ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 11.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.17.1
दुर्योधनं हतं दृष्ट्वा गान्धारी शोककर्शिता ।
सहसा न्यपतद्भूमौ छिन्नेव कदली वने ॥ ११.१७.१ ॥
ದುರ್ಯೋಧನನು ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶಳಾದ ಗಾಂಧಾರಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿದ ಬಾಳೆಗಿಡದಂತೆ ಒಮ್ಮೆಲೇ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಳು.
11.17.2
सा तु लब्ध्वा पुनः संज्ञां विक्रुश्य च विलप्य च ।
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य शयानं रुधिरोक्षितम् ॥ ११.१७.२ ॥
ಅವಳು ಪುನಃ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದು ಮಲಗಿದ್ದ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಕೂಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದಳು.
11.17.3
परिष्वज्याथ गान्धारी कृपणं पर्यदेवयत् ।
हाहापुत्रेति शोकार्ता विललापाकुलेन्द्रिया ॥ ११.१७.३ ॥
ನಂತರ ಗಾಂಧಾರಿ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ದೀನಳಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದಳು. "ಅಯ್ಯೋ ಮಗನೇ!" ಎನ್ನುತ್ತಾ ಶೋಕಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕಲಕಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಳು.
11.17.4
सुगूढजत्रु विपुलं हारनिष्कविभूषितम् ।
वारिणा नेत्रजेनोरः सिञ्चन्ती शोकतापिता ॥ ११.१७.४ ॥
ಅಡಗಿದ ಹೆಗಲ ಮೂಳೆಗಳ, ಹಾರ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ವಿಶಾಲ ಎದೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತೋಯಿಸುತ್ತಾ, ಶೋಕದಿಂದ ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದಳು.
11.17.5
समीपस्थं हृषीकेशमिद वचनमब्रवीत् ।
उपस्थितेऽस्मिन्सङ्ग्रामे ज्ञातीनां संक्षये विभो ॥ ११.१७.५ ॥
ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ ಅವಳು ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದಳು: "ಓ ವಿಭು! ಈ ಯುದ್ಧ ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ಬಂಧುಗಳ ವಿನಾಶವಾದಾಗ..."
11.17.6
मामयं प्राह वार्ष्णेय प्राञ्चलिर्नृपसत्तमः ।
अस्मिञ्ज्ञातिसमुद्धर्षे जयमम्बा ब्रवीतु मे ॥ ११.१७.६ ॥
"ಓ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ! ಈ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕೈಮುಗಿದು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಬಂಧುಗಳ ಉತ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ನನಗೆ ಜಯವನ್ನು ಹೇಳಲಿ' ಎಂದು."
11.17.7
इत्युक्ते जानती सर्वमहं स्वव्यसनागमम् ।
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ११.१७.७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ದುಃಖದ ಆಗಮನವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದರೂ, ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು: ಓ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ, ಎಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಜಯವಿದೆ.
11.17.8
तथा तु युव्यमानस्त्वं सम्प्रगृह्य सुपुत्रक ।
ध्रुवं शखजिताँल्लोकान्प्राप्स्यस्यमरवत्प्रभो ॥ ११.१७.८ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಾ, ಆಯುಧವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಓ ಸುಪುತ್ರನೇ, ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪಡೆಯುವೆ.
11.17.9
इत्येव… पूर्वं नैवं शोचामि वै प्रभो ।
धृतराष्ट्रं तु शोचामि कृपणं हतबान्धवम् ॥ ११.१७.९ ॥
ಹೀಗೆ … ಹಿಂದೆ ನಾನು ಈ ರೀತಿ ದುಃಖಿಸಲಿಲ್ಲ, ಓ ಪ್ರಭುವೇ. ಆದರೆ ದೀನನಾದ, ಬಂಧುಗಳು ಹತರಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗಾಗಿ ನಾನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೇನೆ.
11.17.10
अमर्वणं युधां श्रेष्ठं कृतास्त्रं युद्धदुर्मदम् ।
शयानं वीरशयने पश्य माधव मे सुतम् ॥ ११.१७.१० ॥
ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯಿಲ್ಲದ, ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾದ ನನ್ನ ಮಗ ವೀರರ ಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡು, ಓ ಮಾಧವ.
11.17.11
बोऽयं मूर्धावसिक्तानाये याति परन्तपः ।
सोऽवं पांसुषु शेतेऽद्य पञ्च कालस्य पर्ययम् ॥ ११.१७.११ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನು, ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡು ನಡೆದವನು ಇಂದು ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ—ಕಾಲದ ಐದು ವಿಧದ ತಿರುವು.
