મહાભારત · અધ્યાય 11.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.24.1
सोमदत्तसुतं पश्य युयुधानेन पातितम् ।
वितुद्यमानं विहगैर्बहुभिर्माधवान्तिके ॥ ११.२४.१ ॥
માધવની સમીપે યુયુધાને પાડેલા સોમદત્તના પુત્રને જુઓ, જે અનેક પક્ષીઓ દ્વારા ચીરાઈ રહ્યો છે.
11.24.2
पुत्रशोकाभिसन्तप्तः शोमदत्तो जनार्दन ।
युयुधानं महेष्वासं गर्हयन्निव दृश्यते ॥ ११.२४.२ ॥
હે જનાર્દન, પુત્રશોકથી સંતપ્ત સોમદત્ત મહાધનુર્ધર યુયુધાનની નિંદા કરતા હોય તેવો દેખાય છે.
11.24.3
असौ हि भूरिश्वसो माता शोकपरिप्लुता ।
आश्वासयति भर्तारं सोमदत्तमनिन्दिता ॥ ११.२४.३ ॥
તે ઊંડા નિસાસા નાખતી માતા છે; શોકમાં ડૂબેલી, નિર્દોષ તે પતિ સોમદત્તને આશ્વાસન આપે છે.
11.24.4
दिष्ट्या नैनं महाराज दारुणं भरतक्षयम् ।
कुरुसङ्क्रन्दनं घोरं युगान्तमनुपश्यसि ॥ ११.२४.४ ॥
હે મહારાજ, સદ્ભાગ્યે તું ભરતોનો આ ભયાનક વિનાશ, કુરુઓનો ઘોર આક્રંદ, યુગાન્ત જેવું આ દૃશ્ય જોતો નથી.
11.24.5
दिष्ट्या यूपध्वजं पुत्रं वीरं भूरिसहस्रदम् ।
अनेकक्रतुयज्वानं निहतं नानुपश्यसि ॥ ११.२४.५ ॥
સદ્ભાગ્યે યૂપધ્વજ, વીર, હજારોનો દાતા, અનેક યજ્ઞો કરનાર તારો પુત્ર હણાયેલો તું જોતો નથી.
11.24.6
दिष्ट्या स्नुषाणामाक्रन्दे घोरं विलपितं बहु ।
न शृणोषि महाराज सारसीनामिवार्णवे ॥ ११.२४.६ ॥
સદ્ભાગ્યે, હે મહારાજ, તું તારી પુત્રવધૂઓના આક્રંદમાંનો એ ઘોર અને અતિશય વિલાપ સાંભળતો નથી; સમુદ્રમાં સારસ પક્ષીઓના અવાજની જેમ.
11.24.7
एकवस्त्रास्तु पञ्चैताः प्रकीर्णासितमूर्धजाः ।
स्नुषास्ते परिधावन्ति हतापत्या हतेश्वराः ॥ ११.२४.७ ॥
એક જ વસ્ત્ર પહેરેલી, વિખરાયેલા કાળા વાળવાળી આ પાંચ તમારી પુત્રવધૂઓ દોડી રહી છે, સંતાન અને સ્વામી ગુમાવીને.
11.24.8
श्वापदैर्भक्ष्यमाणं त्वमहो दिष्ट्या न पश्यसि ।
छिन्नबाहुं नरव्याघ्रमर्जुनेन निपातितम् ॥ ११.२४.८ ॥
અરે, સદભાગ્યે તું જોતો નથી — જંગલી પશુઓ જેને ખાઈ રહ્યા છે, હાથ કપાયેલા તે નરવ્યાઘ્રને, જેને અર્જુને પાડ્યો હતો.
11.24.9
शलं विनिहतं सङ्ख्ये भूरिश्रवसमेव च ।
स्नुषाश्च विविधाः सर्वा दिष्ट्या नाद्येह पश्यसि ॥ ११.२४.९ ॥
યુદ્ધમાં શલ હણાયો, ભૂરિશ્રવા પણ; અને તમારી વિવિધ પુત્રવધૂઓ — સદભાગ્યે આજે અહીં તું તેમને જોતો નથી.
11.24.10
दिष्ट्या तत्काञ्चनं छत्रं यूपकेतोर्महात्मनः ।
विनीकीर्णं रथोपस्थे सौमदत्तेर्न पश्यसि ॥ ११.२४.१० ॥
સદભાગ્યે તું જોતો નથી — મહાત્મા યૂપકેતુનું તે સોનેરી છત્ર, સોમદત્તના પુત્રના રથના તળિયે વિખરાયેલું પડેલું.
