మహాభారతం · అధ్యాయం 11.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.3.1
सुमाषितं महाप्राज्ञ शोकोऽयं विगतो मम ।
भूय एव तु वाक्यानि श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ११.३.१ ॥
మహాప్రాజ్ఞా, నీ మంచి మాటలతో నా ఈ శోకం తొలగిపోయింది. ఇప్పుడు తత్త్వతః మరిన్ని మాటలు వినగోరుతున్నాను.
11.3.2
अनिष्टानां च संसर्गादिष्टानां च निवर्तनात् ।
कथं हि मानसं दुःखं विप्रयुज्यन्ति पण्डिताः ॥ ११.३.२ ॥
అనిష్టాల సంపర్కం వల్ల, ఇష్టాల నుండి విరమించడం వల్ల, పండితులు మానసిక దుఃఖం నుండి ఎలా విముక్తులవుతారు?
11.3.3
वतोयतो मनो दुःखात्सुखाद्र विप्रमुच्यते ।
तवत्तसः शगं लब्ध्वा सुगतिं विन्दते बुधः ॥ ११.३.३ ॥
ఎక్కడెక్కడనుండి మనసు దుఃఖం నుండి, సుఖం నుండి పూర్తిగా విముక్తమవుతుందో, అక్కడి నుండే శాంతిని పొంది బుధుడు సద్గతిని పొందుతాడు.
11.3.4
अशाधतमिदं सर्वं चिन्त्यमानं नरर्षभ ।
कदलीसन्निभो लोकः सारो ह्यस्य न विद्यते ॥ ११.३.४ ॥
నరశ్రేష్ఠా, ఆలోచిస్తే ఇదంతా శాశ్వతం కానిది. ఈ లోకం అరటి చెట్టులాంటిది; దానిలో నిజమైన సారం లేదు.
11.3.5
यदा प्राज्ञाश्च मूढाश्च धनवन्तोऽथ निर्धनाः ।
सर्वे पितृवनं प्राप्य स्वपन्ति विगतज्वराः ॥ ११.३.५ ॥
పండితులు, మూఢులు, ధనవంతులు, పేదలు అందరూ స్మశానాన్ని చేరి, వ్యథలు తొలగిపోయి నిద్రిస్తారు.
11.3.6
निर्मांसैरस्थिभूयिष्ठैर्गात्रैः स्नायुनिबन्धिभिः ।
किं विशेषं प्रपश्यन्ति तत्र तेषां परे जनाः ॥ ११.३.६ ॥
మాంసం లేని, ఎక్కువగా ఎముకలతో కూడిన, నరాలతో బంధించబడిన శరీరాలలో, అక్కడ ఇతర జనులు వారి మధ్య ఏ భేదాన్ని చూస్తారు?
11.3.7
येन प्रत्यवगच्छेयुः कुलरूपविशेषणम् ।
कस्मादन्योन्यमिच्छन्ति विप्रलब्धधियो नराः ॥ ११.३.७ ॥
కులం, రూపం అనే గుర్తులను ఎందుకు గ్రహించగలరో, అలాంటి మనుషులు భ్రాంతి చెందిన బుద్ధితో ఒకరినొకరు ఎందుకు కోరుకుంటారు?
11.3.8
गृहाण्येव हि मर्त्यानामाहुर्देहानि पण्डिताः ।
कालेन विनियुज्यन्ते सत्वमेकं तु शोभनम् ॥ ११.३.८ ॥
పండితులు మనుషుల దేహాలను ఇళ్లు అని అంటారు; కాలంతో అవి నశిస్తాయి, కానీ ఒకే ఒక సత్త్వం మాత్రమే శుభకరమైనది.
11.3.9
यथा जीर्णमजीर्णं वा वस्त्रं त्यक्त्वा तु पूरुषः ।
अन्यद्रोचयते वस्त्रमेवं देहाः शरीरिणाम् ॥ ११.३.९ ॥
ఒక మనిషి పాతదైనా కొత్తదైనా వస్త్రాన్ని విడిచి మరొకదాన్ని ఇష్టపడినట్లే, దేహధారుల దేహాలు కూడా అంతే.
11.3.10
वैचित्रवीर्य सत्यं हि दुःखं वा यदि वा सुखम् ।
प्राप्नुवन्तीह भूतानि स्वकृतेनैव कर्मणा ॥ ११.३.१० ॥
విచిత్రవీర్యుని కుమారుడా, నిజంగా ఈ లోకంలో ప్రాణులు తాము చేసిన కర్మం వల్లనే దుఃఖమో సుఖమో పొందుతాయి.
