മഹാഭാരതം · അധ്യായം 11.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.17.1
दुर्योधनं हतं दृष्ट्वा गान्धारी शोककर्शिता ।
सहसा न्यपतद्भूमौ छिन्नेव कदली वने ॥ ११.१७.१ ॥
ദുര്യോധനൻ കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ട്, ശോകത്താൽ ക്ഷീണിതയായ ഗാന്ധാരി കാട്ടിൽ വെട്ടിയിട്ട വാഴ പോലെ പെട്ടെന്ന് നിലത്തു വീണു.
11.17.2
सा तु लब्ध्वा पुनः संज्ञां विक्रुश्य च विलप्य च ।
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य शयानं रुधिरोक्षितम् ॥ ११.१७.२ ॥
അവൾ വീണ്ടും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത്, രക്തത്തിൽ കുതിർന്നു കിടക്കുന്ന ദുര്യോധനനെ നോക്കി നിലവിളിച്ചും വിലപിച്ചും.
11.17.3
परिष्वज्याथ गान्धारी कृपणं पर्यदेवयत् ।
हाहापुत्रेति शोकार्ता विललापाकुलेन्द्रिया ॥ ११.१७.३ ॥
പിന്നെ ഗാന്ധാരി അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ദീനമായി വിലപിച്ചു. "അയ്യോ മകനേ!" എന്ന് ശോകപീഡിതയായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഭ്രാന്തമായി അവൾ വിലപിച്ചു.
11.17.4
सुगूढजत्रु विपुलं हारनिष्कविभूषितम् ।
वारिणा नेत्रजेनोरः सिञ्चन्ती शोकतापिता ॥ ११.१७.४ ॥
ആഴത്തിൽ ഒതുങ്ങിയ കോളർബോണുകളും ഹാരവും നിഷ്കവും അണിഞ്ഞ വിശാലമായ മാറും, കണ്ണീരാൽ നനച്ചുകൊണ്ട് ശോകത്താൽ വെന്തുരുകി അവൾ.
11.17.5
समीपस्थं हृषीकेशमिद वचनमब्रवीत् ।
उपस्थितेऽस्मिन्सङ्ग्रामे ज्ञातीनां संक्षये विभो ॥ ११.१७.५ ॥
അരികിൽ നിന്നിരുന്ന ഹൃഷീകേശനോട് അവൾ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "ഹേ വിഭോ! ഈ യുദ്ധം വന്നെത്തി, ബന്ധുക്കളുടെ നാശം സംഭവിച്ചപ്പോൾ..."
11.17.6
मामयं प्राह वार्ष्णेय प्राञ्चलिर्नृपसत्तमः ।
अस्मिञ्ज्ञातिसमुद्धर्षे जयमम्बा ब्रवीतु मे ॥ ११.१७.६ ॥
"ഹേ വാർഷ്ണേയാ! ഈ നൃപശ്രേഷ്ഠൻ കൈകൂപ്പി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ ബന്ധുജനങ്ങളുടെ ഉയർച്ചയിൽ അമ്മ എനിക്ക് വിജയം പറയട്ടെ' എന്ന്."
11.17.7
इत्युक्ते जानती सर्वमहं स्वव्यसनागमम् ।
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ११.१७.७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, എന്റെ സ്വന്തം ദുരിതത്തിന്റെ വരവ് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, ഞാൻ പറഞ്ഞു: ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്ര, എവിടെ ധർമ്മമുണ്ടോ അവിടെ ജയമുണ്ട്.
11.17.8
तथा तु युव्यमानस्त्वं सम्प्रगृह्य सुपुत्रक ।
ध्रुवं शखजिताँल्लोकान्प्राप्स्यस्यमरवत्प्रभो ॥ ११.१७.८ ॥
അങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആയുധം ദൃഢമായി പിടിച്ച്, ഹേ സുപുത്ര, ഹേ പ്രഭോ, ആയുധങ്ങളാൽ ജയിച്ച ലോകങ്ങൾ നീ ദേവന്മാരെപ്പോലെ നിശ്ചയമായും പ്രാപിക്കും.
