ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 11.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.18.1
पश्य माधव पुत्रान्मे शतसङ्ख्याञ्जितक्लमान् ।
गदया भीमसेनेन भूयिष्ठं निहतान्रणे ॥ ११.१८.१ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਵੇਖ, ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਮੇਰੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪਏ ਹਨ।
11.18.2
इदं दुःखतरं मेऽद्य यदिमा मुक्तमूर्धजाः ।
हतपुत्रा रणे बालाः परिधावन्ति मे स्नुषाः ॥ ११.१८.२ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭੱਜੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ।
11.18.3
प्रासादतलचारिण्यश्चरमैर्भूषणान्वितैः ।
कायेनाद्य स्पृशन्तीमां रुधिरार्द्रां वसुन्धराम् ॥ ११.१८.३ ॥
ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਖਰੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਇਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
11.18.4
कृच्छ्रादुत्सारयन्ति स्म गृध्रगोमायुवायसान् ।
दुःखेनार्ता विघूर्णन्त्यो मत्ता इव चरन्त्युत ॥ ११.१८.४ ॥
ਗਿੱਧਾਂ, ਗਿੱਦੜਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਭਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਵਾਂਗ ਡੋਲਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ।
11.18.5
एषाऽन्या त्वनवद्याङ्गी करसम्मितमध्यमा ।
घोरमायोधनं दृष्ट्वा निपतत्यतिदुःखिता ॥ ११.१८.५ ॥
ਇਹ ਦੂਜੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੱਥ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
11.18.6
दृष्ट्वा मे पार्थिवसुतामेतां लक्ष्मणमातरम् ।
राजपुत्रीं महाबाहो मनो न ह्युपशाम्यति ॥ ११.१८.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੇਰੀ ਇਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
11.18.7
भ्रातॄंश्चान्याः पितॄंश्चान्याः पुत्रांश्च निहतान्भुवि ।
दृष्ट्वा परिपतन्त्येषाः प्रगृह्य सुमहाभुजान् ॥ ११.१८.७ ॥
ਹੋਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਬਾਹੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
11.18.8
मध्यमानां तु नारीणां वृद्धानां चापराजित ।
आक्रन्दं हतबन्धूना दारुणे वैशसे शृणु ॥ ११.१८.८ ॥
ਹੇ ਅਪਰਾਜਿਤ! ਭਿਆਨਕ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਬੰਧੂਆਂ ਲਈ ਮੱਧ ਉਮਰ ਅਤੇ ਬੁੱਢੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਸੁਣੋ।
11.18.9
रथनीडानि देहांश्च हतानां गजवाजिनाम् ।
आश्रित्य श्रममोहार्ताः स्थिताः पश्य महाभुज ॥ ११.१८.९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਰਥਾਂ ਦੇ ਆਸਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਾਥੀਆਂ-ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।
11.18.10
अन्या चापहृतं कायाच्चारुकुण्डलमुन्नसम् ।
स्वस्य बन्धोः शिरः कृष्ण गृहीत्वा पश्य तिष्ठति ॥ ११.१८.१० ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਨੱਕ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਵੇਖੋ।
11.18.11
पूर्वजातिकृतं पापं मन्ये नाल्पमिवानघ ।
एताभिर्निरवद्याभिर्मया चैवाल्पपुण्यया।
यदिदं धर्मराजेन घातितं नो जनार्दन ॥ ११.१८.११ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਮੈਂ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਲਪ-ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਮੈਂ ਨੇ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਵਾਇਆ, ਇਹ ਉਸੇ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
11.18.12
न हि नाशोऽस्ति वार्ष्णेय कर्मणोः शुभपापयोः ॥ ११.१८.१२ ॥
ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ! ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ, ਦੋਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
11.18.13
प्रत्यग्रवयसः पश्य दर्शनीयकुचाननाः ।
कुलेषु जाता हीमत्यः कृष्णपक्ष्माक्षिमूर्धजाः ॥ ११.१८.१३ ॥
ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਉੱਚੇ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀਆਂ, ਲਾਜਵੰਤੀ, ਕਾਲੀਆਂ ਪਲਕਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।
11.18.14
हंसगद्गदभाषिण्यो दुःखशोकप्रमोहिताः ।
सारस्य इव वाशन्त्यः पतिताः पश्य माधव ॥ ११.१८.१४ ॥
ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਰਸ ਵਾਂਗ ਕੁਰਲਾਉਂਦੀਆਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਹੇ ਮਾਧਵ।
11.18.15
फुल्लुपद्यप्रकाशानि पुण्डरीकाक्ष योषिताम् ।
अनवद्यानि वक्त्राणि तापयत्येष रश्मिवान् ॥ ११.१८.१५ ॥
ਹੇ ਕਮਲਨੈਣ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਤਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