11.24.11
अमूस्तु भूरिश्रवसो भार्याः सात्यकिना हतम् ।
परिवार्यानुशोचन्ति भर्तारमसितेक्षणाः ॥ ११.२४.११ ॥
સાત્યકિએ હણેલા ભૂરિશ્રવાની આ પત્નીઓ — કાળાં નેત્રવાળી — પતિને ઘેરીને શોક કરી રહી છે.
11.24.12
एता विलप्य करुणं भर्तृशोकेन कर्शिताः ।
पतन्त्यभिमुखा भूमौ कृपणं बत केशव ॥ ११.२४.१२ ॥
પતિના શોકથી ક્ષીણ થઈને, આ કરુણ વિલાપ કરીને મોઢેથી ભૂમિ પર પડે છે — અરે, હે કેશવ!
11.24.13
बीभत्सुरतिबीभत्सं कर्मेदमकरोत्कथम् ।
प्रमत्तस्य यदच्छैत्सीद्बाहुं शूरस्य यज्वनः ॥ ११.२४.१३ ॥
અર્જુને આ અતિ નિંદનીય કર્મ કેમ કર્યું? અસાવધ, શૂર અને યજ્ઞ કરનારના બાહુને તેણે કાપી નાખ્યો!
11.24.14
ततः पापतरं कर्म कृतवानपि सात्यकिः ।
यस्मात्प्रायोपविष्टस्य प्राहार्षीत्संशितात्मनः ॥ ११.२४.१४ ॥
પછી સાત્યકિએ પણ વધુ પાપમય કર્મ કર્યું; પ્રાયોપવેશનમાં બેઠેલા દૃઢ સંકલ્પી પુરુષને તેણે હરી લીધો.
11.24.15
एको द्वाभ्यां हतः शेते क्षत्रधर्मेण धार्मिकः ।
किन्नु वक्ष्यति वै सत्सु गोष्ठीषु च सभासु च ॥ ११.२४.१५ ॥
એક ધાર્મિક પુરુષ બે દ્વારા હણાઈને ક્ષત્રિયધર્મ પ્રમાણે પડ્યો છે; હવે સજ્જનોની ગોષ્ઠીઓ અને સભાઓમાં તે શું કહેશે?
11.24.16
अपुण्यमयशस्यं च कर्मेदं सात्यकिः स्वयम् ।
इति यूपध्वजस्यैताः स्त्रियः क्रोशन्ति माधव ॥ ११.२४.१६ ॥
આ પુણ્યહીન અને અપયશકારી કર્મ સાત્યકિએ પોતે કર્યું છે—એમ યૂપધ્વજની સ્ત્રીઓ આક્રંદ કરી રહી છે, હે માધવ!
11.24.17
भार्या यूपध्वजस्यैषा करसम्मितमध्यमा ।
कृत्वोत्सङ्गे भुजं भर्तुः कृपणं परिदेवति ॥ ११.२४.१७ ॥
યૂપધ્વજની આ પત્ની, હાથ જેટલી પાતળી કમરવાળી, પતિનો બાહુ ખોળામાં લઈને દીનતાથી વિલાપ કરી રહી છે.
11.24.18
अयं स हन्ता शूराणां मित्राणामभयप्रदः ।
प्रदाता गोसहस्राणां क्षत्रियान्तकरः करः ॥ ११.२४.१८ ॥
આ એ જ હાથ છે: જેણે શૂરોને હણ્યા, મિત્રોને અભય આપ્યું, હજારો ગાયો દાનમાં આપી, ક્ષત્રિયોનો અંત કર્યો.
11.24.19
अयं स रशनोत्कर्षी पीनस्तनविमर्दनः ।
नाभ्यूरुजघनस्पर्शी नीवीविस्रंसनः करः ॥ ११.२४.१९ ॥
આ એ હાથ છે, જેણે મેખલા ખેંચી, પુષ્ટ સ્તનો મસળ્યા, નાભિ, જાંઘો અને નિતંબને સ્પર્શ્યા અને નીવીની ગાંઠ ઢીલી કરી.
11.24.20
वासुदेवस्य सान्निध्ये पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
युध्यतः समरेऽन्येन प्रमत्तस्य निपातितः ॥ ११.२४.२० ॥
વાસુદેવની સમીપે, સહજ કર્મ કરનાર પૃથાપુત્ર પાર્થ દ્વારા, યુદ્ધમાં લડતા, બેધ્યાન એવો તે બીજા વડે પાડી દેવાયો.
