مهابهاراتا · أدهيايا 11.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
हते दुर्योधने चैव हते सैन्ये च सर्वशः ।
धृतराष्ट्रो महाराज श्रुत्वा किमकरोन्मुने ॥ ११.१.१ ॥
بعد أن يُنحنى لنارايانا وناره وأفضل الرجال، وللإلهة سارَسْفاتي ولفيّاسا، ينبغي أن يُتلى بعد ذلك «جايا». حين قُتل دوريوذانا وأُبيد الجيش كله تمامًا، ماذا فعل الملك الكبير دهريتاراشترا حين سمع ذلك، أيها الحكيم؟
11.1.2
तथैव कौरवो राजा धर्मपुत्रो महामनाः ।
कृपप्रभृतयश्चैव किमकुर्वत ते त्रयः ॥ ११.१.२ ॥
وكذلك، ماذا فعل ملك الكورو، ابن دهارما، ذو القلب الكبير، وكريبا وغيره، أولئك الثلاثة؟
11.1.3
अश्वत्थाम्नः कृतं कर्म शापश्चान्योन्यकारितः ।
वृत्तान्मुत्रं ब्रूहि यदभाषत सञ्जयः ॥ ११.१.३ ॥
أخبرني بفعل أشفاتّامان واللعنات التي أنزلها بعضهم على بعض، رواية الأحداث التي ذكرها سانجايا.
11.1.4
हते पुत्रशते दीनं छिन्नशाखमिव द्रुमम् ।
पुत्रशोकाभिसन्प्तं धृतराष्ट्रं महीपतिम् ॥ ११.१.४ ॥
لما قُتل المئة ابن، كان دهريتاراشترا سيد الأرض بائسًا كشجرة مكسورة الغصن، يعذبه الحزن على أبنائه.
11.1.5
ध्यानमूकत्वमापन्नं चिन्तया समभिप्लुतम् ।
सञ्जयो जयतां श्रेष्ठ राजानं वाक्यमब्रवीत् ॥ ११.१.५ ॥
إلى الملك، المغمور بالقلق، الصامت في تأمل، قال سانجايا، أفضل المنتصرين، هذه الكلمات.
11.1.6
किं शोचसि महाराज नास्ति शोके सहायता ।
अक्षौहिण्यो हताश्चाष्टौ दश चैव विशाम्पते।
निर्जितेयं वसुमती शून्या स्थास्यति केवलम् ॥ ११.१.६ ॥
لماذا تحزن أيها الملك العظيم؟ لا عون في الحزن. لقد قُتلت ثماني أكشوهيني وعشر، أيها سيد الناس؛ وستبقى هذه الأرض المفتوحة خالية وحدها.
11.1.7
नानादिग्भ्यः समागम्य नानाजात्या नराधिपाः ।
सहितास्व पुत्रेण सर्वे वै निधनं गताः ॥ ११.१.७ ॥
اجتمع ملوك من جهات شتى ومن أقوام مختلفة، فلقوا جميعًا الهلاك مع أبنائهم.
11.1.8
पितॄणां पुत्रपौत्राणां ज्ञातीनां सुहृदां तथा ।
गुरूणां चानुपूर्व्येण ये चान्येऽनुचरा हताः।
प्रेतकार्याणि सर्वाणि कारयस्व नराधिप ॥ ११.१.८ ॥
أقم الطقوس الجنائزية بحسب ترتيبها للآباء والأبناء والأحفاد والأقارب والأصدقاء والشيوخ وسائر الأتباع الذين قُتلوا، يا سيد البشر.
11.1.9
तच्छ्रुत्वा करुणं पुत्रपौत्रवधार्दितः ।
पपात भुवि दुर्धर्षो वाताहत इव द्रुमः ॥ ११.१.९ ॥
فلما سمع ذلك، وقد أنهكه قتل الأبناء والأحفاد، سقط القويّ المنيع على الأرض في حسرة، كشجرة اقتلعتها الريح.