11.17.12
दुवं दुर्योधनो वीरो गतिं न सुलभां गतः ।
तथा ह्यभि… शेते शयने वीरसेविते ॥ ११.१७.१२ ॥
ವೀರ ದುರ್ಯೋಧನನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ … ವೀರರಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
11.17.13
यं पुरा पर्युपासीना समयन्ति वरस्त्रियः ।
सं वीरशयने सुप्तं रमयन्त्यशिवाः शिवाः ॥ ११.१७.१३ ॥
ಹಿಂದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಯಾರನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದರೋ, ಈಗ ವೀರರ ಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಅವನನ್ನು ಅಶುಭ ನರಿಗಳು ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ.
11.17.14
यं पुरा पर्युपासीना रमयन्ति महीक्षितः ।
महीतलस्यं निहतं गृध्रास्तं पर्युपासते ॥ ११.१७.१४ ॥
ಹಿಂದೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ರಾಜರು ಯಾರನ್ನು ರಮಿಸಿದರೋ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಅವನನ್ನು ಹದ್ದುಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತಿವೆ.
11.17.15
यं पुरा व्यजनैरम्यैरुपवीजन्ति योषितः ।
तमद्य पक्षव्यजनै रुपवीजन्ति पक्षिणः ॥ ११.१७.१५ ॥
ಹಿಂದೆ ಸುಂದರ ಬೀಸಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಯಾರಿಗೆ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದರೋ, ಅವನಿಗೆ ಇಂದು ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿವೆ.
11.17.16
एष शेते महाबाहुर्बलवान्सत्यविक्रमः ।
सिंहेनेव द्विपः सङ्ख्ये भीमसेनेन पातितः ॥ ११.१७.१६ ॥
ಇಗೋ, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ, ಬಲವಂತನಾದ, ನಿಜ ಪರಾಕ್ರಮಿಯು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನಿಂದ ಸಿಂಹದಿಂದ ಆನೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
11.17.17
पश्य दुर्योधनं कृष्ण शयानं रुधिरोक्षितम् ।
निहतं भीमसेनेन गदां सम्मृज्य भारत ॥ ११.१७.१७ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದು ಮಲಗಿರುವ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ನೋಡು. ಭಾರತ, ಭೀಮಸೇನನು ಗದೆಯನ್ನು ಒರೆಸಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದನು.
11.17.18
अक्षौहिणीर्महाबाहुर्दश चैकां च केशव ।
आनयद्यः पुरा सङ्ख्ये सोऽनयान्निधनं गतः ॥ ११.१७.१८ ॥
ಕೇಶವ, ಹಿಂದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಅಕ್ಷೋಹಿಣಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು.
11.17.19
एष दुर्योधनः शेते महेष्वासो महाबलः ।
शार्दूल इव सिंहेन भीमसेनेन पातितः ॥ ११.१७.१९ ॥
ಇಗೋ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ, ಮಹಾಬಲಿ ದುರ್ಯೋಧನ, ಸಿಂಹ ಭೀಮಸೇನನಿಂದ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟ ಹುಲಿಯಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
11.17.20
विदुरं ह्यवमत्यैष पितरं चैव मन्दभाक् ।
बालो वृद्धावमानेन मन्दो मृत्युवशं गतः ॥ ११.१७.२० ॥
ವಿದುರನನ್ನೂ ತಂದೆಯನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸಿ, ಈ ಮಂದಭಾಗ್ಯ, ಬಾಲಿಶ, ಮೂಢನು ವೃದ್ಧರ ಅವಮಾನದಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಶನಾದನು.
11.17.21
निःसपत्ना मही यस्य त्रयोदशसमाः स्थिता ।
स शेते निहतो भूमौ पुत्रो मे पृथिवीपतिः ॥ ११.१७.२१ ॥
ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶತ್ರುರಹಿತ ಭೂಮಿ ಯಾರದ್ದಾಗಿತ್ತೋ, ಆ ನನ್ನ ಮಗ, ಭೂಪತಿ, ಹತನಾಗಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
11.17.22
अपश्यं कृष्ण पृथिवीं धार्तराष्ट्रानुशासिताम् ।
पूर्णां हस्तिगवाश्वैश्च वार्ष्णेय न तु तच्चिरम् ॥ ११.१७.२२ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟ, ಆನೆ ಹಸು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೆ; ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
11.17.23
तामेवाद्य महाबाहो पश्याम्यन्यानुशासिताम् ।
हीनां हस्तिगवाश्वेन किन्नु जीवामि माधव ॥ ११.१७.२३ ॥
ಮಹಾಬಾಹು, ಇಂದು ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಆಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಆನೆ ಹಸು ಕುದುರೆಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಮಾಧವ, ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಏಕೆ ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ?
