మహాభారతం · అధ్యాయం 11.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.24.1
सोमदत्तसुतं पश्य युयुधानेन पातितम् ।
वितुद्यमानं विहगैर्बहुभिर्माधवान्तिके ॥ ११.२४.१ ॥
మాధవుని సమీపంలో యుయుధానుని చేత పడగొట్టబడిన సోమదత్తుని కుమారుని చూడు, అనేక పక్షులచే పీకబడుతున్నవానిని.
11.24.2
पुत्रशोकाभिसन्तप्तः शोमदत्तो जनार्दन ।
युयुधानं महेष्वासं गर्हयन्निव दृश्यते ॥ ११.२४.२ ॥
జనార్దనా, పుత్రశోకంతో తపించిన సోమదత్తుడు మహాధనుర్ధరుడైన యుయుధానుని నిందిస్తున్నట్లు కనిపిస్తున్నాడు.
11.24.3
असौ हि भूरिश्वसो माता शोकपरिप्लुता ।
आश्वासयति भर्तारं सोमदत्तमनिन्दिता ॥ ११.२४.३ ॥
ఆమె అధికంగా నిట్టూర్చే తల్లి; శోకంలో మునిగిన, నిర్దోషిణి అయిన ఆమె తన భర్త సోమదత్తుని ఓదారుస్తోంది.
11.24.4
दिष्ट्या नैनं महाराज दारुणं भरतक्षयम् ।
कुरुसङ्क्रन्दनं घोरं युगान्तमनुपश्यसि ॥ ११.२४.४ ॥
మహారాజా, అదృష్టవశాత్తు నీవు భరతుల భయంకర వినాశాన్ని, కురువుల ఘోర రోదనను, యుగాంతం వంటి ఈ దారుణాన్ని చూడటం లేదు.
11.24.5
दिष्ट्या यूपध्वजं पुत्रं वीरं भूरिसहस्रदम् ।
अनेकक्रतुयज्वानं निहतं नानुपश्यसि ॥ ११.२४.५ ॥
అదృష్టవశాత్తు యూపధ్వజుడు, వీరుడు, వేలాది దానాలిచ్చినవాడు, అనేక యజ్ఞాలు చేసినవాడు అయిన నీ కుమారుడు చంపబడటం నీవు చూడటం లేదు.
11.24.6
दिष्ट्या स्नुषाणामाक्रन्दे घोरं विलपितं बहु ।
न शृणोषि महाराज सारसीनामिवार्णवे ॥ ११.२४.६ ॥
అదృష్టవశాత్తు, మహారాజా, నీ కోడళ్ల ఆక్రందనలో వినిపించే ఘోరమైన, అధికమైన విలాపాన్ని నీవు వినడం లేదు; సముద్రంలో సారసపక్షుల అరుపులా.
11.24.7
एकवस्त्रास्तु पञ्चैताः प्रकीर्णासितमूर्धजाः ।
स्नुषास्ते परिधावन्ति हतापत्या हतेश्वराः ॥ ११.२४.७ ॥
ఒకే వస్త్రం ధరించి, చెదిరిన నల్లని జుట్టుతో ఈ ఐదుగురు నీ కోడళ్లు పరుగెత్తుతున్నారు; సంతానాన్ని, భర్తలను కోల్పోయి.
11.24.8
श्वापदैर्भक्ष्यमाणं त्वमहो दिष्ट्या न पश्यसि ।
छिन्नबाहुं नरव्याघ्रमर्जुनेन निपातितम् ॥ ११.२४.८ ॥
అయ్యో, అదృష్టవశాత్తు నీవు చూడటం లేదు — క్రూర మృగాలు తింటున్న ఆ నరవ్యాఘ్రుడిని, చేతులు నరికివేయబడి, అర్జునుడి చేత కూల్చబడిన వానిని.
11.24.9
शलं विनिहतं सङ्ख्ये भूरिश्रवसमेव च ।
स्नुषाश्च विविधाः सर्वा दिष्ट्या नाद्येह पश्यसि ॥ ११.२४.९ ॥
యుద్ధంలో శలుడు హతుడయ్యాడు, భూరిశ్రవసుడు కూడా; నీ వివిధ కోడళ్లనూ — అదృష్టవశాత్తు ఈ రోజు ఇక్కడ నీవు వారిని చూడటం లేదు.
11.24.10
दिष्ट्या तत्काञ्चनं छत्रं यूपकेतोर्महात्मनः ।
विनीकीर्णं रथोपस्थे सौमदत्तेर्न पश्यसि ॥ ११.२४.१० ॥
అదృష్టవశాత్తు నీవు చూడటం లేదు — మహాత్ముడైన యూపకేతుని ఆ బంగారు గొడుగు, సోమదత్తుని కుమారుని రథం అడుగున చెదిరి పడి ఉన్నది.