11.17.9
इत्येव… पूर्वं नैवं शोचामि वै प्रभो ।
धृतराष्ट्रं तु शोचामि कृपणं हतबान्धवम् ॥ ११.१७.९ ॥
ഇങ്ങനെ … മുൻപ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിച്ചിരുന്നില്ല, ഹേ പ്രഭോ. എന്നാൽ ദയനീയനും ബന്ധുക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടവനുമായ ധൃതരാഷ്ട്രനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു.
11.17.10
अमर्वणं युधां श्रेष्ठं कृतास्त्रं युद्धदुर्मदम् ।
शयानं वीरशयने पश्य माधव मे सुतम् ॥ ११.१७.१० ॥
ക്ഷമയില്ലാത്ത, യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനായ, യുദ്ധമദം കൊണ്ട മദിച്ച എന്റെ പുത്രൻ വീരശയ്യയിൽ കിടക്കുന്നത് കാണൂ, ഹേ മാധവ.
11.17.11
बोऽयं मूर्धावसिक्तानाये याति परन्तपः ।
सोऽवं पांसुषु शेतेऽद्य पञ्च कालस्य पर्ययम् ॥ ११.१७.११ ॥
ശത്രുക്കളെ ചുട്ടെരിക്കുന്നവനായി, ഈ വംശത്തിൽ തലയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ട് നടന്നവൻ ഇന്ന് പൊടിയിൽ കിടക്കുന്നു—കാലത്തിന്റെ അഞ്ച് മാറ്റങ്ങൾ.
11.17.12
दुवं दुर्योधनो वीरो गतिं न सुलभां गतः ।
तथा ह्यभि… शेते शयने वीरसेविते ॥ ११.१७.१२ ॥
വീരനായ ദുര്യോധനൻ നിശ്ചയമായും എളുപ്പം ലഭിക്കുന്ന ഗതി പ്രാപിച്ചില്ല. അതുപോലെ … വീരന്മാർ സേവിച്ച ശയ്യയിൽ കിടക്കുന്നു.
11.17.13
यं पुरा पर्युपासीना समयन्ति वरस्त्रियः ।
सं वीरशयने सुप्तं रमयन्त्यशिवाः शिवाः ॥ ११.१७.१३ ॥
മുമ്പ് ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ സേവയിൽ ഇരുന്ന് ആരെ സമീപിച്ചുവോ, ഇന്ന് വീരശയ്യയിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന അവനെ അശുഭമായ കുറുനരികൾ രമിപ്പിക്കുന്നു.
11.17.14
यं पुरा पर्युपासीना रमयन्ति महीक्षितः ।
महीतलस्यं निहतं गृध्रास्तं पर्युपासते ॥ ११.१७.१४ ॥
മുമ്പ് സേവയിൽ ഇരുന്ന രാജാക്കന്മാർ ആരെ രമിപ്പിച്ചുവോ, ഭൂമിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന അവനെ കഴുകന്മാർ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു.
11.17.15
यं पुरा व्यजनैरम्यैरुपवीजन्ति योषितः ।
तमद्य पक्षव्यजनै रुपवीजन्ति पक्षिणः ॥ ११.१७.१५ ॥
മുമ്പ് മനോഹരമായ വിശറികൾകൊണ്ട് സ്ത്രീകൾ ആർക്ക് വീശിയോ, അവനെ ഇന്ന് പക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ ചിറകുകൾകൊണ്ട് വീശുന്നു.
11.17.16
एष शेते महाबाहुर्बलवान्सत्यविक्रमः ।
सिंहेनेव द्विपः सङ्ख्ये भीमसेनेन पातितः ॥ ११.१७.१६ ॥
ഇതാ, മഹാബാഹുവും ബലവാനും സത്യപരാക്രമിയുമായവൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനാൽ സിംഹം ആനയെ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.