11.18.16
सेर्ष्याणां मम पुत्राणां वासुदेवावरोधनम् ।
मत्तमातङ्गदर्पाणां पश्यन्त्यद्य पृथग्जनाः ॥ ११.१८.१६ ॥
ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਈਰਖਾਲੂ ਅਤੇ ਮਦਮੱਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹੰਕਾਰੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਃਪੁਰ ਅੱਜ ਆਮ ਲੋਕ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
11.18.17
शतचन्द्राणि चर्माणि ध्वजांश्चादित्यवर्चसः ।
रौक्माणि चैव वर्माणि निष्कानपि च काञ्चनान् ॥ ११.१८.१७ ॥
ਸੌ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਢਾਲਾਂ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਝੰਡੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਦੇਖੋ।
11.18.18
शिरस्त्राणानि चैतानि पुत्राणां मे महीतले ।
पश्य दीप्तानि गोविन्द पावकान्सुहुतानिव ॥ ११.१८.१८ ॥
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਟੋਪ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹਨ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਹੂਤੀ ਪਾਏ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਦੇਖੋ।
11.18.19
एष दुःशासनः शेते शूरेणामित्रघातिना ।
पीतशोणि… सर्वाङ्गो युधि भीमेन पातितः ॥ ११.१८.१९ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਬੀਰ ਭੀਮ ਦੁਆਰਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡੇਗਿਆ ਗਿਆ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਇੱਥੇ ਪਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
11.18.20
गदया भीमसेनेन पश्य माधव मे सुतम् ।
द्यूतक्लेशाननुस्मृत्य द्रौपदीचोदितेन च ॥ ११.१८.२० ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਜੂਏ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ (ਇਹ ਹੋਇਆ)।
11.18.21
उक्ता ह्यनेन पाञ्चाली सभायां द्यूतनिर्जिता ।
प्रियं चिकीर्षता भ्रातुः कर्णस्य च जनार्दन ॥ ११.१८.२१ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੂੰ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਕਿਹਾ ਸੀ।
11.18.22
सहैव सहदेवेन नकुलेनार्जुनेन च ।
दासीभूताऽसि पाञ्चालि क्षिप्रं प्रविश नो गृहान् ॥ ११.१८.२२ ॥
ਸਹਦੇਵ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਸਮੇਤ ਤੂੰ ਦਾਸੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਂਚਾਲੀ; ਛੇਤੀ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।
11.18.23
ततोऽहमब्रुवं कृष्ण तदा दुर्योधनं नृपम् ।
मृत्युपाशपरिक्षिप्तां द्रौपदीं पुत्र वर्जय ॥ ११.१८.२३ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤਦ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ: ਮੌਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਪੁੱਤਰ।
11.18.24
निबोधैनं सुदुर्बुद्धिं मातुलं कलहप्रियम् ।
क्षिप्रमेनं परित्यज्य पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥ ११.१८.२४ ॥
ਇਸ ਅਤਿ ਦੁਰਬੁੱਧੀ, ਝਗੜਾਲੂ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਸਮਝ; ਪੁੱਤਰ, ਛੇਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ।
11.18.25
न बुद्ध्यसे त्वं दुर्बुद्धे भीमसेनममर्षणम् ।
वाङ्गराचैस्तुदंस्तीक्ष्णैरुल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥ ११.१८.२५ ॥
ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ, ਤੂੰ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਚੋਭ ਲਾਉਣ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬਲਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਛੇੜਦਾ ਹੈਂ।
11.18.26
तानेवं रहसि क्रुद्धो वाक्शल्यानवधारयन् ।
उत्ससर्ज विषं तेषु सर्पो गोवृषभेष्विव ॥ ११.१८.२६ ॥
ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਹ, ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਕੰਡੇ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਬਲਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਜ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
11.18.27
एष दुःशासनः शेते विक्षिप्य विपुलौ भुजौ ।
निहतो भीमसेनेन सिहेनेव महागजः ॥ ११.१८.२७ ॥
ਇਹ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਹਾਂ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈ; ਸ਼ੇਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਹਾਗਜ ਵਾਂਗ ਭੀਮਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
11.18.28
अत्यर्थमकरोद्रौद्रं भीमसेनोऽत्यमर्षणः ।
दुःशासनस्य यत्क्रुद्धोऽपिबच्छोणितमाहवे ॥ ११.१८.२८ ॥
ਬਹੁਤ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕੀਤਾ; ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਲਿਆ।