Mahābhārata · Adhyāya 11.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.17.1
दुर्योधनं हतं दृष्ट्वा गान्धारी शोककर्शिता ।
सहसा न्यपतद्भूमौ छिन्नेव कदली वने ॥ ११.१७.१ ॥
Al ver muerto a Duryodhana, Gāndhārī, consumida por el dolor, cayó de repente al suelo como una bananera cortada en el bosque.
11.17.2
सा तु लब्ध्वा पुनः संज्ञां विक्रुश्य च विलप्य च ।
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य शयानं रुधिरोक्षितम् ॥ ११.१७.२ ॥
Recobrando el sentido, gritó y se lamentó de nuevo, contemplando a Duryodhana yacente y cubierto de sangre.
11.17.3
परिष्वज्याथ गान्धारी कृपणं पर्यदेवयत् ।
हाहापुत्रेति शोकार्ता विललापाकुलेन्द्रिया ॥ ११.१७.३ ॥
Entonces Gāndhārī lo abrazó y se lamentó lastimeramente. "¡Ay, ay, hijo mío!", gritaba, afligida por el dolor, con los sentidos turbados, y lloraba.
11.17.4
सुगूढजत्रु विपुलं हारनिष्कविभूषितम् ।
वारिणा नेत्रजेनोरः सिञ्चन्ती शोकतापिता ॥ ११.१७.४ ॥
Bañando con las lágrimas de sus ojos el ancho pecho de él, de clavículas bien ocultas y adornado con collar y ornamentos de oro, ella, atormentada por el dolor,
11.17.5
समीपस्थं हृषीकेशमिद वचनमब्रवीत् ।
उपस्थितेऽस्मिन्सङ्ग्रामे ज्ञातीनां संक्षये विभो ॥ ११.१७.५ ॥
A Hṛṣīkeśa, que estaba cerca, le dijo estas palabras: "¡Oh poderoso! Cuando esta batalla ha llegado y se ha producido la destrucción de los parientes..."
11.17.6
मामयं प्राह वार्ष्णेय प्राञ्चलिर्नृपसत्तमः ।
अस्मिञ्ज्ञातिसमुद्धर्षे जयमम्बा ब्रवीतु मे ॥ ११.१७.६ ॥
"¡Oh descendiente de Vṛṣṇi! Este mejor de los reyes, con las manos juntas, me dijo: 'En este levantamiento de parientes, que mi madre me diga la victoria.'"
11.17.7
इत्युक्ते जानती सर्वमहं स्वव्यसनागमम् ।
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ११.१७.७ ॥
Así interpelada, aunque sabía la llegada de mi propia desgracia, dije: oh tigre entre los hombres, donde está el dharma, allí está la victoria.
11.17.8
तथा तु युव्यमानस्त्वं सम्प्रगृह्य सुपुत्रक ।
ध्रुवं शखजिताँल्लोकान्प्राप्स्यस्यमरवत्प्रभो ॥ ११.१७.८ ॥
Y así, combatiendo, empuñando firmemente tu arma, oh buen hijo, oh señor, ciertamente obtendrás los mundos conquistados con las armas, como los inmortales.
11.17.9
इत्येव… पूर्वं नैवं शोचामि वै प्रभो ।
धृतराष्ट्रं तु शोचामि कृपणं हतबान्धवम् ॥ ११.१७.९ ॥
Así … antes no me afligía de este modo, oh señor. Pero me aflijo por Dhṛtarāṣṭra, digno de compasión, cuyos parientes han sido muertos.
11.17.10
अमर्वणं युधां श्रेष्ठं कृतास्त्रं युद्धदुर्मदम् ।
शयानं वीरशयने पश्य माधव मे सुतम् ॥ ११.१७.१० ॥
Mira a mi hijo, implacable, el mejor de los guerreros, diestro en las armas, orgulloso en la batalla, yaciendo en el lecho de los héroes, oh Mādhava.
