マハーバーラタ · 章 11.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
हते दुर्योधने चैव हते सैन्ये च सर्वशः ।
धृतराष्ट्रो महाराज श्रुत्वा किमकरोन्मुने ॥ ११.१.१ ॥
ナーラーヤナ、ナラ、そして人中の最上者に礼拝し、女神サラスヴァティーとヴィヤーサに礼拝してから、「ジャヤ」と唱えるべきである。ドゥルヨーダナが殺され、全軍が完全に滅びたとき、偉大な王ドリタラーシュトラは聞いて何をしたか、聖者よ。
11.1.2
तथैव कौरवो राजा धर्मपुत्रो महामनाः ।
कृपप्रभृतयश्चैव किमकुर्वत ते त्रयः ॥ ११.१.२ ॥
同様に、クル族の王、ダルマの子、大心の者、そしてクリパら——その三人は何をしたのか。
11.1.3
अश्वत्थाम्नः कृतं कर्म शापश्चान्योन्यकारितः ।
वृत्तान्मुत्रं ब्रूहि यदभाषत सञ्जयः ॥ ११.१.३ ॥
アシュヴァッターマンが行った行為と、互いに掛けられた呪いを語ってください。サンジャヤが語った出来事の顛末を。
11.1.4
हते पुत्रशते दीनं छिन्नशाखमिव द्रुमम् ।
पुत्रशोकाभिसन्प्तं धृतराष्ट्रं महीपतिम् ॥ ११.१.४ ॥
百人の息子が殺されたとき、折れた枝をもつ木のように哀れで、息子たちへの悲しみに苦しむ大地の王ドリタラーシュトラ。
11.1.5
ध्यानमूकत्वमापन्नं चिन्तया समभिप्लुतम् ।
सञ्जयो जयतां श्रेष्ठ राजानं वाक्यमब्रवीत् ॥ ११.१.५ ॥
不安に打ちひしがれ、瞑想のうちに口をつぐんだ王に、勝利者の中で最も優れたサンジャヤがこの言葉を述べた。
11.1.6
किं शोचसि महाराज नास्ति शोके सहायता ।
अक्षौहिण्यो हताश्चाष्टौ दश चैव विशाम्पते।
निर्जितेयं वसुमती शून्या स्थास्यति केवलम् ॥ ११.१.६ ॥
偉大な王よ、なぜ嘆くのか。嘆きに助けはない。人民の主よ、八つと十のアクシャウヒニーが殺された。征服されたこの大地は、ただ空しく残るであろう。
11.1.7
नानादिग्भ्यः समागम्य नानाजात्या नराधिपाः ।
सहितास्व पुत्रेण सर्वे वै निधनं गताः ॥ ११.१.७ ॥
四方から集まった、様々な部族の王たちは、息子たちとともに皆死んでいった。
11.1.8
पितॄणां पुत्रपौत्राणां ज्ञातीनां सुहृदां तथा ।
गुरूणां चानुपूर्व्येण ये चान्येऽनुचरा हताः।
प्रेतकार्याणि सर्वाणि कारयस्व नराधिप ॥ ११.१.८ ॥
父祖、息子や孫、親族、友人、師長、そして殺された他の従者たちのために、順序どおりに葬送の儀式を行わせよ、人の王よ。
11.1.9
तच्छ्रुत्वा करुणं पुत्रपौत्रवधार्दितः ।
पपात भुवि दुर्धर्षो वाताहत इव द्रुमः ॥ ११.१.९ ॥
それを聞き、息子と孫が殺されたことに苦しめられ、その難攻不落の王は、風に打たれた木のように、嘆き悲しんで地に倒れ伏した。
11.1.10
हतपुत्रो हतामात्यो हतसर्वसुहृज्जनः ।
दुःखं नूनं गमिष्यामि विचरन्पृथिवीमिमाम् ॥ ११.१.१० ॥
息子は殺され、大臣は殺され、友も親族もみな殺された。私はきっと悲しみの中でこの大地をさまようことになるのだろう。
11.1.11
किन्नु बन्धुविहीनस्य जीवितेन ममाद्य वै ।
लूनपक्षस्य इव मे वैनतेयस्य सञ्जय ॥ ११.१.११ ॥
サンジャヤよ、親族を失った私にとって、今日この命に何の意味があろうか。翼を切られた毗娜陀の子ガルダのようなものだ。
11.1.12
हृतराज्यो हतसुहृद्वतपुत्रश्च वै तथा ।
न भ्राजिष्ये महाप्राज्ञ क्षीणरश्मिरिवांशुमान् ॥ ११.१.१२ ॥
王国を奪われ、友は殺され、息子も殺された。大いなる賢者よ、私はもはや輝くことはないだろう、光の衰えた太陽のように。
11.1.13
न कृतं सुहृदां वाक्यं जामद्ग्न्यस्य च ।
सभामध्ये तु कृष्णेन यच्छ्रेयोऽभिहितं मम। ॥ ११.१.१३ ॥
友人たちの言葉も、ジャマダグニの子（パラシュラーマ）の言葉も私は聞き入れなかった。集会の中でクリシュナが私の益になると述べた言葉も聞き入れなかった。
11.1.14
अलं वैरेण ते राजन्पुत्रः संगृद्यतामिति ।
तच्च वाक्यमकृत्वाऽहं भृशं तप्यामि दुर्मतिः ॥ ११.१.१४ ॥
「王よ、敵対はもう十分だ。息子を引き取れ」。その言葉を聞き入れなかった愚かな私は、今ひどく悔いている。
11.1.15
न हि श्रोताऽस्मि भीष्मस्य शर्मयुक्तं प्रभाषितम् ॥ ११.१.१५ ॥
実に、安寧に満ちたビーシュマの言葉を私は聞かなかった。
11.1.16
दुर्योधनस्य च तथा वृषभस्येव नर्दतः ।
दुःशासनवधं श्रुत्वा कर्णस्य च विपर्ययम्।
द्रोणसूर्योपरागं च हृदयं मे विदीर्यते ॥ ११.१.१६ ॥
ドゥルヨーダナの牡牛のような咆哮、ドゥフシャーサナの殺害、カルナの逆転、ドローナという太陽の蝕を聞き、私の心は引き裂かれる。
11.1.17
न स्मराम्यात्मनः किञ्चित्पुरा सञ्जय दुष्कृतम् ।
यस्येदं फलमद्येह मया मूढेन भुज्यते ॥ ११.१.१७ ॥
サンジャヤよ、過去に私が犯した悪行は思い当たらない。その果報を、愚かな私が今ここで受けているのだ。
11.1.18
नूनं व्यपकृतं किञ्चिन्मया पूर्वेषु जन्मसु ।
येन मां दुःखभागेषु धाता कर्मसु युक्तवान् ॥ ११.१.१८ ॥
きっと前世で私は何か誤ったことをしたのだろう。そのために創造主は私を苦しみの分け前へと定めたのだ。
11.1.19
परिणामश्च वयसः सर्वबन्धुक्षयश्च मे ।
सुहृन्मित्रविनाशश्च दैवयोगादुपागतः ॥ ११.१.१९ ॥
老いが私に訪れ、わが親族は皆滅び、運命の巡り合わせにより、わが善き友や仲間も滅びた。
11.1.20
कोन्वस्ति दुःखिततरो मत्तोऽन्यो हि पुमान्भुवि ॥ ११.१.२० ॥
地上で私よりも悲惨な人間が、ほかにいるだろうか。
11.1.21
तन्मामद्यैव पश्यन्तु पाण्डवाः संशितव्रताः ।
विवृतं ब्रह्मलोकस्य दीर्घमध्वानमास्थितम् ॥ ११.१.२१ ॥
ゆえに今日こそ、堅く誓いを守るパーンダヴァたちよ、私を見よ。私はブラフマーの世界へ至る、開けた長い道に立っているのだ。