11.1.10
हतपुत्रो हतामात्यो हतसर्वसुहृज्जनः ।
दुःखं नूनं गमिष्यामि विचरन्पृथिवीमिमाम् ॥ ११.१.१० ॥
قُتل أبنائي، وقُتل وزرائي، وقُتل جميع أصدقائي وأهلي؛ لا شك أنني سأجوب هذه الأرض في حزن.
11.1.11
किन्नु बन्धुविहीनस्य जीवितेन ममाद्य वै ।
लूनपक्षस्य इव मे वैनतेयस्य सञ्जय ॥ ११.१.११ ॥
يا سنجاية، ما نفع هذه الحياة لي اليوم وقد فقدت أقاربي؟ إنني كجارودا ابن فيناتا وقد قُطع جناحاه.
11.1.12
हृतराज्यो हतसुहृद्वतपुत्रश्च वै तथा ।
न भ्राजिष्ये महाप्राज्ञ क्षीणरश्मिरिवांशुमान् ॥ ११.१.१२ ॥
سُلبت مملكتي، وقُتل أصدقائي، وقُتل أبنائي أيضًا؛ يا عظيم الحكمة، لن أعود أشرق، كالشمس ذات الأشعة الخافتة.
11.1.13
न कृतं सुहृदां वाक्यं जामद्ग्न्यस्य च ।
सभामध्ये तु कृष्णेन यच्छ्रेयोऽभिहितं मम। ॥ ११.१.१३ ॥
لم أعمل بكلام أصدقائي ولا بكلام ابن جامدغني، ولا بما قاله كريشنا في وسط المجلس مما فيه خيري.
11.1.14
अलं वैरेण ते राजन्पुत्रः संगृद्यतामिति ।
तच्च वाक्यमकृत्वाऽहं भृशं तप्यामि दुर्मतिः ॥ ११.१.१४ ॥
"يكفي عداوةً أيها الملك؛ فاقبل ابنك." ولم أعمل بتلك الكلمة، فأنا ذو الرأي السيئ، وأنا الآن شديد الندم.
11.1.15
न हि श्रोताऽस्मि भीष्मस्य शर्मयुक्तं प्रभाषितम् ॥ ११.१.१५ ॥
وحقًّا لم أستمع إلى كلام بهيشما المليء بالخير والسلامة.
11.1.16
दुर्योधनस्य च तथा वृषभस्येव नर्दतः ।
दुःशासनवधं श्रुत्वा कर्णस्य च विपर्ययम्।
द्रोणसूर्योपरागं च हृदयं मे विदीर्यते ॥ ११.१.१६ ॥
عندما سمعتُ زئير دُريودهانا كزئير الثور، ومقتل دُحشاسانا، وانقلاب حال كرنا، وكسوف دروّنا الشمس، يتمزق قلبي.
11.1.17
न स्मराम्यात्मनः किञ्चित्पुरा सञ्जय दुष्कृतम् ।
यस्येदं फलमद्येह मया मूढेन भुज्यते ॥ ११.१.१७ ॥
يا سانجايا، لا أذكر أي فعل سيئ اقترفته في الماضي، وها أنا المغرور أجني ثمرته اليوم هنا.
11.1.18
नूनं व्यपकृतं किञ्चिन्मया पूर्वेषु जन्मसु ।
येन मां दुःखभागेषु धाता कर्मसु युक्तवान् ॥ ११.१.१८ ॥
لا شك أنني في ولاداتي السابقة ارتكبتُ شيئًا من الخطأ، فزجّ بي الخالق في أنصبة الألم.
11.1.19
परिणामश्च वयसः सर्वबन्धुक्षयश्च मे ।
सुहृन्मित्रविनाशश्च दैवयोगादुपागतः ॥ ११.१.१९ ॥
لقد نزلت بي الشيخوخة، وهلك جميع أقاربي، وبمشيئة القدر هلك أصدقائي وأحبائي.
11.1.20
कोन्वस्ति दुःखिततरो मत्तोऽन्यो हि पुमान्भुवि ॥ ११.१.२० ॥
فمن غيري في الأرض أشقى من رجل؟
11.1.21
तन्मामद्यैव पश्यन्तु पाण्डवाः संशितव्रताः ।
विवृतं ब्रह्मलोकस्य दीर्घमध्वानमास्थितम् ॥ ११.१.२१ ॥
فليرني البانداويون اليوم، وهم الثابتون على عهودهم، فقد سلكت الطريق الطويل المفتوح إلى عالم براهما.