11.24.21
किन्नु वक्ष्यसि संसत्सु कथासु च जनार्दन ।
अर्जुनस्य महत्कर्म स्वयं वा स किरीटभृत् ॥ ११.२४.२१ ॥
હે જનાર્દન, સભાઓમાં અને વાર્તાઓમાં અર્જુનના મહાન કર્મ વિશે તું શું કહીશ? કે પછી તે કિરીટધારી પોતે કહેશે?
11.24.22
इत्येवं गर्हयित्वैषा तूष्णीमास्ते वराङ्गना ।
तामेतामनुशोचन्ति सपत्न्यः स्वामिव स्नुषाम् ॥ ११.२४.२२ ॥
આ રીતે નિંદા કરીને તે શ્રેષ્ઠ નારી મૌન બેસી રહી. તેની સપત્નીઓ આના માટે, જાણે પોતાની પુત્રવધૂ માટે હોય તેમ, શોક કરે છે.
11.24.23
गान्धारराजः शकुनिर्बलवान्सत्यविक्रमः ।
निहतः सहदेवेन भागिनेमेन मातुलः ॥ ११.२४.२३ ॥
ગાંધારરાજ શકુનિ, બળવાન અને સત્યપરાક્રમી, સહદેવ દ્વારા માર્યો ગયો; બહેનના પુત્ર વડે મામા મરાયા.
11.24.24
यः पुरा हेमदण्डाभ्यां व्यजनाभ्यां स्म वीज्यते ।
स एष पक्षिभिः पक्षैः शयान उपवीज्यते ॥ ११.२४.२४ ॥
જે પહેલાં સોનાના દાંડાવાળા પંખાઓથી પવન નખાતો હતો, તે હવે પક્ષીઓની પાંખોથી પવન નખાતો પડ્યો છે.
11.24.25
यः स्वरूपाणि कुरुते शतशोऽथ सहस्रशः ।
तस्य मायाविनो माया दग्धाः पाण्डवतेजसा ॥ ११.२४.२५ ॥
જે સેંકડો અને હજારો રૂપો ધારણ કરે છે, તે માયાવીની માયા પાંડવોના તેજથી બળી ગઈ.
11.24.26
मायया निकृतिप्रज्ञो जितवान्यो युधिष्ठिरम् ।
सभायां विपुलं राज्यं स जहौ जीवितं कथम् ॥ ११.२४.२६ ॥
માયાથી કપટબુદ્ધિવાળા જેણે સભામાં યુધિષ્ઠિરને જીતીને તેમનું વિશાળ રાજ્ય લઈ લીધું, તેણે પોતાનો પ્રાણ કેવી રીતે છોડ્યો?
11.24.27
शकुन्ताः शकुनिं कृष्ण समन्तात्पर्युपासते ।
कितवं मम पुत्राणां विनाशायोपशिक्षितम् ॥ ११.२४.२७ ॥
હે કૃષ્ણ, પક્ષીઓ ચારે બાજુથી શકુનિને ઘેરી વળે છે; મારા પુત્રોના વિનાશ માટે શિક્ષિત થયેલા તે જુગારીને.
11.24.28
एतेनैतन्महद्वैरं प्रसक्तं पाण्डवैः सह ।
वधाय मम पुत्राणामात्मनः सगणस्य च ॥ ११.२४.२८ ॥
આના કારણે જ પાંડવો સાથે આ મહાન વેર ચાલ્યું આવ્યું છે; મારા પુત્રોના, તેના પોતાના અને તેના પરિવારના વિનાશ માટે.
11.24.29
यथैव मम पुत्राणां लोकाः शस्त्रजिताः प्रभो ।
एवमस्यापि दुर्बुद्धेर्लोकाः शस्त्रेण वै जिताः ॥ ११.२४.२९ ॥
હે પ્રભુ, જેમ મારા પુત્રોના લોક શસ્ત્રથી જીતાયા, તેમ તે દુર્બુદ્ધિના લોક પણ શસ્ત્રથી જ જીતાયા.
11.24.30
कथं च नायं तत्रापि पुत्रान्मे भ्रातृभिः सह ।
विरोधयेदृजुप्रज्ञाननृजुर्मधुसूदन ॥ ११.२४.३० ॥
હે મધુસૂદન, તે વાંકી બુદ્ધિવાળાએ ત્યાં પણ મારા પુત્રોને ભાઈઓ સાથે સીધા બુદ્ધિવાળાઓ સામે ભડકાવ્યા નહીં હોય?