മഹാഭാരതം · അധ്യായം 11.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.3.1
सुमाषितं महाप्राज्ञ शोकोऽयं विगतो मम ।
भूय एव तु वाक्यानि श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ११.३.१ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞാ, നിന്റെ സുഭാഷിതങ്ങളാൽ എന്റെ ഈ ശോകം നീങ്ങി. ഇനി തത്ത്വത്തിൽ കൂടുതൽ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
11.3.2
अनिष्टानां च संसर्गादिष्टानां च निवर्तनात् ।
कथं हि मानसं दुःखं विप्रयुज्यन्ति पण्डिताः ॥ ११.३.२ ॥
അനിഷ്ടങ്ങളുടെ സമ്പർക്കത്താലും ഇഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നതിനാലും പണ്ഡിതന്മാർ മാനസികദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വിമുക്തരാകുന്നു?
11.3.3
वतोयतो मनो दुःखात्सुखाद्र विप्रमुच्यते ।
तवत्तसः शगं लब्ध्वा सुगतिं विन्दते बुधः ॥ ११.३.३ ॥
എവിടെ നിന്നെല്ലാം മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ നിന്നും സുഖത്തിൽ നിന്നും പൂർണമായി വിമുക്തമാകുന്നുവോ, അവിടെ നിന്നുതന്നെ ശാന്തി നേടി ബുധൻ സദ്ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.
11.3.4
अशाधतमिदं सर्वं चिन्त्यमानं नरर्षभ ।
कदलीसन्निभो लोकः सारो ह्यस्य न विद्यते ॥ ११.३.४ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, ചിന്തിച്ചാൽ ഇതെല്ലാം അശാശ്വതമാണ്. ഈ ലോകം വാഴമരം പോലെയാണ്; ഇതിൽ യഥാർത്ഥ സാരമില്ല.
11.3.5
यदा प्राज्ञाश्च मूढाश्च धनवन्तोऽथ निर्धनाः ।
सर्वे पितृवनं प्राप्य स्वपन्ति विगतज्वराः ॥ ११.३.५ ॥
പണ്ഡിതരും മൂഢരും, ധനവാന്മാരും ദരിദ്രരും എല്ലാവരും ശ്മശാനത്തിലെത്തി, ജ്വരമില്ലാതെ ഉറങ്ങുന്നു.
11.3.6
निर्मांसैरस्थिभूयिष्ठैर्गात्रैः स्नायुनिबन्धिभिः ।
किं विशेषं प्रपश्यन्ति तत्र तेषां परे जनाः ॥ ११.३.६ ॥
മാംസമില്ലാത്തതും അസ്ഥികൾ നിറഞ്ഞതും ഞരമ്പുകളാൽ ബന്ധിതവുമായ ശരീരങ്ങളിൽ, അവിടെ മറ്റുള്ളവർ അവർക്കിടയിൽ എന്ത് വ്യത്യാസം കാണുന്നു?
11.3.7
येन प्रत्यवगच्छेयुः कुलरूपविशेषणम् ।
कस्मादन्योन्यमिच्छन्ति विप्रलब्धधियो नराः ॥ ११.३.७ ॥
കുലവും രൂപവുമുള്ള പ്രത്യേകതകൾ ഏതു വഴിയിൽ അറിയാനാകുമോ, ആ മനുഷ്യർ വഞ്ചിതബുദ്ധികളായി എന്തുകൊണ്ട് പരസ്പരം ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
11.3.8
गृहाण्येव हि मर्त्यानामाहुर्देहानि पण्डिताः ।
कालेन विनियुज्यन्ते सत्वमेकं तु शोभनम् ॥ ११.३.८ ॥
മനുഷ്യരുടെ ശരീരങ്ങളെ ജ്ഞാനികൾ വീടുകളെന്ന് പറയുന്നു; കാലത്താൽ അവ നശിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഒരേ ഒരു സത്ത്വമേ ശുഭമാണ്.
11.3.9
यथा जीर्णमजीर्णं वा वस्त्रं त्यक्त्वा तु पूरुषः ।
अन्यद्रोचयते वस्त्रमेवं देहाः शरीरिणाम् ॥ ११.३.९ ॥
മനുഷ്യൻ ജീർണിച്ചതോ ജീർണിക്കാത്തതോ ആയ വസ്ത്രം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊന്ന് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതുപോലെ, ദേഹികളുടെ ദേഹങ്ങളും അങ്ങനെതന്നെ.
