઘ, કૃત્તિવાસ, વિલોહિત, નીલકંઠ, અસહ્ય, દુર્નિવાર.
10.7.7
शुक्रं विश्वसृजं ब्रह्म ब्रह्मचारिणमेव च ।
व्रतवन्तं तपोनिष्ठमनन्तं तपतां गतिम् ॥ १०.७.७ ॥
શુક્ર, વિશ્વસર્જક, બ્રહ્મ, બ્રહ્મચારી પણ તેઓ જ. વ્રતધારી, તપમાં નિષ્ઠ, અનંત, તપસ્વીઓની ગતિ.
10.7.8
बहुरूपं गणाध्यक्षं त्र्यक्षं पारिषदप्रियम् ।
धनाध्यक्षप्रियसखं गौरीहृदयवल्लभम् ॥ १०.७.८ ॥
બહુરૂપ, ગણાધ્યક્ષ, ત્રિનેત્ર, પારિષદોના પ્રિય, ધનાધ્યક્ષ કુબેરના પ્રિય મિત્ર, ગૌરીના હૃદયના પ્રિય.
10.7.9
कुमारपितरं पिङ्गं गोवृषोत्तमवाहनम् ।
कुत्तिवाससमत्युग्रमातोषणतत्परम् ॥ १०.७.९ ॥
કુમારના પિતા, પિંગળ વર્ણ, શ્રેષ્ઠ વૃષભ જેમનું વાહન છે, ચામડાનાં વસ્ત્ર પહેરનાર, અત્યંત ઉગ્ર, પ્રસન્ન થવામાં તત્પર.
10.7.10
परं परेभ्यः परमं परं यस्मान्न विद्यते ।
इष्वस्त्रोत्तमभर्तारं दिगन्तं देशरक्षिणम् ॥ १०.७.१० ॥
જેમનાથી પર કોઈ પરમ નથી, અન્યોથી પણ પરમ, શ્રેષ્ઠ બાણ-અસ્ત્રોના ધારક, દિશાઓના અંત સુધી દેશના રક્ષક.
10.7.11
हिरण्यकवचं देवं चन्द्रमौलिविभूषणम् ।
प्रपद्ये शरणं देवं परमेण समाधिना ॥ १०.७.११ ॥
સુવર્ણ કવચ ધારણ કરનાર દેવ, ચંદ્રને મુકુટના આભૂષણ તરીકે ધારણ કરનાર. પરમ સમાધિથી તે દેવનું શરણ લઉં છું.
10.7.12
इमां चेदापदं घोरां तराम्यद्य सुदुस्तराम् ।
सर्वभूतोपहारेण यक्ष्येऽहं शुचिना शुचिम् ॥ १०.७.१२ ॥
આ ભયંકર, અતિ દુસ્તર આપત્તિ આજે હું પાર કરી શકું, તો સર્વ ભૂતોના ઉપહારથી શુચિ થઈને શુચિ દેવની પૂજા કરીશ.
10.7.13
इति तस्य व्यवसितं ज्ञात्वा योगात्सुकर्मणः ।
पुरस्तात्काञ्चनी वेदी प्रादुरासीन्महात्मनः ॥ १०.७.१३ ॥
આ રીતે તેનો નિશ્ચય જાણીને, સુકર્માના યોગબળથી મહાત્માની સામે સોનાની વેદી પ્રગટ થઈ.
10.7.14
तस्यां वेद्यां तदा राजंश्चित्रभानुरजायत ।
स दिशो विदिशः खं च ज्वालाभिरिव पूरयन् ॥ १०.७.१४ ॥
હે રાજન્, ત્યારે તે વેદી પર ચિત્રભાનુ (અગ્નિ) પ્રગટ થયો; તે પોતાની જ્વાળાઓથી દિશાઓ, ઉપદિશાઓ અને આકાશ ભરતો હતો.
10.7.15
दीप्तास्यनयनाश्चात्र नैकपादशिरोधराः ।
रत्नचित्राङ्गदधराः समुद्यतकरास्तथाः ॥ १०.७.१५ ॥
અહીં સળગતા મુખ અને નેત્રવાળા, એકથી વધુ પગ અને ગરદનવાળા, રત્નજડિત વિચિત્ર બાજુબંધ ધારણ કરનારા, હાથ ઊંચા કરેલા (પ્રગટ થયા).
