महाभारत · अध्याय 11.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.10.1
क्रोशमात्रं ततो गत्वा ददृशुस्तान्महारथान् ।
शारद्वतं कृपं द्रौणिं कृतवर्माणमेव च ॥ ११.१०.१ ॥
नंतर एक क्रोश अंतर जाऊन त्यांनी त्या महारथींना पाहिले — शारद्वत कृप, द्रोणपुत्र आणि कृतवर्मा यांनाही.
11.10.2
ते तु दृष्ट्वैव राजानं प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम् ।
अश्रुकण्ठा विनिःश्वस्य रुदन्तमिदमब्रुवन् ॥ ११.१०.२ ॥
राजाला पाहताच — प्रज्ञाचक्षू त्या ईश्वराला — ते अश्रूंनी दाटलेल्या कंठाने दीर्घ सुस्कारे टाकत, रडत हे बोलले.
11.10.3
पुत्रस्तव महाराज कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
गतः सानुचरो राजञ्शक्रलोकं महीपते ॥ ११.१०.३ ॥
हे महाराजा, तुमचा पुत्र अत्यंत कठीण कर्म करून सेवकांसह इंद्रलोकाला गेला आहे, हे भूपती.
11.10.4
दुर्योधनबलान्मुक्ता वयमेव त्रयो रथाः ।
सर्वमन्यत्परिक्षीणं सैन्यं ते भरतर्षभ ॥ ११.१०.४ ॥
दुर्योधनाच्या सैन्यातून आम्ही तिघेच रथी सुटलो; हे भरतश्रेष्ठा, तुमचे उर्वरित सर्व सैन्य नष्ट झाले आहे.
11.10.5
इत्येवमुक्त्वा राजानं कृपः शारद्वतस्ततः ।
गान्धारीं पुत्रशोकार्तामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ११.१०.५ ॥
राजाला असे सांगून शारद्वत कृप नंतर पुत्रशोकाने पीडित गांधारीला हे वचन बोलले.
11.10.6
अभीता युध्यमानास्ते घ्नन्तः शत्रुगणान्बहून् ।
वीरकर्माणि कुर्वाणाः पुत्रास्ते निधनं गताः ॥ ११.१०.६ ॥
निर्भयपणे लढताना, अनेक शत्रुगणांचा वध करताना, वीरकर्मे करताना तुमचे पुत्र मृत्यू पावले.
11.10.7
ध्रवं सम्प्राप्य लोकांस्ते निर्मलाञ्शस्त्रनिर्जितान् ।
भास्वरं देहमास्थाय विहरन्त्यमरा इव ॥ ११.१०.७ ॥
शस्त्रांनी जिंकलेले निर्मल लोक ते निश्चितपणे प्राप्त करून, तेजस्वी देह धारण करून देवांप्रमाणे विहार करत आहेत.
11.10.8
सर्वे ह्यभिमुखा राज्ञि युध्यमाना हता युधि ।
न हि कश्चिद्धि शूराणां युध्यमानः पराङ्मुखः।
शस्त्रेण निधनं प्राप्तो न च कश्चित्कृताञ्जलिः ॥ ११.१०.८ ॥
राणी, ते सर्व युद्धात समोर तोंड करून लढताना मारले गेले. शूरांमध्ये लढताना पाठ दाखवणारा कोणीही नव्हता; आणि शस्त्राने मृत्यू पावलेल्यांपैकी कोणीही हात जोडलेला नव्हता.
11.10.9
एतां तां क्षत्रियस्याहुः पुराणाः परमां गतिम् ।
शस्त्रेण निधनं सङ्ख्ये तान्न शोचितुमर्हसि ॥ ११.१०.९ ॥
पुराणे सांगतात की क्षत्रियाची परम गती हीच आहे — युद्धात शस्त्राने मृत्यू. म्हणून त्यांच्यासाठी शोक करणे तुला योग्य नाही.
11.10.10
न चापि शत्रवस्तेषां मुच्यन्ते राज्ञि पाण्डवाः ।
शृणु यत्कृतमस्माभिरश्वत्थामपुरोगमैः ॥ ११.१०.१० ॥
राणी, त्यांचे शत्रू पांडवही सुटणार नाहीत. अश्वत्थाम्याच्या नेतृत्वाखाली आम्ही काय केले ते ऐक.
11.10.11
अधर्मेण हतं श्रुत्वा भीमसेनेन ते सुतम् ।
सुप्तं शिबिरमासाद्य पाण्डूनां कदनं कृतम् ॥ ११.१०.११ ॥
तुझ्या पुत्राला भीमसेनाने अधर्माने मारले हे ऐकून, झोपलेल्या पांडवांच्या छावणीत जाऊन आम्ही संहार केला.
11.10.12
पाञ्चाला निहताः सर्वे धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
द्रुपदस्यात्मजाश्चैव द्रौपदेयाश्च पातिताः ॥ ११.१०.१२ ॥
धृष्टद्युम्नाच्या नेतृत्वाखालचे सर्व पांचाल मारले गेले; द्रुपदाचे पुत्रही आणि द्रौपदीचे पुत्रही पाडले गेले.
11.10.13
तथा विशसनं कृत्वा पुत्रशत्रुगणस्य ते ।
प्राद्रवाम रणे स्थातुं न हि शक्ष्यामहे त्रयः ॥ ११.१०.१३ ॥
अशा प्रकारे तुझ्या पुत्रांच्या शत्रुगणाचा संहार करूनही आम्ही तिघे रणांगणात टिकू शकलो नाही, म्हणून पळालो.
11.10.14
ते हि शूरा महेष्वासाः क्षिप्रमेष्यन्ति पाण्डवाः ।
अमर्षवशमापन्ना वैरं प्रतिजिहीर्षवः ॥ ११.१०.१४ ॥
ते शूर, महाधनुर्धर पांडव क्रोधाच्या वशात येऊन, वैराचा बदला घेण्याच्या इच्छेने लवकरच येतील.
11.10.15
ते हतानात्मजाञ्श्रुत्वा प्रमत्ताः पुरुषर्षभाः ।
अन्विष्यन्तः पदं शूराः क्षिप्रमेष्यन्ति पाण्डवाः ॥ ११.१०.१५ ॥
आपले पुत्र मारले गेले हे ऐकून ते नरश्रेष्ठ शूर पांडव उन्मत्त होऊन मागाचा शोध घेत लवकरच येतील.
11.10.16
तेषां तु किल्बिषं कृत्वा संस्थातुं नोत्सहामहे ।
अनुजानीहि नो राज्ञि मा च शोके मनः कृथाः ॥ ११.१०.१६ ॥
त्यांच्या विरुद्ध अपराध करून आम्ही येथे राहण्याचे धाडस करू शकत नाही. हे राणी, आम्हाला परवानगी दे; आणि मन शोकात ठेवू नकोस.
11.10.17
राजंस्त्वमनुजानीहि धैर्यमातिष्ठ चोत्तमम् ।
दिष्टान्तं पश्य चापि त्वं क्षात्रं धर्मं च केवलम् ॥ ११.१०.१७ ॥
हे राजा, तूही परवानगी दे आणि उत्तम धैर्य धारण कर. दैवाचा शेवट पाहा, आणि केवळ क्षात्रधर्म पाहा.
11.10.18
इत्येवमुक्त्वा राजानं कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रोमपुत्रश्च भारत ॥ ११.१०.१८ ॥
अशा प्रकारे राजाला सांगून, त्याला प्रदक्षिणा घालून, हे भारत, कृप आणि कृतवर्मा आणि द्रोणपुत्र (निघून गेले).
11.10.19
अवेक्षमाणा राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
गङ्गामनु महाराज तूर्णमश्वानचोदयन् ॥ ११.१०.१९ ॥
ज्ञानी राजा धृतराष्ट्राकडे पाहत, हे महाराज, त्यांनी घोड्यांना वेगाने गंगेच्या दिशेने हाकले.
11.10.20
अपक्रम्य तु ते राजन्सर्व एव महारथाः ।
आमन्त्र्यान्योन्यमुद्विग्नास्त्रिधा ते प्रययुस्तदा ॥ ११.१०.२० ॥
हे राजा, ते सर्व महारथी तेथून निघून गेले; एकमेकांचा निरोप घेऊन, उद्विग्न होऊन, मग ते तीन मार्गांनी गेले.
11.10.21
जगाम हास्तिनपुरं कृपः शारद्वतस्तदा ।
स्वमेव राष्ट्रं हार्दिक्यो द्रौणिर्व्यासाश्रमं ययौ ॥ ११.१०.२१ ॥
तेव्हा शारद्वत कृप हस्तिनापुराकडे गेला; हार्दिक्य कृतवर्मा आपल्या स्वतःच्या राज्यात, आणि द्रोणपुत्र अश्वत्थामा व्यासांच्या आश्रमात गेला.
11.10.22
एवं ते प्रययुर्वीरा वीक्षमाणाः परस्परम् ।
भयार्ताः पाण्डुपुत्राणामागस्कृत्वा महात्मनाम् ॥ ११.१०.२२ ॥
अशा प्रकारे ते वीर एकमेकांकडे पाहत निघून गेले; महात्मा पांडुपुत्रांचा अपराध करून भयाने पीडित झालेले.
11.10.23
समेत्य वीरा राजानं तदा त्वनुदिते रषौ ।
विप्रजग्मुर्महात्मानो यथेष्टकमरिन्दमाः ॥ ११.१०.२३ ॥
राजाला भेटून, सूर्योदयापूर्वी, ते महात्मे शत्रुदमन वीर जिकडे इच्छा होती तिकडे निघून गेले.
11.10.24
समासाद्याथ वै द्रौणिं पाण्डुपुत्रा महारथाः ।
व्यजयंस्ते रणे राजन्विक्रम्य तदनन्तरम् ॥ ११.१०.२४ ॥
मग पांडुपुत्र महारथी द्रोणपुत्र अश्वत्थाम्याजवळ पोहोचले आणि हे राजा, युद्धात पराक्रम करून त्याला जिंकले.