11.24.11
अमूस्तु भूरिश्रवसो भार्याः सात्यकिना हतम् ।
परिवार्यानुशोचन्ति भर्तारमसितेक्षणाः ॥ ११.२४.११ ॥
సాత్యకిచే హతుడైన భూరిశ్రవసుని భార్యలు — నల్లని కన్నులవారు — భర్తను చుట్టుముట్టి శోకిస్తున్నారు.
11.24.12
एता विलप्य करुणं भर्तृशोकेन कर्शिताः ।
पतन्त्यभिमुखा भूमौ कृपणं बत केशव ॥ ११.२४.१२ ॥
భర్త శోకంతో కృశించి, ఈ స్త్రీలు కరుణంగా విలపించి, ముఖం నేలకు ఆన్చి పడిపోతున్నారు — అయ్యో, కేశవా!
11.24.13
बीभत्सुरतिबीभत्सं कर्मेदमकरोत्कथम् ।
प्रमत्तस्य यदच्छैत्सीद्बाहुं शूरस्य यज्वनः ॥ ११.२४.१३ ॥
అర్జునుడు ఇంత హేయమైన పని ఎలా చేశాడు? అప్రమత్తంగా ఉన్న, శూరుడూ యజ్ఞం చేసేవాడూ అయిన అతని బాహువును నరికాడే!
11.24.14
ततः पापतरं कर्म कृतवानपि सात्यकिः ।
यस्मात्प्रायोपविष्टस्य प्राहार्षीत्संशितात्मनः ॥ ११.२४.१४ ॥
ఆ తర్వాత సాత్యకి మరింత పాపకరమైన కర్మను చేశాడు; ప్రాయోపవేశం చేసి కూర్చున్న, దృఢచిత్తుడైన వానిని అతను అపహరించాడు.
11.24.15
एको द्वाभ्यां हतः शेते क्षत्रधर्मेण धार्मिकः ।
किन्नु वक्ष्यति वै सत्सु गोष्ठीषु च सभासु च ॥ ११.२४.१५ ॥
ఒక్కడు, ధార్మికుడు, ఇద్దరి చేత చంపబడి క్షత్రధర్మం ప్రకారం పడి ఉన్నాడు; ఇప్పుడు సత్పురుషుల గోష్ఠులలో, సభలలో అతను ఏమి చెబుతాడు?
11.24.16
अपुण्यमयशस्यं च कर्मेदं सात्यकिः स्वयम् ।
इति यूपध्वजस्यैताः स्त्रियः क्रोशन्ति माधव ॥ ११.२४.१६ ॥
పుణ్యహీనమైన, అపకీర్తిని తెచ్చే ఈ కర్మను సాత్యకి స్వయంగా చేశాడని యూపధ్వజుని స్త్రీలు అరుస్తున్నారు, ఓ మాధవా!
11.24.17
भार्या यूपध्वजस्यैषा करसम्मितमध्यमा ।
कृत्वोत्सङ्गे भुजं भर्तुः कृपणं परिदेवति ॥ ११.२४.१७ ॥
యూపధ్వజుని ఈ భార్య, చేతి కొలతంత నడుము కలది, భర్త బాహువును తన ఒడిలో ఉంచుకుని దీనంగా విలపిస్తోంది.
11.24.18
अयं स हन्ता शूराणां मित्राणामभयप्रदः ।
प्रदाता गोसहस्राणां क्षत्रियान्तकरः करः ॥ ११.२४.१८ ॥
ఇదే ఆ చేయి: శూరులను సంహరించినది, మిత్రులకు అభయమిచ్చినది, వేలకొద్దీ ఆవులను దానం చేసినది, క్షత్రియులను నాశనం చేసినది.
11.24.19
अयं स रशनोत्कर्षी पीनस्तनविमर्दनः ।
नाभ्यूरुजघनस्पर्शी नीवीविस्रंसनः करः ॥ ११.२४.१९ ॥
ఇదే ఆ చేయి; మేఖలను లాగి, పుష్టమైన స్తనాలను నలిపి, నాభి, తొడలు, పిరుదులను తాకి, నీవీ ముడిని విప్పింది.
11.24.20
वासुदेवस्य सान्निध्ये पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
युध्यतः समरेऽन्येन प्रमत्तस्य निपातितः ॥ ११.२४.२० ॥
వాసుదేవుని సన్నిధిలో, అనాయాస కర్మలు చేసే పృథాపుత్రుడు అర్జునుడు చూస్తుండగా, యుద్ధంలో పోరాడుతూ, అప్రమత్తంగా లేనప్పుడు మరొకరి చేత అతడు కూలాడు.