10.7.16
द्विपाः शैलप्रतीकाशाः प्रादुरासन्महागणाः ।
श्ववराहोष्ट्ररूपाश्च हयगोमायुगोमुखाः ॥ १०.७.१६ ॥
પર્વત સમાન હાથીઓ અને મહાગણો પ્રગટ થયા; કૂતરા, ભૂંડ, ઊંટના રૂપવાળા, તથા ઘોડો, શિયાળ, ગાયના મુખવાળા પણ પ્રગટ થયા.
10.7.17
ऋक्षमार्जारवदना व्याघ्रद्वीपिमुखास्तथा ।
काकवक्त्राः प्लुवमुखाः शुकवक्त्रास्तथैव च ॥ १०.७.१७ ॥
રીંછ અને બિલાડીના મુખવાળા, વાઘ અને દીપડાના મુખવાળા, એ જ રીતે કાગડાના મુખવાળા, દેડકાના મુખવાળા અને પોપટના મુખવાળા પ્રગટ થયા.
10.7.18
महाजगरवक्त्राश्च हंसवक्त्राः शितप्रभाः ।
दार्वाघाटमुखाश्चापि चाषवक्त्राश्च भारत ॥ १०.७.१८ ॥
મહા અજગરના મુખવાળા, હંસના મુખવાળા, શીતળ પ્રભાવાળા, લાકડખોદાના મુખવાળા, અને નીલકંઠ પક્ષીના મુખવાળા પણ પ્રગટ થયા, હે ભારત.
10.7.19
कूर्मनक्रमुखाश्चैव शिंशुमारमुखास्तथा ।
महामकरवक्त्राश्च तिमिवक्त्रास्तथैव च ॥ १०.७.१९ ॥
કાચબા અને મગરના મુખવાળા, શિંશુમારના મુખવાળા, મહામકરના મુખવાળા અને તિમિના મુખવાળા પણ એવા જ.
10.7.20
हरिवक्त्राः क्रौञ्चमुखाः कपोताभमुखास्तथा ।
पारावतमुखाश्चैव मद्गुवक्त्रास्तथैव च ॥ १०.७.२० ॥
હરિના મુખવાળા, ક્રૌંચના મુખવાળા, કપોતવર્ણ મુખવાળા, તેમજ પારાવતના મુખવાળા અને મદ્ગુના મુખવાળા પણ.
10.7.21
पाणिकर्णाः सहस्राक्षास्तथैव च महोदराः ।
निर्मांसाः काकवक्त्राश्च श्येनवक्त्राश्च भारत ॥ १०.७.२१ ॥
હાથ જ જેમના કાન છે એવા, હજાર આંખોવાળા, એવા જ મહોદર, માંસરહિત, કાગડાના મુખવાળા અને બાજના મુખવાળા, હે ભારત.
10.7.22
तथैवाशिरसो राजन्नृक्षवक्त्राश्च भीषणाः ।
प्रदीप्तनेत्रजिह्वाश्च ज्वालावर्णास्तथैव च ॥ १०.७.२२ ॥
તેવી જ રીતે, હે રાજન, મસ્તકરહિત, રીંછના મુખવાળા, ભયંકર, પ્રજ્વલિત નેત્ર અને જીભવાળા, તથા જ્વાળા વર્ણના પણ.
10.7.23
ज्वालाकेशाश्च राजेन्द्र ज्वलद्रोमचतुर्भुजाः ।
मेषवक्त्रास्तथैवान्ये तथा छागमुखा नृप ॥ १०.७.२३ ॥
જ્વાળા જેવા વાળવાળા, હે રાજેન્દ્ર, પ્રજ્વલિત રોમ અને ચાર ભુજાવાળા; તેમજ મેષના મુખવાળા બીજા, અને બકરાના મુખવાળા, હે નૃપ.
10.7.24
शङ्खाभाः शङ्खवक्त्राश्च शङ्खवर्णास्तथैव च ।
शङ्खमालापरिकराः शह्खध्वनिसमस्वनाः ॥ १०.७.२४ ॥
શંખ જેવી કાંતિવાળા, શંખના મુખવાળા, શંખ વર્ણના પણ, તેમજ શંખમાળાઓથી ઘેરાયેલા, શંખધ્વનિ સમાન સ્વરવાળા.