11.17.17
पश्य दुर्योधनं कृष्ण शयानं रुधिरोक्षितम् ।
निहतं भीमसेनेन गदां सम्मृज्य भारत ॥ ११.१७.१७ ॥
കൃഷ്ണാ, രക്തത്തിൽ കുളിച്ചു കിടക്കുന്ന ദുര്യോധനനെ കാണുക. ഭാരതാ, ഭീമസേനൻ ഗദ തുടച്ച് അവനെ വധിച്ചു.
11.17.18
अक्षौहिणीर्महाबाहुर्दश चैकां च केशव ।
आनयद्यः पुरा सङ्ख्ये सोऽनयान्निधनं गतः ॥ ११.१७.१८ ॥
കേശവാ, മുമ്പ് യുദ്ധത്തിൽ പതിനൊന്ന് അക്ഷൗഹിണി സേനകളെ കൊണ്ടുവന്ന ആ മഹാബാഹു അനീതികൊണ്ട് മരണം പ്രാപിച്ചു.
11.17.19
एष दुर्योधनः शेते महेष्वासो महाबलः ।
शार्दूल इव सिंहेन भीमसेनेन पातितः ॥ ११.१७.१९ ॥
ഇതാ മഹാവില്ലാളിയും മഹാബലിയുമായ ദുര്യോധനൻ, സിംഹമായ ഭീമസേനനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട കടുവയെപ്പോലെ കിടക്കുന്നു.
11.17.20
विदुरं ह्यवमत्यैष पितरं चैव मन्दभाक् ।
बालो वृद्धावमानेन मन्दो मृत्युवशं गतः ॥ ११.१७.२० ॥
വിദുരനെയും പിതാവിനെയും അപമാനിച്ചതിനാൽ ഈ മന്ദഭാഗ്യനും ബാലനും മൂഢനും വൃദ്ധരെ അവമാനിച്ചതുകൊണ്ട് മൃത്യുവശനായി.
11.17.21
निःसपत्ना मही यस्य त्रयोदशसमाः स्थिता ।
स शेते निहतो भूमौ पुत्रो मे पृथिवीपतिः ॥ ११.१७.२१ ॥
പതിമൂന്ന് വർഷം ശത്രുവില്ലാത്ത ഭൂമി ആരുടേതായിരുന്നുവോ, ആ എന്റെ പുത്രൻ, ഭൂപതി, വധിക്കപ്പെട്ട് നിലത്ത് കിടക്കുന്നു.
11.17.22
अपश्यं कृष्ण पृथिवीं धार्तराष्ट्रानुशासिताम् ।
पूर्णां हस्तिगवाश्वैश्च वार्ष्णेय न तु तच्चिरम् ॥ ११.१७.२२ ॥
കൃഷ്ണാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്ന, ആനകളും പശുക്കളും കുതിരകളും നിറഞ്ഞ ഭൂമി ഞാൻ കണ്ടു; വാർഷ്ണേയാ, അത് ദീർഘകാലം നിലനിന്നില്ല.
11.17.23
तामेवाद्य महाबाहो पश्याम्यन्यानुशासिताम् ।
हीनां हस्तिगवाश्वेन किन्नु जीवामि माधव ॥ ११.१७.२३ ॥
മഹാബാഹോ, ഇന്ന് ആ ഭൂമിയെ മറ്റൊരാൾ ഭരിക്കുന്നതും ആന പശു കുതിര ഇല്ലാത്തതുമായി ഞാൻ കാണുന്നു; മാധവാ, പിന്നെ ഞാൻ എന്തിന് ജീവിക്കുന്നു?
11.17.24
इदं कष्टतरं पश्य पुत्रस्यापि वधान्मम ।
या इमाः पर्युपासन्ते हताञ्शूरान्रणे स्त्रियः ॥ ११.१७.२४ ॥
കാണുക, എന്റെ പുത്രന്റെ വധത്തേക്കാൾ കടുത്തതാണിത്: യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട വീരന്മാരുടെ ചുറ്റും ഈ സ്ത്രീകൾ ഇരിക്കുന്നു.
