ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 11.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.24.1
सोमदत्तसुतं पश्य युयुधानेन पातितम् ।
वितुद्यमानं विहगैर्बहुभिर्माधवान्तिके ॥ ११.२४.१ ॥
ਮਾਧਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿੱਗਾਏ ਗਏ ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਨੋਚ ਰਹੇ ਹਨ।
11.24.2
पुत्रशोकाभिसन्तप्तः शोमदत्तो जनार्दन ।
युयुधानं महेष्वासं गर्हयन्निव दृश्यते ॥ ११.२४.२ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਸੋਮਦੱਤ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
11.24.3
असौ हि भूरिश्वसो माता शोकपरिप्लुता ।
आश्वासयति भर्तारं सोमदत्तमनिन्दिता ॥ ११.२४.३ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹਾਉਕੇ ਭਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਹੈ; ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਬੇਦਾਗ਼ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸੋਮਦੱਤ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
11.24.4
दिष्ट्या नैनं महाराज दारुणं भरतक्षयम् ।
कुरुसङ्क्रन्दनं घोरं युगान्तमनुपश्यसि ॥ ११.२४.४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਭਰਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਨਾਸ਼, ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਘੋਰ ਵਿਰਲਾਪ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਰਗਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ।
11.24.5
दिष्ट्या यूपध्वजं पुत्रं वीरं भूरिसहस्रदम् ।
अनेकक्रतुयज्वानं निहतं नानुपश्यसि ॥ ११.२४.५ ॥
ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਯੂਪਧ੍ਵਜ, ਵੀਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਨੀ, ਅਨੇਕ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਤੂੰ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
11.24.6
दिष्ट्या स्नुषाणामाक्रन्दे घोरं विलपितं बहु ।
न शृणोषि महाराज सारसीनामिवार्णवे ॥ ११.२४.६ ॥
ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦਾ ਉਹ ਘੋਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ; ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਾਂਗ।
11.24.7
एकवस्त्रास्तु पञ्चैताः प्रकीर्णासितमूर्धजाः ।
स्नुषास्ते परिधावन्ति हतापत्या हतेश्वराः ॥ ११.२४.७ ॥
ਇੱਕੋ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ, ਖਿੰਡੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਪੰਜ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਦੌੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਗਵਾ ਕੇ।
11.24.8
श्वापदैर्भक्ष्यमाणं त्वमहो दिष्ट्या न पश्यसि ।
छिन्नबाहुं नरव्याघ्रमर्जुनेन निपातितम् ॥ ११.२४.८ ॥
ਅਫ਼ਸੋਸ, ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ — ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਜਿਸਨੂੰ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਾਹਾਂ ਕੱਟੇ ਉਸ ਨਰਵਿਆਘਰ ਨੂੰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਡੇਗਿਆ ਸੀ।
11.24.9
शलं विनिहतं सङ्ख्ये भूरिश्रवसमेव च ।
स्नुषाश्च विविधाः सर्वा दिष्ट्या नाद्येह पश्यसि ॥ ११.२४.९ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਵੀ; ਅਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਵਿਵਿਧ ਨੂੰਹਾਂ — ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
11.24.10
दिष्ट्या तत्काञ्चनं छत्रं यूपकेतोर्महात्मनः ।
विनीकीर्णं रथोपस्थे सौमदत्तेर्न पश्यसि ॥ ११.२४.१० ॥
ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ — ਮਹਾਤਮਾ ਯੂਪਕੇਤੂ ਦਾ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਛਤਰ, ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੱਥ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਖਿੰਡਿਆ ਪਿਆ।
11.24.11
अमूस्तु भूरिश्रवसो भार्याः सात्यकिना हतम् ।
परिवार्यानुशोचन्ति भर्तारमसितेक्षणाः ॥ ११.२४.११ ॥
ਸਾਤਿਅਕੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪਤਨੀਆਂ — ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ — ਪਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
11.24.12
एता विलप्य करुणं भर्तृशोकेन कर्शिताः ।
पतन्त्यभिमुखा भूमौ कृपणं बत केशव ॥ ११.२४.१२ ॥
ਪਤੀ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਤਰਸ ਭਰਿਆ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਕੇ ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ — ਹਾਇ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ!
11.24.13
बीभत्सुरतिबीभत्सं कर्मेदमकरोत्कथम् ।
प्रमत्तस्य यदच्छैत्सीद्बाहुं शूरस्य यज्वनः ॥ ११.२४.१३ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇਹ ਅਤਿ ਘਿਣਾਉਣਾ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਬੇਖ਼ਬਰ, ਸੂਰਬੀਰ ਅਤੇ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬਾਂਹ ਉਸ ਨੇ ਵੱਢ ਦਿੱਤੀ!
11.24.14
ततः पापतरं कर्म कृतवानपि सात्यकिः ।
यस्मात्प्रायोपविष्टस्य प्राहार्षीत्संशितात्मनः ॥ ११.२४.१४ ॥
ਫਿਰ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਵੀ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਪ ਭਰਿਆ ਕਰਮ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਦ੍ਰਿੜ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਲਿਆ।
11.24.15
एको द्वाभ्यां हतः शेते क्षत्रधर्मेण धार्मिकः ।
किन्नु वक्ष्यति वै सत्सु गोष्ठीषु च सभासु च ॥ ११.२४.१५ ॥
ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਰਖ ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀਆਂ ਮਜਲਿਸਾਂ ਅਤੇ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੀ ਆਖੇਗਾ?