10.7.25
जटाधराः प़ञ्चशिखास्तथा मुण्डाः कृशोदराः ।
चतुर्दंष्ट्राश्चतुर्जिह्वाः शङ्कुकर्णाः किरीटिनः ॥ १०.७.२५ ॥
જટાધારી, પાંચ શિખાવાળા, તેમજ મુંડિત માથાવાળા, પાતળા પેટવાળા, ચાર દાઢવાળા, ચાર જીભવાળા, ખીલી જેવા કાનવાળા અને મુકુટધારી.
10.7.26
मौञ्जीधराश्च राजेन्द्र तथा कुञ्चितमूर्धजाः ।
उष्णीषिणः कुण्डलिनश्चारुवक्त्राः स्वलङ्कृताः ॥ १०.७.२६ ॥
હે રાજેન્દ્ર, મુંજ ઘાસની મેખલા ધારણ કરનારા, તેમજ વાંકડિયા વાળવાળા, પાઘડી પહેરેલા, કુંડળ ધારણ કરેલા, સુંદર મુખવાળા અને સારી રીતે શણગારેલા.
10.7.27
पद्मोत्पलापीडधरास्तथा मुकुटधारिणः ।
महात्म्येन च संयुक्ताः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.७.२७ ॥
કમળ અને નીલકમળની માળા ધારણ કરનારા, તેમજ મુકુટધારી, મહાત્મ્યથી યુક્ત, સેંકડો અને હજારો.
10.7.28
शतघ्नीचक्रहस्ताश्च तथा मुसलपाणयः ।
भुशुण्डीपाशहस्ताश्च दण्डहस्ताश्च भारत ॥ १०.७.२८ ॥
શતઘ્ની અને ચક્ર હાથમાં ધારણ કરનારા, તેમજ મુસળ હાથમાં ધારણ કરનારા, ભુશુંડી અને પાશ હાથમાં ધારણ કરનારા, અને દંડ હાથમાં ધારણ કરનારા, હે ભારત.
10.7.29
पृष्ठेषु बद्धेषुधयश्चित्रबाणोत्कटास्तथा ।
सध्वजाः सपताकाश्च सघण्टाः सपरश्वथाः ॥ १०.७.२९ ॥
પીઠ પર ભાથાં બાંધેલા, વિચિત્ર બાણોથી ઉગ્ર, તેમજ ધ્વજા સહિત, પતાકા સહિત, ઘંટડીઓ સહિત અને કુહાડાઓ સહિત.
10.7.30
महापाशोद्यतकरास्तथा लगुडपाणयः ।
स्थूणाहस्ताः खङ्गहस्ताः सर्पोच्छ्रितकिरीटिनः ॥ १०.७.३० ॥
મોટા પાશ ઉગામેલા હાથવાળા, તેમજ લાકડી હાથમાં ધારણ કરનારા, સ્થૂણ હાથમાં ધારણ કરનારા, ખડ્ગ હાથમાં ધારણ કરનારા, મુકુટ પર સાપ ઊંચકેલા.
10.7.31
महासर्पाङ्गदधराश्चित्राभरणधारिणः ।
रजोध्वजाः पङ्कदिग्धाः सर्वे चित्राम्बरस्रजः।
नीलाङ्गाः पिङ्गलाङ्गाश्च मुण्डवक्तास्तथैव च ॥ १०.७.३१ ॥
મોટા સાપને બાજુબંધ તરીકે ધારણ કરનારા, વિચિત્ર આભૂષણો પહેરનારા, ધૂળના ધ્વજવાળા, કીચડથી લથપથ, બધા વિચિત્ર વસ્ત્રો અને માળા ધારણ કરનારા, નીલ અને પીળા અંગવાળા તથા મુંડિત મુખવાળા હતા.
10.7.32
भेरीशङ्खमृदङ्गांश्च झर्झरानकगोमुखान् ।
अवादयन्पारिषदाः प्रहृष्टाः कनकप्रभाः ॥ १०.७.३२ ॥
ભેરી, શંખ, મૃદંગ, ઝર્ઝર, આનક અને ગોમુખ પ્રસન્ન સુવર્ણકાંતિવાળા પારિષદોએ વગાડ્યાં.
10.7.33
गायमानास्तथैवान्ये संहृष्टाः पुरुषर्षभाः ।
लङ्घयन्तः प्लुवन्तश्च वल्गन्तश्च महारथाः ॥ १०.७.३३ ॥
ગાતા, બીજા પણ એમ જ, હર્ષિત પુરુષશ્રેષ્ઠો, કૂદતા, ઉછળતા અને નાચતા મહારથીઓ.
10.7.34
धावन्तो जवनाश्चण्डाः पावकोद्वूतमूर्धजाः ।
मत्ता इव महानागा विनदन्तो मुहुर्मुहुः ॥ १०.७.३४ ॥
દોડતા, વેગવાન, ઉગ્ર, અગ્નિથી ઊડેલા વાળવાળા, મદમસ્ત મહાગજો જેવા વારંવાર ગર્જના કરતા.
10.7.35
सुभीमा घोररूपाश्च शूलपट्टसपाणयः ।
नानाविरागवसनाश्चित्रमाल्यानुलेपनाः ॥ १०.७.३५ ॥
અત્યંત ભયાનક, ઘોર રૂપવાળા, હાથમાં ત્રિશૂળ અને તલવાર ધારણ કરનારા, અનેક રંગનાં વસ્ત્રો અને વિચિત્ર માળા તથા લેપ ધારણ કરનારા.
10.7.36
रत्नचित्राङ्गदधराः समुद्यतकरास्तथा ।
हन्तारो द्विषतां शूराः प्रसह्यासह्यविक्रमाः ॥ १०.७.३६ ॥
રત્નજડિત વિચિત્ર બાજુબંધ ધારણ કરનારા, હાથ ઊંચા કરેલા, શત્રુઓનો વધ કરનારા શૂરો, બળપૂર્વક અસહ્ય પરાક્રમવાળા.
10.7.37
पातारोऽसृग्वसाज्यानां मांसान्त्रकृतभोजनाः ।
चूडालाः कर्णिकाराश्च प्रहृष्टाः पिठरोदराः ॥ १०.७.३७ ॥
તેઓ રક્ત, મજ્જા અને ચરબી પીનારા છે; માંસ અને આંતરડાં જ જેમનો આહાર છે; ચૂડાવાળા; કર્ણિકાર ફૂલનાં કુંડળ પહેરેલા; હર્ષિત; ઘડા જેવા પેટવાળા છે.
10.7.38
अतिहस्वातिदीर्घाश्च प्रलम्बाश्चातिभैरवाः ।
विकटाः काललंबोष्ठा बृहच्छेफाण्डपिण्डिकाः ॥ १०.७.३८ ॥
તેઓ અતિ ઠીંગણા અને અતિ ઊંચા છે; લટકતા અવયવોવાળા; અતિ ભયાનક; વિકૃત; કાળા લટકતા હોઠવાળા; મોટા લિંગ, અંડકોષ અને પિંડીવાળા છે.
10.7.39
महार्हनानाविकटा मुण्डाश्च जटिलाः परे ।
सार्केन्दुग्रहनक्षत्रां द्यां कुर्युस्ते महीतले ॥ १०.७.३९ ॥
તેઓ મહામૂલ્ય, વિવિધ અને વિકૃત શણગાર પહેરેલા છે; કેટલાક મુંડિત માથાના, કેટલાક જટાધારી; તેઓ પૃથ્વી પર આકાશને સૂર્ય, ચંદ્ર, ગ્રહ અને નક્ષત્રો સહિત ભરી શકે છે.
10.7.40
उत्सहेरंश्च ये हन्तुं भूतग्रामं चतुर्विधम् ।
ये च वीतभया नित्यं हरस्य भ्रुकुटीसहाः ॥ १०.७.४० ॥
ચાર પ્રકારના ભૂતગણને મારવાનું સાહસ ધરાવનારા; સદા ભયરહિત; અને હર (શિવ)ની ભ્રુકુટિને સહન કરનારા છે.