11.17.25
प्रकीर्णकेशां सुश्रोणीं दुर्योधनभूजाङ्कगाम् ।
रुक्मवेदिनिभां पश्य कृष्ण लक्ष्मणमातरम् ॥ ११.१७.२५ ॥
ചിതറിയ മുടിയുള്ളവളും സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളും ദുര്യോധനന്റെ ഭുജമടിയിൽ കിടക്കുന്നവളും സ്വർണ്ണ വേദിപോലെ തിളങ്ങുന്നവളുമായ ലക്ഷ്മണന്റെ മാതാവിനെ നോക്കൂ, കൃഷ്ണാ.
11.17.26
नूनमेषा पुरा बाला जीवमाने महाभुजे ।
भुजावाश्रित्य रमते सुभुजस्य मनस्विनी ॥ ११.१७.२६ ॥
തീർച്ചയായും ഇവൾ മുമ്പ്, മഹാബാഹുവായവൻ ജീവിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, യുവതിയായി, മനസ്വിനിയായി, സുഭുജന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ ചാരി രമിച്ചിരുന്നു.
11.17.27
कथं तु शतधा नेदं हृदयं मम दीर्यते ।
पश्यन्त्या निहतं पुत्रं पौत्रेण सहितं रणे ॥ ११.१७.२७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മകനും പേരക്കുട്ടിയുമൊത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ടത് കാണുമ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയം നൂറായി പിളരാത്തതെന്തുകൊണ്ട്?
11.17.28
पुत्रं रुधिरसंसिक्तमुपजिघ्रत्यनिन्दिता ।
दुर्योधनं तु वामोरूः पाणिना परिमार्जती ॥ ११.१७.२८ ॥
രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന മകനെ കുറ്റമറ്റവൾ മണക്കുന്നു; സുന്ദര തുടയുള്ളവൾ ദുര്യോധനനെ കൈകൊണ്ട് തുടയ്ക്കുന്നു.
11.17.29
किन्नु शोचति भर्तारं हतपुत्रं मनस्विनी ।
तथा ह्यवस्थिता भाति पुत्रं चाप्यभिवीक्ष्य सा ॥ ११.१७.२९ ॥
മകൻ കൊല്ലപ്പെട്ട ആ മനസ്വിനി ഭർത്താവിനെക്കുറിച്ച് എന്തിനു വിലപിക്കുന്നു? അവൾ അങ്ങനെതന്നെ നിൽക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു, മകനെ നോക്കിയിട്ടും അവൾ.
11.17.30
स्वशिरः पञ्चशाखाभ्यामभिहत्यायतेक्षणा ।
पतत्युरसि वीरस्य कुरुराजस्य माधव ॥ ११.१७.३० ॥
സ്വന്തം തല അഞ്ചു വിരലുകൾ കൊണ്ട് അടിച്ച്, നീണ്ട കണ്ണുകളുള്ളവൾ, മാധവാ, കുരുരാജനായ വീരന്റെ മാറത്ത് വീഴുന്നു.
11.17.31
पुण्डरीकनिभा भाति पुण्डरीकान्तरप्रभा ।
मुखं प्रमृज्य पुत्रस्य भर्तुश्चैव तपस्विनी ॥ ११.१७.३१ ॥
താമരപോലെ പ്രകാശിച്ച, താമരയുടെ ഉൾഭാഗത്തെ ശോഭയുള്ള ആ തപസ്വിനി പുത്രന്റെയും ഭർത്താവിന്റെയും മുഖം തുടച്ചു.
11.17.32
यदि सत्यागमाः सन्ति यदि वै श्रुतयस्तथा ।
ध्रुवं लोकानवाप्तोऽयं नृपो बाहुबलार्जितान् ॥ ११.१७.३२ ॥
സത്യമായ ആഗമങ്ങളും ശ്രുതികളും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഈ രാജാവ് തന്റെ ഭുജബലത്താൽ നേടിയ ലോകങ്ങൾ തീർച്ചയായും പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.