11.17.11
बोऽयं मूर्धावसिक्तानाये याति परन्तपः ।
सोऽवं पांसुषु शेतेऽद्य पञ्च कालस्य पर्ययम् ॥ ११.१७.११ ॥
Aquel que caminaba ungido en la cabeza en este linaje, abrasador de enemigos, yace hoy en el polvo: un vuelco obrado por el giro quíntuple del tiempo.
11.17.12
दुवं दुर्योधनो वीरो गतिं न सुलभां गतः ।
तथा ह्यभि… शेते शयने वीरसेविते ॥ ११.१७.१२ ॥
El héroe Duryodhana, ciertamente, no ha alcanzado un destino fácil de conseguir. Así en verdad … yace en el lecho frecuentado por los héroes.
11.17.13
यं पुरा पर्युपासीना समयन्ति वरस्त्रियः ।
सं वीरशयने सुप्तं रमयन्त्यशिवाः शिवाः ॥ ११.१७.१३ ॥
Aquel a quien antaño mujeres excelentes, sentadas a su servicio, se acercaban, yace ahora dormido en el lecho de los héroes, y lo entretienen chacales de mal augurio.
11.17.14
यं पुरा पर्युपासीना रमयन्ति महीक्षितः ।
महीतलस्यं निहतं गृध्रास्तं पर्युपासते ॥ ११.१७.१४ ॥
Aquel a quien antes reyes sentados a su servicio deleitaban yace muerto sobre la superficie de la tierra, y buitres se sientan a su alrededor.
11.17.15
यं पुरा व्यजनैरम्यैरुपवीजन्ति योषितः ।
तमद्य पक्षव्यजनै रुपवीजन्ति पक्षिणः ॥ ११.१७.१५ ॥
Aquel a quien antes mujeres abanicaban con hermosos abanicos, hoy las aves lo abanican con los abanicos de sus alas.
11.17.16
एष शेते महाबाहुर्बलवान्सत्यविक्रमः ।
सिंहेनेव द्विपः सङ्ख्ये भीमसेनेन पातितः ॥ ११.१७.१६ ॥
Este de brazos poderosos, fuerte y de verdadero valor yace derribado en la batalla por Bhīmasena, como un elefante derribado por un león.
11.17.17
पश्य दुर्योधनं कृष्ण शयानं रुधिरोक्षितम् ।
निहतं भीमसेनेन गदां सम्मृज्य भारत ॥ ११.१७.१७ ॥
Mira a Duryodhana, Kṛṣṇa, yaciendo cubierto de sangre, muerto por Bhīmasena, quien limpió su maza, oh Bhārata.
11.17.18
अक्षौहिणीर्महाबाहुर्दश चैकां च केशव ।
आनयद्यः पुरा सङ्ख्ये सोऽनयान्निधनं गतः ॥ ११.१७.१८ ॥
Oh Keśava, aquel de brazos poderosos que antaño condujo once akṣauhiṇī de ejércitos en la batalla ha hallado la muerte por injusticia.
11.17.19
एष दुर्योधनः शेते महेष्वासो महाबलः ।
शार्दूल इव सिंहेन भीमसेनेन पातितः ॥ ११.१७.१९ ॥
Aquí yace Duryodhana, gran arquero, poderoso en fuerza, derribado por Bhīmasena, como un tigre abatido por un león.
11.17.20
विदुरं ह्यवमत्यैष पितरं चैव मन्दभाक् ।
बालो वृद्धावमानेन मन्दो मृत्युवशं गतः ॥ ११.१७.२० ॥
Por haber despreciado a Vidura e incluso a su propio padre, este desdichado niño, necio, cayó bajo el poder de la muerte por insultar a los ancianos.
11.17.21
निःसपत्ना मही यस्य त्रयोदशसमाः स्थिता ।
स शेते निहतो भूमौ पुत्रो मे पृथिवीपतिः ॥ ११.१७.२१ ॥
Aquel cuya tierra estuvo sin rivales durante trece años, mi hijo, señor de la tierra, yace muerto en el suelo.