11.1.22
तस्य लालप्यमानस्य बहु शोकं विचिन्वतः ।
शोकापहं नरेन्द्रस्य सञ्जयो वाक्यमब्रवीत् ॥ ११.१.२२ ॥
悲しみに深く嘆き、思い沈んでいたその王に、サンジャヤは悲しみを除くこれらの言葉を告げた。
11.1.23
शोकं राजन्व्यपनुद श्रुतास्ते वेदनिश्चयाः ।
शास्त्रागमाश्च विविधा वृद्धेभ्यो नृपसत्तम ॥ ११.१.२३ ॥
王よ、悲しみを払いなさい。あなたは年長者から、ヴェーダの確かな結論と、さまざまな聖典の伝承を聞いてきたのだ、王の中の最も優れた人よ。
11.1.24
सृञ्जये पुत्रशोकार्ते यदूर्चुर्मुनयः पुरा ।
यथा यौवनजं दर्पमास्थिते ते सुते नृप ॥ ११.१.२४ ॥
昔、息子の死に苦しんだスリンジャヤについて聖者たちが語ったことを聞きなさい。王よ、あなたの息子たちが若さから生じた傲慢に固執したように。
11.1.25
न त्वया सुहृदां वाक्यं ब्रुवतामवधारितम् ।
स्वार्थश्च न कृतः कश्चिल्लुब्धेन फलगृद्धिना ॥ ११.१.२५ ॥
貪欲で成果を求めるお前は、友人たちが語った言葉を心に留めず、自分自身の利益のために何one行わなかった。
11.1.26
असिनैवैकधारेण स्वबुद्ध्या तु विचेष्टितम् ।
प्रायशोऽवृत्तसम्पन्नाः सततं पर्युपासिताः ॥ ११.१.२६ ॥
自分一人の判断で行ったふるまいは、片刃の剣のようなものだ。そしてたいていの場合、お前は品行の悪い者たちにいつも仕えてきた。
11.1.27
यस्य दुःशासनो मन्त्री राधेयश्च दुरात्मवान् ।
शकुनिश्चैव दुष्टात्मा चित्रसेनश्च दुर्मतिः ॥ ११.१.२७ ॥
その大臣が、ドゥフシャーサナ、邪悪な心のラーデーヤ（カルナ）、性根の悪いシャクニ、そして悪意に満ちたチトラセーナであった者；
11.1.28
अनल्पं येन वै सर्वं शल्यभूतं कृतं जगत् ।
कुरुवृद्धस्य भीष्मस्य गान्धार्या विदुरस्य च ॥ ११.१.२८ ॥
その者のせいで、クル族の長老ビーシュマにも、ガーンダーリーにも、ヴィドゥラにも、世界全体が棘のように大きな苦しみとなった；
11.1.29
द्रोणस्य च महाराज कृपस्य च शरद्वतः ।
कृष्णस्य च महाबाहो नारदस्य च धीमतः ॥ ११.१.२९ ॥
大王よ、ドローナ、シャラドヴァットの子クリパ、大腕の者よ、クリシュナ、そして賢者ナーラダにとっても（同様であった）。
11.1.30
ऋषीणां च तथाऽन्येषां व्यासस्यामिततेजसः ।
न कृतं तेन वचनं तव पुत्रेण भारत।
क्षपिताः क्षत्रियाः सर्वे शत्रूणां वर्धितं यशः ॥ ११.१.३० ॥
お前の息子は、聖仙たちや他の人々の言葉も、無限の光輝を持つヴィヤーサの言葉も守らなかった。バーラタよ、すべての武士は滅ぼされ、敵の名声は高まった。
11.1.31
अधर्मसंयुतं किञ्चिन्नित्यं युद्धमिति ब्रुवन् ।
मध्यस्थो हि त्वमप्यासीर्न क्षमं किञ्चिदुक्तवान् ॥ ११.१.३१ ॥
戦いは常に何らかの不正を伴うと言いながら、お前も中立の立場にとどまり、適切なことは何一つ言わなかった。
11.1.32
धूर्धरेण त्वया भारस्तुलया न समं धृतः ॥ ११.१.३२ ॥
重荷を担う者であるお前によって、その重みは天秤で同等に量られなかった。
11.1.33
आदावेव मनुष्येण वर्तितव्यं यथाक्रमम् ।
यथा नातीतमर्थं वै पश्चात्तापेन युज्यते ॥ ११.१.३३ ॥
人は最初から順序正しく振る舞うべきである。そうすれば、過ぎ去ったことについて後で悔いることにはならない。
11.1.34
पुत्रगृद्ध्या त्वया राजन्प्रियं तस्य चिकीर्षितम् ।
पश्चात्तापमिमं प्राप्तो न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ११.१.३४ ॥
王よ、息子への執着から、お前は彼の喜ぶことをしようとした。今こうした後悔がお前に訪れた。お前は嘆くべきではない。
11.1.35
मधु यः केवलं दृष्ट्वा प्रपातं नानुपश्यति ।
स भ्रष्टोमधुलोभेन शोचत्येव यथा भवान् ॥ ११.१.३५ ॥
蜜だけを見て、その下の断崖を見ない者は、蜜への欲にとらわれて落ち、ちょうどお前のように嘆く。
11.1.36
अर्थान्न शोचन्प्राप्नोति न शोचन्विन्दते सुखम् ।
न शोचञ्श्रियमाप्नोति न शोचन्विन्दते जयम् ॥ ११.१.३६ ॥
嘆かない者は富を得る。嘆かない者は幸福を見出す。嘆かない者は栄えを得る。嘆かない者は勝利を見出す。
11.1.37
स्वयमुत्पादयित्वाऽग्निं परीतस्तेन योऽग्निना ।
दह्यमानः पुनस्तापं भजते न स पण्डितः ॥ ११.१.३७ ॥
自ら火を起こし、その火に囲まれて焼かれ、さらに苦しみを受ける者は賢者ではない。
11.1.38
त्वयैव ससुतेनायं वाक्यवायुसमीरितः ।
लोभाज्येन च संसिक्तो ज्वलितः पार्थपावकः ॥ ११.१.३८ ॥
あなたが息子たちと共に、言葉の風に煽られ、貪欲の酥油を注いで、このプリター の子の火を燃え上がらせたのだ。
11.1.39
तस्मिन्समिद्धे पतिताः शलभा इव ते सुताः ।
तान्केशवाग्निनिर्दग्धान्न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ११.१.३९ ॥
その燃え上がる火に、あなたの息子たちは蛾のように落ちた。ケーシャヴァの火に焼かれた彼らのために、あなたは嘆くべきではない。
11.1.40
यच्चाश्रुपातकलिलं वदनं वहसे नृप ।
अशास्त्रदृष्टमेतद्धि न प्रशंसन्ति पण्डिताः ॥ ११.१.४० ॥
王よ、あなたが涙に濁った顔を見せていること、それは聖典に見られないことであり、賢者は称賛しない。
11.1.41
विस्फुलिङ्गा इव ह्येतान्दहन्ति किल मानवान् ।
जहीहि मन्युं बुद्ध्या वै धास्यात्मानमात्मना ॥ ११.१.४१ ॥
これらは火花のように人を焼く。知恵によって怒りを捨て、自分によって自分を自分の内に据えよ。
11.1.42
एवमाश्वासितं तेन सञ्जयेन महात्मना ।
विदुरो भूय एवाह बुद्धिपूर्वं परन्तप ॥ ११.१.४२ ॥
偉大な魂のサンジャヤにこのように慰められ、ヴィドゥラは再び思慮深く語った。敵を苦しめる者よ。