11.3.11
कर्मणा प्राप्यते स्वर्गः सुखं दुःखं च भारत ।
ततो वहति तं भारमवशः स्ववशोऽपि वा ॥ ११.३.११ ॥
భరతా, కర్మం వల్లనే స్వర్గం, సుఖం, దుఃఖం పొందబడతాయి; కాబట్టి మనిషి ఆ భారాన్ని ఇష్టం లేకుండానో ఇష్టంతోనో మోస్తాడు.
11.3.12
यथा च मृन्मयं भाण्डं चक्रारूढं विपद्यते ।
किञ्चित्प्रक्रियमाणं वा कृतमात्रमथापि वा ॥ ११.३.१२ ॥
కుమ్మరి చక్రంపై ఉంచిన మట్టి కుండ, కొంత తయారవుతున్నప్పుడో లేదా పూర్తయిన వెంటనే అయినా, నాశనమైపోయినట్లు.
11.3.13
हीनं वाऽप्यवरोप्यं वा अवतीर्णमथापि वा ।
आर्द्रं वाऽप्यथवा शुष्कं पच्यमानमथापि वा ॥ ११.३.१३ ॥
అసంపూర్ణమైనదైనా, దించబడుతున్నదైనా, దించబడినదైనా, తడిదైనా లేదా ఎండినదైనా, వండబడుతున్నదైనా కూడా (అది నశిస్తుంది).
11.3.14
अवतार्यन्तमापाङ्कादुद्धृतं चापि भारत ।
अथवा परिभुज्जन्तमेवं देहाः शरीरिणाम् ॥ ११.३.१४ ॥
ఓ భారతా, పొయ్యి నుండి దించబడుతున్నదీ, తీయబడినదీ, లేదా తినబడుతున్నదీ—ఇలాగే ప్రాణుల దేహాలు (నశిస్తాయి).
11.3.15
गर्भस्थो वा प्रसूतो वाऽप्यथवा दशरात्रिकः ।
अर्धमासगतो वाऽपि मासमात्रगतोऽपि वा ॥ ११.३.१५ ॥
గర్భంలో ఉన్నా, జన్మించినా, లేదా పది రాత్రులవాడైనా, అర్ధ మాసం అయినా, లేదా ఒక మాసం మాత్రమైనా కూడా (అది మరణించవచ్చు).
11.3.16
संवत्सरगतो वापि द्विसंवत्सर एव वा ।
यौवनस्थोऽथ मध्यस्थो वृद्धो वापि विपद्यते ॥ ११.३.१६ ॥
ఒక సంవత్సరం వయసువాడైనా, రెండు సంవత్సరాల వయసువాడైనా, యౌవనంలో ఉన్నా, మధ్య వయసులో ఉన్నా, లేదా వృద్ధుడైనా కూడా (అతడు నశిస్తాడు).
11.3.17
प्राक्कर्मभिस्तु भूतानि भवन्ति नभवन्ति च ।
एवं संबर्धिते लोके किमर्थमनुतप्यसे ॥ ११.३.१७ ॥
పూర్వకర్మల వల్ల ప్రాణులు పుడతాయి, పుట్టకుండా కూడా ఉంటాయి. లోకం ఈ విధంగా వృద్ధి చెందుతుంది; మరి నువ్వు ఎందుకు దుఃఖిస్తున్నావు?
11.3.18
यथा तु सलिलं राजन्क्रीडार्थमनुसञ्चरन् ।
उन्मज्जेच्च निमज्जेच्च चेष्टते च नराधिप ॥ ११.३.१८ ॥
రాజా, ఆట కోసం నీటిలో తిరుగుతున్న వాడు పైకి లేచి, మునిగి, కదులుతూ ఉన్నట్లే—ఓ నరాధిపా!
11.3.19
एवं संसारगहने उन्मज्जननिमज्जने ।
कर्मयोगेन बध्यन्ते क्लिश्यन्ते चाल्पबुद्धयः ॥ ११.३.१९ ॥
ఇలా సంసారమనే దట్టమైన అరణ్యంలో పైకి లేవడం, కిందకు మునగడం జరుగుతుంది. కర్మబంధంతో అల్పబుద్ధులు బంధింపబడి బాధపడతారు.
11.3.20
ये तु प्राज्ञाः स्थिता मध्ये संसारान्तगतैषिणः ।
समागमज्ञा भूतानां ते यान्ति परमां गतिम् ॥ ११.३.२० ॥
కానీ సంసారమధ్యంలో స్థిరంగా నిలిచి, దాని అంతాన్ని కోరుకుంటూ, ప్రాణుల కలయికను తెలిసిన ప్రాజ్ఞులు పరమ గతిని పొందుతారు.