11.24.21
किन्नु वक्ष्यसि संसत्सु कथासु च जनार्दन ।
अर्जुनस्य महत्कर्म स्वयं वा स किरीटभृत् ॥ ११.२४.२१ ॥
ఓ జనార్దనా, సభలలోనూ కథలలోనూ అర్జునుని మహాకార్యాన్ని గురించి నీవు ఏమంటావు? లేక కిరీటధారి స్వయంగా చెబుతాడా?
11.24.22
इत्येवं गर्हयित्वैषा तूष्णीमास्ते वराङ्गना ।
तामेतामनुशोचन्ति सपत्न्यः स्वामिव स्नुषाम् ॥ ११.२४.२२ ॥
ఇలా నిందించి ఆ శ్రేష్ఠ స్త్రీ మౌనంగా కూర్చుంది. ఆమె సపత్నులు ఈమె కోసం, తమ సొంత కోడలి కోసమన్నట్లు శోకిస్తున్నారు.
11.24.23
गान्धारराजः शकुनिर्बलवान्सत्यविक्रमः ।
निहतः सहदेवेन भागिनेमेन मातुलः ॥ ११.२४.२३ ॥
గాంధారరాజు శకుని, బలవంతుడు, సత్యపరాక్రముడు, సహదేవుని చేత హతుడయ్యాడు; సోదరి కుమారుడి చేత మేనమామ చంపబడ్డాడు.
11.24.24
यः पुरा हेमदण्डाभ्यां व्यजनाभ्यां स्म वीज्यते ।
स एष पक्षिभिः पक्षैः शयान उपवीज्यते ॥ ११.२४.२४ ॥
పూర్వం బంగారు పిడుల వీవెనలతో వీచబడినవాడు, ఇప్పుడు పక్షుల రెక్కలతో వీచబడుతూ పడి ఉన్నాడు.
11.24.25
यः स्वरूपाणि कुरुते शतशोऽथ सहस्रशः ।
तस्य मायाविनो माया दग्धाः पाण्डवतेजसा ॥ ११.२४.२५ ॥
వందల, వేల రూపాలను ధరించే ఆ మాయావి మాయ పాండవుల తేజస్సుచే దగ్ధమైపోయింది.
11.24.26
मायया निकृतिप्रज्ञो जितवान्यो युधिष्ठिरम् ।
सभायां विपुलं राज्यं स जहौ जीवितं कथम् ॥ ११.२४.२६ ॥
మాయతో, వంచన బుద్ధితో సభలో యుధిష్ఠిరుని గెలిచి, ఆయన విశాల రాజ్యాన్ని అపహరించిన వాడు తన ప్రాణాన్ని ఎలా వదిలాడు?
11.24.27
शकुन्ताः शकुनिं कृष्ण समन्तात्पर्युपासते ।
कितवं मम पुत्राणां विनाशायोपशिक्षितम् ॥ ११.२४.२७ ॥
ఓ కృష్ణా, పక్షులు నలువైపులా శకునిని చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి; నా కుమారుల వినాశానికి శిక్షణ పొందిన ఆ జూదగాడిని.
11.24.28
एतेनैतन्महद्वैरं प्रसक्तं पाण्डवैः सह ।
वधाय मम पुत्राणामात्मनः सगणस्य च ॥ ११.२४.२८ ॥
ఇతని కారణంగానే పాండవులతో ఈ మహా వైరం కొనసాగింది; నా కుమారుల, అతని స్వంత, అతని పరివారం వినాశానికి.
11.24.29
यथैव मम पुत्राणां लोकाः शस्त्रजिताः प्रभो ।
एवमस्यापि दुर्बुद्धेर्लोकाः शस्त्रेण वै जिताः ॥ ११.२४.२९ ॥
ప్రభూ, నా కుమారుల లోకాలు ఆయుధంచే ఎలా జయించబడ్డాయో, ఆ దుర్బుద్ధి వాడి లోకాలూ ఆయుధంచేతనే జయించబడ్డాయి.
11.24.30
कथं च नायं तत्रापि पुत्रान्मे भ्रातृभिः सह ।
विरोधयेदृजुप्रज्ञाननृजुर्मधुसूदन ॥ ११.२४.३० ॥
మధుసూదనా, ఆ వంకర బుద్ధి వాడు అక్కడ కూడా నా కుమారులను, సోదరులతో కలిసి, సరళ బుద్ధి గలవారికి విరోధంగా నిలపకుండా ఎలా ఉంటాడు?