11.24.16
अपुण्यमयशस्यं च कर्मेदं सात्यकिः स्वयम् ।
इति यूपध्वजस्यैताः स्त्रियः क्रोशन्ति माधव ॥ ११.२४.१६ ॥
ਇਹ ਪੁੰਨਹੀਣ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਆਪ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਪਧ੍ਵਜ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਚੀਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਮਾਧਵ!
11.24.17
भार्या यूपध्वजस्यैषा करसम्मितमध्यमा ।
कृत्वोत्सङ्गे भुजं भर्तुः कृपणं परिदेवति ॥ ११.२४.१७ ॥
ਯੂਪਧ੍ਵਜ ਦੀ ਇਹ ਪਤਨੀ, ਹੱਥ ਭਰ ਦੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਬਾਂਹ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
11.24.18
अयं स हन्ता शूराणां मित्राणामभयप्रदः ।
प्रदाता गोसहस्राणां क्षत्रियान्तकरः करः ॥ ११.२४.१८ ॥
ਇਹ ਉਹੀ ਹੱਥ ਹੈ: ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਿੱਤਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਊਆਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ।
11.24.19
अयं स रशनोत्कर्षी पीनस्तनविमर्दनः ।
नाभ्यूरुजघनस्पर्शी नीवीविस्रंसनः करः ॥ ११.२४.१९ ॥
ਇਹ ਉਹ ਹੱਥ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਖਲਾ ਖਿੱਚੀ, ਪੁਸ਼ਟ ਛਾਤੀਆਂ ਮਸਲੀਆਂ, ਨਾਭੀ, ਪੱਟਾਂ ਅਤੇ ਕੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਨੀਵੀ ਦੀ ਗੰਢ ਖੋਲ੍ਹੀ।
11.24.20
वासुदेवस्य सान्निध्ये पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
युध्यतः समरेऽन्येन प्रमत्तस्य निपातितः ॥ ११.२४.२० ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਅਨਾਯਾਸ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਥ ਨੇ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜਦਿਆਂ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਡੇਗਿਆ।
11.24.21
किन्नु वक्ष्यसि संसत्सु कथासु च जनार्दन ।
अर्जुनस्य महत्कर्म स्वयं वा स किरीटभृत् ॥ ११.२४.२१ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਕੀ ਆਖੇਂਗਾ? ਜਾਂ ਕੀ ਉਹ ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ ਆਪ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ?
11.24.22
इत्येवं गर्हयित्वैषा तूष्णीमास्ते वराङ्गना ।
तामेतामनुशोचन्ति सपत्न्यः स्वामिव स्नुषाम् ॥ ११.२४.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨਾਰੀ ਚੁੱਪ ਬੈਠੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੌਕਣਾਂ ਇਸ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਨੂੰਹ ਲਈ।
11.24.23
गान्धारराजः शकुनिर्बलवान्सत्यविक्रमः ।
निहतः सहदेवेन भागिनेमेन मातुलः ॥ ११.२४.२३ ॥
ਗੰਧਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ, ਸਹਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਮਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
11.24.24
यः पुरा हेमदण्डाभ्यां व्यजनाभ्यां स्म वीज्यते ।
स एष पक्षिभिः पक्षैः शयान उपवीज्यते ॥ ११.२४.२४ ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਝੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਝੱਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਿਆ ਹੋਇਆ।
11.24.25
यः स्वरूपाणि कुरुते शतशोऽथ सहस्रशः ।
तस्य मायाविनो माया दग्धाः पाण्डवतेजसा ॥ ११.२४.२५ ॥
ਜੋ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮਾਇਆਵੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈ।
11.24.26
मायया निकृतिप्रज्ञो जितवान्यो युधिष्ठिरम् ।
सभायां विपुलं राज्यं स जहौ जीवितं कथम् ॥ ११.२४.२६ ॥
ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਠੱਗੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਗਿਆ?
11.24.27
शकुन्ताः शकुनिं कृष्ण समन्तात्पर्युपासते ।
कितवं मम पुत्राणां विनाशायोपशिक्षितम् ॥ ११.२४.२७ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੰਛੀ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੂੰ ਘੇਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਉਸ ਜੁਆਰੀ ਨੂੰ।
11.24.28
एतेनैतन्महद्वैरं प्रसक्तं पाण्डवैः सह ।
वधाय मम पुत्राणामात्मनः सगणस्य च ॥ ११.२४.२८ ॥
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਮਹਾਨ ਵੈਰ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ।
11.24.29
यथैव मम पुत्राणां लोकाः शस्त्रजिताः प्रभो ।
एवमस्यापि दुर्बुद्धेर्लोकाः शस्त्रेण वै जिताः ॥ ११.२४.२९ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਗਏ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤੇ ਗਏ।
11.24.30
कथं च नायं तत्रापि पुत्रान्मे भ्रातृभिः सह ।
विरोधयेदृजुप्रज्ञाननृजुर्मधुसूदन ॥ ११.२४.३० ॥
ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਉਸ ਟੇਢੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਿੱਧੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ?