ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 11.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.3.1
सुमाषितं महाप्राज्ञ शोकोऽयं विगतो मम ।
भूय एव तु वाक्यानि श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ११.३.१ ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ನಿನ್ನ ಸುಭಾಷಿತಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಈ ಶೋಕ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ಈಗ ತತ್ತ್ವತಃ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
11.3.2
अनिष्टानां च संसर्गादिष्टानां च निवर्तनात् ।
कथं हि मानसं दुःखं विप्रयुज्यन्ति पण्डिताः ॥ ११.३.२ ॥
ಅನಿಷ್ಟಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಗಳಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುವುದರಿಂದ, ಪಂಡಿತರು ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ?
11.3.3
वतोयतो मनो दुःखात्सुखाद्र विप्रमुच्यते ।
तवत्तसः शगं लब्ध्वा सुगतिं विन्दते बुधः ॥ ११.३.३ ॥
ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಂದ ಮನಸ್ಸು ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತು ಸುಖದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
11.3.4
अशाधतमिदं सर्वं चिन्त्यमानं नरर्षभ ।
कदलीसन्निभो लोकः सारो ह्यस्य न विद्यते ॥ ११.३.४ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದರೆ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಈ ಲೋಕ ಬಾಳೆಯ ಮರದಂತೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸಾರವಿಲ್ಲ.
11.3.5
यदा प्राज्ञाश्च मूढाश्च धनवन्तोऽथ निर्धनाः ।
सर्वे पितृवनं प्राप्य स्वपन्ति विगतज्वराः ॥ ११.३.५ ॥
ಪಂಡಿತರೂ ಮೂಢರೂ, ಧನವಂತರೂ ನಿರ್ಧನರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ಮಶಾನವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಸಂತಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ.
11.3.6
निर्मांसैरस्थिभूयिष्ठैर्गात्रैः स्नायुनिबन्धिभिः ।
किं विशेषं प्रपश्यन्ति तत्र तेषां परे जनाः ॥ ११.३.६ ॥
ಮಾಂಸರಹಿತವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೂ ನರಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತವೂ ಆದ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇತರ ಜನರು ಅವರ ನಡುವೆ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ?
11.3.7
येन प्रत्यवगच्छेयुः कुलरूपविशेषणम् ।
कस्मादन्योन्यमिच्छन्ति विप्रलब्धधियो नराः ॥ ११.३.७ ॥
ಕುಲ ಮತ್ತು ರೂಪದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಯಾವುದರಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದೋ, ಆ ಮನುಷ್ಯರು ಭ್ರಮಿತ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಏಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ?
11.3.8
गृहाण्येव हि मर्त्यानामाहुर्देहानि पण्डिताः ।
कालेन विनियुज्यन्ते सत्वमेकं तु शोभनम् ॥ ११.३.८ ॥
ಪಂಡಿತರು ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಮನೆಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕಾಲದಿಂದ ಅವು ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಒಂದೇ ಸತ್ತ್ವ ಶುಭಕರ.
11.3.9
यथा जीर्णमजीर्णं वा वस्त्रं त्यक्त्वा तु पूरुषः ।
अन्यद्रोचयते वस्त्रमेवं देहाः शरीरिणाम् ॥ ११.३.९ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಹಳೆಯ ಅಥವಾ ಹಳೆಯದಲ್ಲದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೊಂದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವಂತೆ, ದೇಹಧಾರಿಗಳ ದೇಹಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ.
11.3.10
वैचित्रवीर्य सत्यं हि दुःखं वा यदि वा सुखम् ।
प्राप्नुवन्तीह भूतानि स्वकृतेनैव कर्मणा ॥ ११.३.१० ॥
ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಮಗನೇ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ತಾವು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ದುಃಖ ಅಥವಾ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
11.3.11
कर्मणा प्राप्यते स्वर्गः सुखं दुःखं च भारत ।
ततो वहति तं भारमवशः स्ववशोऽपि वा ॥ ११.३.११ ॥
ಭಾರತನೇ, ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಸ್ವರ್ಗ, ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖ ಪಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಆ ಭಾರವನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೆಯೋ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೋ ಹೊರುತ್ತಾನೆ.
11.3.12
यथा च मृन्मयं भाण्डं चक्रारूढं विपद्यते ।
किञ्चित्प्रक्रियमाणं वा कृतमात्रमथापि वा ॥ ११.३.१२ ॥
ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೋ ಅಥವಾ ಈಗತಾನೇ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದಾಗಲೋ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ.
11.3.13
हीनं वाऽप्यवरोप्यं वा अवतीर्णमथापि वा ।
आर्द्रं वाऽप्यथवा शुष्कं पच्यमानमथापि वा ॥ ११.३.१३ ॥
ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಒದ್ದೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಒಣಗಿದ್ದರೂ, ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ (ಅದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ).
11.3.14
अवतार्यन्तमापाङ्कादुद्धृतं चापि भारत ।
अथवा परिभुज्जन्तमेवं देहाः शरीरिणाम् ॥ ११.३.१४ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಒಲೆಯಿಂದ ಇಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದು, ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು, ಅಥವಾ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದು—ಇದೇ ರೀತಿ ದೇಹಿಗಳ ದೇಹಗಳು (ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ).
11.3.15
गर्भस्थो वा प्रसूतो वाऽप्यथवा दशरात्रिकः ।
अर्धमासगतो वाऽपि मासमात्रगतोऽपि वा ॥ ११.३.१५ ॥
ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಜನಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳಾದವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅರ್ಧ ಮಾಸದವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಾಸದವನಾಗಿದ್ದರೂ (ಅವನು ಸಾಯಬಹುದು).
11.3.16
संवत्सरगतो वापि द्विसंवत्सर एव वा ।
यौवनस्थोऽथ मध्यस्थो वृद्धो वापि विपद्यते ॥ ११.३.१६ ॥
ಒಂದು ವರ್ಷದವನಾಗಲಿ, ಎರಡು ವರ್ಷದವನಾಗಲಿ, ಯೌವನದಲ್ಲಿರಲಿ, ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರಲಿ, ಅಥವಾ ವೃದ್ಧನಾಗಿರಲಿ (ಅವನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ).
11.3.17
प्राक्कर्मभिस्तु भूतानि भवन्ति नभवन्ति च ।
एवं संबर्धिते लोके किमर्थमनुतप्यसे ॥ ११.३.१७ ॥
ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಹುಟ್ಟದೆಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಲೋಕ ಹೀಗೆಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಹಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಏಕೆ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತೀಯ?
11.3.18
यथा तु सलिलं राजन्क्रीडार्थमनुसञ्चरन् ।
उन्मज्जेच्च निमज्जेच्च चेष्टते च नराधिप ॥ ११.३.१८ ॥
ಅರಸನೇ, ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು ಮೇಲೇರುವಂತೆ ಮುಳುಗುವಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ—ಓ ನರಾಧಿಪ!
11.3.19
एवं संसारगहने उन्मज्जननिमज्जने ।
कर्मयोगेन बध्यन्ते क्लिश्यन्ते चाल्पबुद्धयः ॥ ११.३.१९ ॥
ಹೀಗೆ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಮುಳುಗುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಕ್ಲೇಶಪಡುತ್ತಾರೆ.
11.3.20
ये तु प्राज्ञाः स्थिता मध्ये संसारान्तगतैषिणः ।
समागमज्ञा भूतानां ते यान्ति परमां गतिम् ॥ ११.३.२० ॥
ಆದರೆ ಸಂಸಾರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು, ಅದರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಅರಸುವ, ಜೀವಿಗಳ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.