11.1.22
तस्य लालप्यमानस्य बहु शोकं विचिन्वतः ।
शोकापहं नरेन्द्रस्य सञ्जयो वाक्यमब्रवीत् ॥ ११.१.२२ ॥
فقال سنجايا لذلك الملك، وهو يندب كثيرا في حزنه ويتفكر، هذه الكلمات التي تزيل الحزن.
11.1.23
शोकं राजन्व्यपनुद श्रुतास्ते वेदनिश्चयाः ।
शास्त्रागमाश्च विविधा वृद्धेभ्यो नृपसत्तम ॥ ११.१.२३ ॥
فأزِلْ حزنك أيها الملك، فقد سمعتَ من الشيوخ يقين الفيدا وشتى تقاليد الشاستر، يا أفضل الملوك.
11.1.24
सृञ्जये पुत्रशोकार्ते यदूर्चुर्मुनयः पुरा ।
यथा यौवनजं दर्पमास्थिते ते सुते नृप ॥ ११.१.२४ ॥
اسمع ما قاله الحكماء قديما عن سرنجايا المكلوم بحزن على ابنه، حين تمسّك أبناؤك بالكبرياء المولود من الشباب، أيها الملك.
11.1.25
न त्वया सुहृदां वाक्यं ब्रुवतामवधारितम् ।
स्वार्थश्च न कृतः कश्चिल्लुब्धेन फलगृद्धिना ॥ ११.१.२५ ॥
أنت، الجشع المتلهف إلى الثمار، لم تأخذ بكلام أصدقائك حين تكلموا، ولم تعمل شيئًا لمصلحتك.
11.1.26
असिनैवैकधारेण स्वबुद्ध्या तु विचेष्टितम् ।
प्रायशोऽवृत्तसम्पन्नाः सततं पर्युपासिताः ॥ ११.१.२६ ॥
تصرفك القائم على رأيك وحده كسيف ذي حد واحد؛ وفي الغالب خدمت باستمرار أناسًا لا حسن سلوك لهم.
11.1.27
यस्य दुःशासनो मन्त्री राधेयश्च दुरात्मवान् ।
शकुनिश्चैव दुष्टात्मा चित्रसेनश्च दुर्मतिः ॥ ११.१.२७ ॥
الذي كان وزراؤه دُشاسانا، والرادهيّا الشرير (كارنا)، وشكوني الخبيث الطبع، وتشيتراسينا سيئ النية؛
11.1.28
अनल्पं येन वै सर्वं शल्यभूतं कृतं जगत् ।
कुरुवृद्धस्य भीष्मस्य गान्धार्या विदुरस्य च ॥ ११.१.२८ ॥
وبسببه صار العالم كله، كالشوكة، مصدر عناء عظيم، حتى لكبير الكورو بهيشما، ولغاندهاري، ولفيدورا؛
11.1.29
द्रोणस्य च महाराज कृपस्य च शरद्वतः ।
कृष्णस्य च महाबाहो नारदस्य च धीमतः ॥ ११.१.२९ ॥
ولدرونا أيها الملك العظيم، ولكريبا ابن شارادفات، ولكريشنا أيها ذو الذراعين القويتين، وللحكيم ناراداً.
11.1.30
ऋषीणां च तथाऽन्येषां व्यासस्यामिततेजसः ।
न कृतं तेन वचनं तव पुत्रेण भारत।
क्षपिताः क्षत्रियाः सर्वे शत्रूणां वर्धितं यशः ॥ ११.१.३० ॥
ولم يعمل ابنك بقول الحكماء وغيرهم، ولا بقول فياسا ذي البهاء الذي لا يحد. أيها البهاراتي! هلك جميع الكشاتريا، وازداد مجد الأعداء.
11.1.31
अधर्मसंयुतं किञ्चिन्नित्यं युद्धमिति ब्रुवन् ।
मध्यस्थो हि त्वमप्यासीर्न क्षमं किञ्चिदुक्तवान् ॥ ११.१.३१ ॥
قائلاً إن الحرب مقرونة دائماً بشيء من الظلم، بقيتَ أنت أيضاً وسيطاً محايداً ولم تقل شيئاً مناسباً.
