મહાભારત · અધ્યાય 11.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.18.1
पश्य माधव पुत्रान्मे शतसङ्ख्याञ्जितक्लमान् ।
गदया भीमसेनेन भूयिष्ठं निहतान्रणे ॥ ११.१८.१ ॥
હે માધવ, જુઓ, થાકને જીતી ચૂકેલા મારા સો પુત્રો ભીમસેનની ગદાથી રણભૂમિમાં મોટા ભાગે હણાઈને પડ્યા છે.
11.18.2
इदं दुःखतरं मेऽद्य यदिमा मुक्तमूर्धजाः ।
हतपुत्रा रणे बालाः परिधावन्ति मे स्नुषाः ॥ ११.१८.२ ॥
આજે મારા માટે આ વધુ દુઃખદ છે કે યુદ્ધમાં પુત્રો હણાયેલી આ યુવાન પુત્રવધૂઓ છૂટા વાળે દોડી રહી છે.
11.18.3
प्रासादतलचारिण्यश्चरमैर्भूषणान्वितैः ।
कायेनाद्य स्पृशन्तीमां रुधिरार्द्रां वसुन्धराम् ॥ ११.१८.३ ॥
મહેલની અગાસીઓ પર ચાલતી, છેલ્લા આભૂષણોથી શણગારેલી એ સ્ત્રીઓ આજે પોતાના દેહથી આ લોહીથી ભીની ધરતીને સ્પર્શી રહી છે.
11.18.4
कृच्छ्रादुत्सारयन्ति स्म गृध्रगोमायुवायसान् ।
दुःखेनार्ता विघूर्णन्त्यो मत्ता इव चरन्त्युत ॥ ११.१८.४ ॥
ગીધ, શિયાળ અને કાગડાઓને ખૂબ મુશ્કેલીથી હાંકી કાઢે છે; દુઃખથી પીડાઈને નશામાં હોય તેમ લથડિયાં ખાતી ફરે છે.
11.18.5
एषाऽन्या त्वनवद्याङ्गी करसम्मितमध्यमा ।
घोरमायोधनं दृष्ट्वा निपतत्यतिदुःखिता ॥ ११.१८.५ ॥
આ બીજી, નિર્દોષ અંગોવાળી, હાથની મુઠ્ઠીમાં સમાય એવી કમરવાળી, ભયાનક રણભૂમિ જોઈને અત્યંત દુઃખી થઈ પડી જાય છે.
11.18.6
दृष्ट्वा मे पार्थिवसुतामेतां लक्ष्मणमातरम् ।
राजपुत्रीं महाबाहो मनो न ह्युपशाम्यति ॥ ११.१८.६ ॥
હે મહાબાહો, મારી આ રાજકુમારીને, લક્ષ્મણની માતાને જોઈને મારું મન શાંત થતું નથી.
11.18.7
भ्रातॄंश्चान्याः पितॄंश्चान्याः पुत्रांश्च निहतान्भुवि ।
दृष्ट्वा परिपतन्त्येषाः प्रगृह्य सुमहाभुजान् ॥ ११.१८.७ ॥
બીજી સ્ત્રીઓ ભાઈઓને, બીજીઓ પિતાઓને અને પુત્રોને ભૂમિ પર હણાયેલા જોઈને, એ મહાબાહુઓને પકડીને તેમના પર પડી રહી છે.
11.18.8
मध्यमानां तु नारीणां वृद्धानां चापराजित ।
आक्रन्दं हतबन्धूना दारुणे वैशसे शृणु ॥ ११.१८.८ ॥
હે અપરાજિત! ભયંકર સંહારમાં હણાયેલા સ્વજનો માટે મધ્યમ વયની અને વૃદ્ધ સ્ત્રીઓનો આક્રંદ સાંભળો.
11.18.9
रथनीडानि देहांश्च हतानां गजवाजिनाम् ।
आश्रित्य श्रममोहार्ताः स्थिताः पश्य महाभुज ॥ ११.१८.९ ॥
હે મહાબાહુ! રથની બેઠકો અને હણાયેલા હાથીઓ-ઘોડાઓના દેહનો ટેકો લઈને, થાક અને મોહથી પીડાતી ઊભેલી તેમને જુઓ.
11.18.10
अन्या चापहृतं कायाच्चारुकुण्डलमुन्नसम् ।
स्वस्य बन्धोः शिरः कृष्ण गृहीत्वा पश्य तिष्ठति ॥ ११.१८.१० ॥
હે કૃષ્ણ! બીજી સ્ત્રી પોતાના સ્વજનના દેહથી અલગ કરાયેલું, સુંદર કુંડળો અને ઊંચા નાકવાળું માથું પકડીને ઊભી છે, જુઓ.
11.18.11
पूर्वजातिकृतं पापं मन्ये नाल्पमिवानघ ।
एताभिर्निरवद्याभिर्मया चैवाल्पपुण्यया।
यदिदं धर्मराजेन घातितं नो जनार्दन ॥ ११.१८.११ ॥
હે નિષ્પાપ! પૂર્વજન્મમાં કરેલું પાપ નાનું નથી એમ હું માનું છું. આ નિર્દોષ સ્ત્રીઓએ અને અલ્પપુણ્યવાળી મેં, હે જનાર્દન, ધર્મરાજ દ્વારા આપણા લોકોનો વધ કરાવ્યો એ એનું જ ફળ છે.
11.18.12
न हि नाशोऽस्ति वार्ष्णेय कर्मणोः शुभपापयोः ॥ ११.१८.१२ ॥
હે વાર્ષ્ણેય! શુભ અને અશુભ, બંને કર્મોનો નાશ થતો નથી.
11.18.13
प्रत्यग्रवयसः पश्य दर्शनीयकुचाननाः ।
कुलेषु जाता हीमत्यः कृष्णपक्ष्माक्षिमूर्धजाः ॥ ११.१८.१३ ॥
નવી યુવાનીમાં રહેલી, સુંદર સ્તન અને મુખવાળી, ઉત્તમ કુળમાં જન્મેલી, લજ્જાશીલ, કાળી પાંપણ, આંખો અને વાળવાળી સ્ત્રીઓને જુઓ.
11.18.14
हंसगद्गदभाषिण्यो दुःखशोकप्रमोहिताः ।
सारस्य इव वाशन्त्यः पतिताः पश्य माधव ॥ ११.१८.१४ ॥
હંસ જેવા ગદ્ગદ સ્વરે બોલતી, દુઃખ અને શોકથી મૂર્છિત, સારસની જેમ કકળતી પડેલી સ્ત્રીઓને જુઓ, હે માધવ.
11.18.15
फुल्लुपद्यप्रकाशानि पुण्डरीकाक्ष योषिताम् ।
अनवद्यानि वक्त्राणि तापयत्येष रश्मिवान् ॥ ११.१८.१५ ॥
હે કમલનયન, ખીલેલા કમળ જેવા તેજસ્વી આ સ્ત્રીઓનાં નિર્દોષ મુખોને આ કિરણવાળો સૂર્ય તપાવી રહ્યો છે.
11.18.16
सेर्ष्याणां मम पुत्राणां वासुदेवावरोधनम् ।
मत्तमातङ्गदर्पाणां पश्यन्त्यद्य पृथग्जनाः ॥ ११.१८.१६ ॥
હે વાસુદેવ, ઈર્ષ્યાળુ અને મદમસ્ત હાથી જેવા ગર્વિષ્ઠ મારા પુત્રોનું અંતઃપુર આજે સામાન્ય લોકો જોઈ રહ્યા છે.
11.18.17
शतचन्द्राणि चर्माणि ध्वजांश्चादित्यवर्चसः ।
रौक्माणि चैव वर्माणि निष्कानपि च काञ्चनान् ॥ ११.१८.१७ ॥
સો ચંદ્રચિહ્નવાળી ઢાલો, સૂર્ય જેવા તેજસ્વી ધ્વજો, સોનાનાં બખ્તર અને સોનાનાં નિષ્ક આભૂષણો પણ જુઓ.
11.18.18
शिरस्त्राणानि चैतानि पुत्राणां मे महीतले ।
पश्य दीप्तानि गोविन्द पावकान्सुहुतानिव ॥ ११.१८.१८ ॥
હે ગોવિંદ, મારા પુત્રોનાં આ શિરસ્ત્રાણો ભૂમિ પર પડ્યાં છે; સારી રીતે આહુતિ પામેલા અગ્નિ જેવાં ચમકતાં જુઓ.
11.18.19
एष दुःशासनः शेते शूरेणामित्रघातिना ।
पीतशोणि… सर्वाङ्गो युधि भीमेन पातितः ॥ ११.१८.१९ ॥
શત્રુઘાતી શૂરવીર ભીમ દ્વારા યુદ્ધમાં પાડી દેવાયેલો દુઃશાસન અહીં પડ્યો છે; તેના સર્વ અંગો લોહીથી લથપથ છે.
11.18.20
गदया भीमसेनेन पश्य माधव मे सुतम् ।
द्यूतक्लेशाननुस्मृत्य द्रौपदीचोदितेन च ॥ ११.१८.२० ॥
હે માધવ, ભીમસેનની ગદાથી મરાયેલા મારા પુત્રને જુઓ; દ્યૂતના ક્લેશો અને દ્રૌપદીની પ્રેરણાનું સ્મરણ કરીને (આ થયું).
11.18.21
उक्ता ह्यनेन पाञ्चाली सभायां द्यूतनिर्जिता ।
प्रियं चिकीर्षता भ्रातुः कर्णस्य च जनार्दन ॥ ११.१८.२१ ॥
હે જનાર્દન, ભાઈ અને કર્ણને પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી આણે સભામાં દ્યૂતમાં જીતાયેલી પાંચાલીને (એવું) કહ્યું હતું.
11.18.22
सहैव सहदेवेन नकुलेनार्जुनेन च ।
दासीभूताऽसि पाञ्चालि क्षिप्रं प्रविश नो गृहान् ॥ ११.१८.२२ ॥
સહદેવ, નકુલ અને અર્જુન સાથે તું દાસી બની ગઈ છે, હે પાંચાલી; ઝડપથી અમારા ઘરોમાં પ્રવેશ કર.
11.18.23
ततोऽहमब्रुवं कृष्ण तदा दुर्योधनं नृपम् ।
मृत्युपाशपरिक्षिप्तां द्रौपदीं पुत्र वर्जय ॥ ११.१८.२३ ॥
હે કૃષ્ણ, ત્યારે મેં રાજા દુર્યોધનને કહ્યું: મૃત્યુપાશમાં ઘેરાયેલી દ્રૌપદીને છોડી દે, પુત્ર.
11.18.24
निबोधैनं सुदुर्बुद्धिं मातुलं कलहप्रियम् ।
क्षिप्रमेनं परित्यज्य पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ ११.१८.२४ ॥
આ અતિ દુર્બુદ્ધિ, કલહપ્રિય મામાને ઓળખ; પુત્ર, જલદી આને ત્યજીને પાંડવો સાથે સમાધાન કર.
11.18.25
न बुद्ध्यसे त्वं दुर्बुद्धे भीमसेनममर्षणम् ।
वाङ्गराचैस्तुदंस्तीक्ष्णैरुल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥ ११.१८.२५ ॥
હે દુર્બુદ્ધિ, અસહિષ્ણુ ભીમસેનને તું સમજતો નથી; મશાલોથી હાથીને વીંધે તેમ તું તીક્ષ્ણ સળગતા શબ્દોથી તેને છંછેડે છે.
11.18.26
तानेवं रहसि क्रुद्धो वाक्शल्यानवधारयन् ।
उत्ससर्ज विषं तेषु सर्पो गोवृषभेष्विव ॥ ११.१८.२६ ॥
એકાંતમાં ક્રોધિત થયેલા તેણે વાણીના કાંટા સહીને, ગાયોના વૃષભો પર સર્પ ઝેર છોડે તેમ તેમના પર ઝેર ઓક્યું.
11.18.27
एष दुःशासनः शेते विक्षिप्य विपुलौ भुजौ ।
निहतो भीमसेनेन सिहेनेव महागजः ॥ ११.१८.२७ ॥
આ દુઃશાસન વિશાળ ભુજાઓ ફેલાવીને પડ્યો છે; સિંહે મારેલા મહાગજની જેમ ભીમસેનથી હણાયો છે.
11.18.28
अत्यर्थमकरोद्रौद्रं भीमसेनोऽत्यमर्षणः ।
दुःशासनस्य यत्क्रुद्धोऽपिबच्छोणितमाहवे ॥ ११.१८.२८ ॥
અતિ અસહિષ્ણુ ભીમસેને અતિ ભયંકર કૃત્ય કર્યું; ક્રોધે ભરાઈને યુદ્ધમાં દુઃશાસનનું લોહી પીધું.