10.7.41
कामकारकरा नित्यं त्रैलोक्यस्येश्वरेश्वराः ।
नित्यानन्दप्रमुदिता वागीशा वीतमत्सराः ॥ १०.७.४१ ॥
જેઓ સદા ઇચ્છા મુજબ કરનારા; ત્રણ લોકના ઈશ્વરોના પણ ઈશ્વર; નિત્ય આનંદથી હર્ષિત; વાણીના સ્વામી; ઈર્ષ્યારહિત છે.
10.7.42
प्राप्याष्टगुणमैश्वर्यं ये न यास्यन्ति वै स्मयम् ।
येषां विस्मयते नित्यं भगवान्कर्मभिर्हरः ॥ १०.७.४२ ॥
અષ્ટગુણ ઐશ્વર્ય મેળવીને પણ જેઓ અહંકાર નહીં કરે; જેમના કર્મોથી ભગવાન હર સદા વિસ્મિત થાય છે.
10.7.43
मनोवाक्कर्मभिर्युक्तैर्नित्यमाराधितश्च यैः ।
मनोवाक्कर्मभिर्भक्तान्पाति पुत्रानिवौरसान् ॥ १०.७.४३ ॥
મન, વાણી અને કર્મથી યુક્ત થઈને જેઓ નિત્ય તેમની આરાધના કરે છે, તેઓ ભક્તોનું રક્ષણ કરે છે, જેમ પોતાના ઔરસ પુત્રોનું.
10.7.44
पिबन्तोऽसृग्वसाश्चान्ये क्रुद्धा ब्रह्मद्विषां सदा ।
चतुर्विधात्मकं सोमं ये पिबन्ति च सर्वदा ॥ १०.७.४४ ॥
બ્રાહ્મણદ્વેષીઓ પર સદા ક્રોધિત થઈ રક્ત અને મજ્જા પીનારા બીજા, અને જેઓ સદા ચાર પ્રકારનો સોમ પીએ છે.
10.7.45
श्रुतेन ब्रह्मचर्येण तपसा च दमेन च ।
ये समाराध्य शूलाङ्कं भवसायुज्यमागताः ॥ १०.७.४५ ॥
શાસ્ત્રજ્ઞાન, બ્રહ્મચર્ય, તપ અને ઇન્દ્રિયનિગ્રહથી ત્રિશૂળાંકિત દેવની સારી આરાધના કરી, જેઓ ભવ સાથે સાયુજ્ય પામ્યા.
10.7.46
यैरात्मभूतैर्भगवान्पार्वत्या च महेश्वरः ।
महाभूतगणैर्भुङ्क्ते भूतभव्यभवत्प्रभुः ॥ १०.७.४६ ॥
પોતાના આત્મસ્વરૂપ ગણો સાથે અને પાર્વતી સહિત ભગવાન મહેશ્વર મહાભૂતગણોથી ભોગ કરે છે; તેઓ ભૂત, ભવ્ય અને ભવત્ના પ્રભુ છે.
10.7.47
नानावादित्रहसितक्ष्वेडितोत्कृष्टगर्जितैः ।
सन्त्रासयन्तस्ते विश्वमश्वत्थामानमभ्ययुः ॥ १०.७.४७ ॥
અનેક વાદ્યોના અવાજ, ગર્જના અને ઊંચા ઘોષોથી વિશ્વને ત્રસ્ત કરતા તેઓ અશ્વત્થામા તરફ આવ્યા.
10.7.48
संस्तुवन्तो महादेवं भाः कुर्वाणाः सुवर्चसः ।
विवर्धयिषवो द्रौणेर्महिमानं महात्मनः ॥ १०.७.४८ ॥
મહાદેવની સ્તુતિ કરતા, તેજ ફેલાવતા, દ્રોણપુત્ર મહાત્માનો મહિમા વધારવાની ઇચ્છાથી.
10.7.49
जिज्ञासमानास्तत्तेजः सौप्तिकं च दिदृक्षवः ।
भीमोग्रपरिघालातशूलपट्टसपाणयः।
घोररूपाः समाजग्मुर्भूतसङ्घाः सहस्रशः ॥ १०.७.४९ ॥
તે તેજ અને સૌપ્તિક કર્મ જાણવા અને જોવાની ઇચ્છાથી, ભયાનક રૂપવાળા ભૂતસમૂહો ભયંકર લોખંડી ગદા, સળગતા મશાલો, શૂળ અને તલવારો હાથમાં લઈને હજારોની સંખ્યામાં ત્યાં એકઠા થયા.