11.1.32
धूर्धरेण त्वया भारस्तुलया न समं धृतः ॥ ११.१.३२ ॥
لم تُوزن تلك الحِمل بالميزان بالتساوي على يديك، أنت حامل النير.
11.1.33
आदावेव मनुष्येण वर्तितव्यं यथाक्रमम् ।
यथा नातीतमर्थं वै पश्चात्तापेन युज्यते ॥ ११.१.३३ ॥
ينبغي للإنسان أن يتصرف بالترتيب الواجب منذ البداية، حتى لا يصيبه الندم بعد ذلك على أمر قد مضى.
11.1.34
पुत्रगृद्ध्या त्वया राजन्प्रियं तस्य चिकीर्षितम् ।
पश्चात्तापमिमं प्राप्तो न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ११.१.३४ ॥
أيها الملك، لأجل الطمع في ابنك أردتَ أن تفعل ما يُرضيه؛ والآن أصابك هذا الندم، فلا ينبغي لك أن تحزن.
11.1.35
मधु यः केवलं दृष्ट्वा प्रपातं नानुपश्यति ।
स भ्रष्टोमधुलोभेन शोचत्येव यथा भवान् ॥ ११.१.३५ ॥
من يرى العسل وحده ولا يرى الهاوية تحته، فيسقط طمعاً في العسل، يحزن كما تحزن أنت.
11.1.36
अर्थान्न शोचन्प्राप्नोति न शोचन्विन्दते सुखम् ।
न शोचञ्श्रियमाप्नोति न शोचन्विन्दते जयम् ॥ ११.१.३६ ॥
من لا يحزن ينال الثروة؛ ومن لا يحزن يجد السعادة. ومن لا يحزن ينال الازدهار؛ ومن لا يحزن يجد النصر.
11.1.37
स्वयमुत्पादयित्वाऽग्निं परीतस्तेन योऽग्निना ।
दह्यमानः पुनस्तापं भजते न स पण्डितः ॥ ११.१.३७ ॥
من أشعل النار بنفسه، ثم أحاطت به فاحترق وعاد يكابد الألم، فليس بحكيم.
11.1.38
त्वयैव ससुतेनायं वाक्यवायुसमीरितः ।
लोभाज्येन च संसिक्तो ज्वलितः पार्थपावकः ॥ ११.१.३८ ॥
بك وبأبنائك، أُذكيت برياح الكلام وسُكبت عليها زبدة الطمع، فاشتعلت نار البارثا هذه.
11.1.39
तस्मिन्समिद्धे पतिताः शलभा इव ते सुताः ।
तान्केशवाग्निनिर्दग्धान्न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ११.१.३९ ॥
في تلك النار المشتعلة سقط أبناؤك كالفراش، وعلى من احترقوا بنار كيشافا لا ينبغي لك أن تحزن.
11.1.40
यच्चाश्रुपातकलिलं वदनं वहसे नृप ।
अशास्त्रदृष्टमेतद्धि न प्रशंसन्ति पण्डिताः ॥ ११.१.४० ॥
والوجه الذي تحمله أيها الملك، مكدَّرًا بتساقط الدموع، فهذا لم يُرَ في الشاستر، والحكماء لا يمدحونه.
11.1.41
विस्फुलिङ्गा इव ह्येतान्दहन्ति किल मानवान् ।
जहीहि मन्युं बुद्ध्या वै धास्यात्मानमात्मना ॥ ११.१.४१ ॥
إن هذه الشرر حقًا تحرق الناس. فاترك الغضب بالعقل، وبنفسك ثبّت نفسك في نفسك.
11.1.42
एवमाश्वासितं तेन सञ्जयेन महात्मना ।
विदुरो भूय एवाह बुद्धिपूर्वं परन्तप ॥ ११.१.४२ ॥
وبعدما آساه الصنجاي العظيم بهذا، تكلم فيدورا ثانيةً بحكمة، يا مُحرِق الأعداء.