11.17.22
अपश्यं कृष्ण पृथिवीं धार्तराष्ट्रानुशासिताम् ।
पूर्णां हस्तिगवाश्वैश्च वार्ष्णेय न तु तच्चिरम् ॥ ११.१७.२२ ॥
Oh Kṛṣṇa, vi la tierra gobernada por los hijos de Dhṛtarāṣṭra, llena de elefantes, ganado y caballos; oh descendiente de Vṛṣṇi, no duró mucho.
11.17.23
तामेवाद्य महाबाहो पश्याम्यन्यानुशासिताम् ।
हीनां हस्तिगवाश्वेन किन्नु जीवामि माधव ॥ ११.१७.२३ ॥
Oh poderoso de brazos, hoy veo esa misma tierra gobernada por otros y privada de elefantes, ganado y caballos; oh Mādhava, ¿por qué sigo vivo?
11.17.24
इदं कष्टतरं पश्य पुत्रस्यापि वधान्मम ।
या इमाः पर्युपासन्ते हताञ्शूरान्रणे स्त्रियः ॥ ११.१७.२४ ॥
Mira, esto es aún más doloroso que la muerte de mi hijo: estas mujeres se sientan alrededor de los héroes caídos en batalla.
11.17.25
प्रकीर्णकेशां सुश्रोणीं दुर्योधनभूजाङ्कगाम् ।
रुक्मवेदिनिभां पश्य कृष्ण लक्ष्मणमातरम् ॥ ११.१७.२५ ॥
Mira, Kṛṣṇa, a la madre de Lakṣmaṇa, con el cabello suelto, de bellas caderas, caída en el regazo del brazo de Duryodhana, brillante como un altar de oro.
11.17.26
नूनमेषा पुरा बाला जीवमाने महाभुजे ।
भुजावाश्रित्य रमते सुभुजस्य मनस्विनी ॥ ११.१७.२६ ॥
Sin duda ella antes, mientras vivía el de grandes brazos, joven y de noble ánimo, hallaba placer apoyada en los brazos de Subhuja.
11.17.27
कथं तु शतधा नेदं हृदयं मम दीर्यते ।
पश्यन्त्या निहतं पुत्रं पौत्रेण सहितं रणे ॥ ११.१७.२७ ॥
¿Cómo es que mi corazón no se rompe en cien pedazos al ver a mi hijo muerto junto a su nieto en la batalla?
11.17.28
पुत्रं रुधिरसंसिक्तमुपजिघ्रत्यनिन्दिता ।
दुर्योधनं तु वामोरूः पाणिना परिमार्जती ॥ ११.१७.२८ ॥
La irreprochable huele a su hijo empapado de sangre; y la de hermosos muslos limpia a Duryodhana con la mano.
11.17.29
किन्नु शोचति भर्तारं हतपुत्रं मनस्विनी ।
तथा ह्यवस्थिता भाति पुत्रं चाप्यभिवीक्ष्य सा ॥ ११.१७.२९ ॥
¿Por qué llora aquella mujer de noble ánimo por su esposo, cuyo hijo ha sido muerto? Así se queda de pie, y también al mirar a su hijo, ella
11.17.30
स्वशिरः पञ्चशाखाभ्यामभिहत्यायतेक्षणा ।
पतत्युरसि वीरस्य कुरुराजस्य माधव ॥ ११.१७.३० ॥
Golpeándose la cabeza con cinco dedos, la de ojos largos cae sobre el pecho del héroe, el rey de los Kurus, oh Mādhava.
11.17.31
पुण्डरीकनिभा भाति पुण्डरीकान्तरप्रभा ।
मुखं प्रमृज्य पुत्रस्य भर्तुश्चैव तपस्विनी ॥ ११.१७.३१ ॥
Brillando como un loto, con el resplandor del interior de un loto, la asceta enjugaba el rostro de su hijo y de su esposo.
11.17.32
यदि सत्यागमाः सन्ति यदि वै श्रुतयस्तथा ।
ध्रुवं लोकानवाप्तोऽयं नृपो बाहुबलार्जितान् ॥ ११.१७.३२ ॥
Si en verdad existen las tradiciones verdaderas y las revelaciones védicas, entonces este rey ha alcanzado sin duda los mundos ganados con la fuerza de sus brazos.