10.7.50
जनयेयुर्भयं ये स्म त्रैलोक्यस्यापि दर्शनात् ।
न च तान्प्रेक्षमाणोऽपि व्यथामुपजगाम ह ॥ १०.७.५० ॥
જેમના દર્શનથી જ ત્રણે લોકને ભય ઉપજે, તેમને જોઈને પણ મને કોઈ વ્યથા ઉપજી નહીં.
10.7.51
अथ द्रौणिर्धनुष्पाणिर्बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
स्वयमेवात्मनात्मानमुपहारमुपाहरत् ॥ १०.७.५१ ॥
પછી દ્રોણપુત્રે હાથમાં ધનુષ્ય લઈ, આંગળીઓ પર બાંધેલું ચામડાનું રક્ષણ પહેરીને, પોતાને જ પોતાનો ઉપહાર બનાવીને અર્પણ કર્યો.
10.7.52
धनूंषि समिधस्तत्र पवित्राणि सिताः शराः ।
हविरात्मवतश्चात्मा तस्मिन्भारत कर्मणि ॥ १०.७.५२ ॥
હે ભરતવંશી, તે કર્મમાં ધનુષ્યો સમિધાઓ હતી, શ્વેત બાણો પવિત્ર વસ્તુઓ હતી, અને આત્મસંયમી પુરુષનો આત્મા જ હવિ હતો.
10.7.53
ततः सौम्येन मन्त्रेण द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
उपहारं महामन्युरथात्मानमुपाहरत् ॥ १०.७.५३ ॥
પછી પ્રતાપી અને મહાક્રોધી દ્રોણપુત્રે સૌમ્ય મંત્ર સાથે પોતાને જ ઉપહાર તરીકે અર્પણ કર્યો.
10.7.54
तं रुद्रं रौद्रकर्माणं रौद्रैः कर्मभिरच्युतम् ।
अभिष्टुत्य महात्मानमित्युवाच कृताञ्जलिः ॥ १०.७.५४ ॥
ભયાનક કર્મવાળા, ભયાનક કર્મોથી પણ અચ્યુત એવા તે રુદ્ર મહાત્માની સ્તુતિ કરીને, હાથ જોડીને તેણે આ પ્રમાણે કહ્યું.
10.7.55
इममात्मानमद्याहं जातमाङ्गिरसे कुले ।
स्वग्नौ जुहोमि भगवन्प्रतिगृह्णीष्व मां बलिम् ॥ १०.७.५५ ॥
આજે હું આ મારી જાતને, જે હું આંગિરસ કુળમાં જન્મ્યો છું, મારા જ અગ્નિમાં આહુતિ આપું છું. હે ભગવન્, મારી આ બલિ સ્વીકારો.
10.7.56
भवद्भक्त्या महादेव पस्मेण समाधिना ।
अस्यामापदि विश्वात्मन्नुपाकुर्मी तवाग्रतः ॥ १०.७.५६ ॥
હે મહાદેવ, તમારી ભક્તિથી અને સમાધિથી, આ આપત્તિમાં, હે વિશ્વાત્મન્, તમારી સમક્ષ હું આ અર્પણ કરું છું.
10.7.57
त्वयि सर्वाणि भूतानि सर्वभूतेषु चासि वै ।
गुणानां हि प्रधानानां कैवल्यं त्वयि तिष्ठति ॥ १०.७.५७ ॥
તમારામાં સર્વ ભૂતો છે અને સર્વ ભૂતોમાં પણ તમે જ છો. પ્રધાન ગુણોનું કૈવલ્ય તમારામાં જ સ્થિત છે.
10.7.58
सर्वभूताश्रय विभो हविर्भूतमवस्थितम् ।
प्रतिगृहाण मां देव यद्यशक्याः परे मया ॥ १०.७.५८ ॥
હે સર્વ ભૂતોના આશ્રય, હે વિભુ, હવિરૂપ બનીને ઊભેલા મને સ્વીકારો, હે દેવ, જો મારાથી બીજાઓ (શત્રુઓ) વશ ન થઈ શકે તો.