11.17.24
इदं कष्टतरं पश्य पुत्रस्यापि वधान्मम ।
या इमाः पर्युपासन्ते हताञ्शूरान्रणे स्त्रियः ॥ ११.१७.२४ ॥
ನೋಡು, ನನ್ನ ಮಗನ ವಧೆಗಿಂತಲೂ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ: ರಣದಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ಶೂರರ ಸುತ್ತ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ.
11.17.25
प्रकीर्णकेशां सुश्रोणीं दुर्योधनभूजाङ्कगाम् ।
रुक्मवेदिनिभां पश्य कृष्ण लक्ष्मणमातरम् ॥ ११.१७.२५ ॥
ಬಿಚ್ಚಿದ ಕೂದಲಿನ, ಸುಂದರ ಸೊಂಟದ, ದುರ್ಯೋಧನನ ಭುಜದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ, ಚಿನ್ನದ ವೇದಿಕೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ತಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡು, ಕೃಷ್ಣ.
11.17.26
नूनमेषा पुरा बाला जीवमाने महाभुजे ।
भुजावाश्रित्य रमते सुभुजस्य मनस्विनी ॥ ११.१७.२६ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವಳು ಮೊದಲು, ಮಹಾಬಾಹುವು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಯುವತಿಯಾಗಿ, ಮನಸ್ವಿನಿಯಾಗಿ, ಸುಭುಜನ ತೋಳುಗಳಿಗೆ ಒರಗಿ ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
11.17.27
कथं तु शतधा नेदं हृदयं मम दीर्यते ।
पश्यन्त्या निहतं पुत्रं पौत्रेण सहितं रणे ॥ ११.१७.२७ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಗನು ಮೊಮ್ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಹೃದಯ ನೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಹೇಗೆ ಒಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ?
11.17.28
पुत्रं रुधिरसंसिक्तमुपजिघ्रत्यनिन्दिता ।
दुर्योधनं तु वामोरूः पाणिना परिमार्जती ॥ ११.१७.२८ ॥
ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಮಗನನ್ನು ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದವಳು ವಾಸನೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ; ಸುಂದರ ತೊಡೆಯುಳ್ಳವಳು ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಒರೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
11.17.29
किन्नु शोचति भर्तारं हतपुत्रं मनस्विनी ।
तथा ह्यवस्थिता भाति पुत्रं चाप्यभिवीक्ष्य सा ॥ ११.१७.२९ ॥
ಮಗ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮನಸ್ವಿನಿ ಗಂಡನಿಗಾಗಿ ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾಳೆ? ಆಕೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ, ಮಗನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೂ ಆಕೆ.
11.17.30
स्वशिरः पञ्चशाखाभ्यामभिहत्यायतेक्षणा ।
पतत्युरसि वीरस्य कुरुराजस्य माधव ॥ ११.१७.३० ॥
ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಐದು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡು, ದೀರ್ಘನೇತ್ರೆಯಾದ ಆಕೆ, ಮಾಧವ, ಕುರುರಾಜ ವೀರನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾಳೆ.
11.17.31
पुण्डरीकनिभा भाति पुण्डरीकान्तरप्रभा ।
मुखं प्रमृज्य पुत्रस्य भर्तुश्चैव तपस्विनी ॥ ११.१७.३१ ॥
ಕಮಲದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ಕಮಲದ ಒಳಭಾಗದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ಮಗನ ಮತ್ತು ಪತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಒರೆಸಿದಳು.
11.17.32
यदि सत्यागमाः सन्ति यदि वै श्रुतयस्तथा ।
ध्रुवं लोकानवाप्तोऽयं नृपो बाहुबलार्जितान् ॥ ११.१७.३२ ॥
ಸತ್ಯವಾದ ಆಗಮಗಳೂ ಶ್ರುತಿಗಳೂ ಇದ್ದರೆ, ಈ ರಾಜನು ತನ್ನ ಬಾಹುಬಲದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.