10.7.59
इत्युक्त्वा द्रौणिरास्थाय तां देवीं दीप्तपावकाम् ।
सन्त्यज्यात्मानमारुह्य कृष्णवर्त्मन्युपाविशत् ॥ १०.७.५९ ॥
આમ કહીને, દ્રોણપુત્રે તે પ્રજ્વલિત અગ્નિરૂપ દેવીનો આશ્રય લઈ, પોતાનો દેહ ત્યાગી, કૃષ્ણમાર્ગ પર આરૂઢ થઈને બેઠો.
10.7.60
तमूर्ध्वबाहुं निश्चेष्टं दृष्ट्वा हविरुपस्थितम् ।
अब्रवीद्भगवान्साक्षान्महादेवो हसन्निव ॥ १०.७.६० ॥
ઊંચા હાથ કરી, નિશ્ચલ, હવિરૂપે ઊભેલા તેને જોઈને, સાક્ષાત્ ભગવાન મહાદેવ જાણે હસતા હોય તેમ બોલ્યા.
10.7.61
सत्यशौचार्जवत्यागैस्तपसा नियमेन च ।
क्षान्त्या भक्त्या च धृत्या च कर्मणा मनसा गिरा ॥ १०.७.६१ ॥
સત્ય, શૌચ, આર્જવ, ત્યાગ, તપ, નિયમ, ક્ષમા, ભક્તિ, ધૈર્ય, કર્મ, મન અને વાણી વડે.
10.7.62
यथावदहमाराद्वः कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा ।
तस्मादिष्टतमः कृष्णादन्यो मम न विद्यते ॥ १०.७.६२ ॥
અથાક કર્મો કરનાર કૃષ્ણ સાથે મેં તમારી યથાવિધિ આરાધના કરી છે. તેથી કૃષ્ણથી વધુ પ્રિય મારો બીજો કોઈ નથી.
10.7.63
कुर्वता तात सम्मानं त्वां च जिज्ञासता मया ।
पाञ्चालाः सर्वदा गुप्ता मायाश्च बहुशः कृताः ॥ १०.७.६३ ॥
હે તાત, તમારું સન્માન કરતાં અને તમને જાણવાની ઇચ્છા રાખતાં મેં પાંચાલોનું સદા રક્ષણ કર્યું અને અનેક વાર માયાઓ રચી.
10.7.64
कृतस्तस्यैव सम्मानं पाञ्चालान्रक्षता मया ।
अभिभूतास्तु कालेन नैषामद्यास्ति जीवितम् ॥ १०.७.६४ ॥
તેમનું જ સન્માન કરતાં મેં પાંચાલોનું રક્ષણ કર્યું; પણ કાળે તેમને પરાજિત કર્યા છે, આજે તેમાંના કોઈનું જીવન નથી.
10.7.65
एवमुक्त्वा महात्मानं भगवानात्मनस्तनुम् ।
आविवेश ददौ चास्मै विमलं खङ्गमुत्तमम् ॥ १०.७.६५ ॥
મહાત્માને આમ કહીને ભગવાન પોતાના શરીરમાં પ્રવેશ્યા અને તેમને એક નિર્મળ, ઉત્તમ ખડ્ગ આપ્યું.
10.7.66
अथाविष्टो भगवता भूयो जज्वाल तेजसा ।
वेगवांश्चाभवद्युद्धे देवसृष्टेन तेजसा ॥ १०.७.६६ ॥
ત્યારે ભગવાનથી આવિષ્ટ થઈને તે ફરી તેજથી પ્રજ્વલ્યો; યુદ્ધમાં દેવે સર્જેલા તેજથી તે વેગવાન થયો.
10.7.67
तं दृष्ट्वा तानि भूतानि रक्षांसि च समाद्रवन् ।
अभितः शिबिरं यान्तं द्रोणपुत्रं महारथम्।
देवदेवं हरं स्थाउं यान्तं साक्षादिवेश्वरम् ॥ १०.७.६७ ॥
તેને જોઈને તે પ્રાણીઓ અને રાક્ષસો ચારે બાજુથી દોડી આવ્યા; છાવણી તરફ જતા દ્રોણપુત્ર મહારથીને, દેવોના દેવ, સ્થાણુ, હર ઈશ્વર સાક્ષાત જતા હોય તેમ (તેમણે જોયા).