11.3.10
वैचित्रवीर्य सत्यं हि दुःखं वा यदि वा सुखम् ।
प्राप्नुवन्तीह भूतानि स्वकृतेनैव कर्मणा ॥ ११.३.१० ॥
വിചിത്രവീര്യന്റെ പുത്രാ, സത്യമായും ഈ ലോകത്തിൽ ജീവികൾ സ്വന്തം കർമത്താൽ ദുഃഖമോ സുഖമോ പ്രാപിക്കുന്നു.
11.3.11
कर्मणा प्राप्यते स्वर्गः सुखं दुःखं च भारत ।
ततो वहति तं भारमवशः स्ववशोऽपि वा ॥ ११.३.११ ॥
ഭാരതാ, കർമത്താലാണ് സ്വർഗവും സുഖവും ദുഃഖവും ലഭിക്കുന്നത്; അതിനാൽ മനുഷ്യൻ ആ ഭാരം വശമില്ലാതെയോ സ്വവശമായോ വഹിക്കുന്നു.
11.3.12
यथा च मृन्मयं भाण्डं चक्रारूढं विपद्यते ।
किञ्चित्प्रक्रियमाणं वा कृतमात्रमथापि वा ॥ ११.३.१२ ॥
കുശവന്റെ ചക്രത്തിൽ കയറ്റിയ മൺപാത്രം, അല്പം നിർമിക്കുമ്പോഴോ പൂർത്തിയായ ഉടനെയോ, നശിക്കുന്നതുപോലെ.
11.3.13
हीनं वाऽप्यवरोप्यं वा अवतीर्णमथापि वा ।
आर्द्रं वाऽप्यथवा शुष्कं पच्यमानमथापि वा ॥ ११.३.१३ ॥
അപൂർണ്ണമായതോ ഇറക്കപ്പെടുന്നതോ ഇറക്കപ്പെട്ടതോ നനഞ്ഞതോ ഉണങ്ങിയതോ വേവിക്കപ്പെടുന്നതോ ആയാലും (അത് നശിക്കാം).
11.3.14
अवतार्यन्तमापाङ्कादुद्धृतं चापि भारत ।
अथवा परिभुज्जन्तमेवं देहाः शरीरिणाम् ॥ ११.३.१४ ॥
ഹേ ഭാരത, അടുപ്പിൽ നിന്ന് ഇറക്കപ്പെടുന്നതും എടുത്തുമാറ്റപ്പെട്ടതും അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതുമായ (വസ്തു പോലെ) ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളും (നശിക്കുന്നു).
11.3.15
गर्भस्थो वा प्रसूतो वाऽप्यथवा दशरात्रिकः ।
अर्धमासगतो वाऽपि मासमात्रगतोऽपि वा ॥ ११.३.१५ ॥
ഗർഭത്തിലായാലും, ജനിച്ചതായാലും, പത്തു രാത്രി പ്രായമായാലും, അര മാസം പ്രായമായാലും, ഒരു മാസം മാത്രം പ്രായമായാലും (അവൻ മരിക്കാം).
11.3.16
संवत्सरगतो वापि द्विसंवत्सर एव वा ।
यौवनस्थोऽथ मध्यस्थो वृद्धो वापि विपद्यते ॥ ११.३.१६ ॥
ഒരു വയസ്സുള്ളവനായാലും രണ്ടു വയസ്സുള്ളവനായാലും, യൗവനത്തിലായാലും, മധ്യവയസ്സിലായാലും, വൃദ്ധനായാലും (അവൻ നശിക്കുന്നു).
11.3.17
प्राक्कर्मभिस्तु भूतानि भवन्ति नभवन्ति च ।
एवं संबर्धिते लोके किमर्थमनुतप्यसे ॥ ११.३.१७ ॥
മുൻകർമ്മങ്ങളാൽ ജീവികൾ ഉണ്ടാകുന്നു, ഉണ്ടാകാതെയുമിരിക്കുന്നു. ലോകം ഇപ്രകാരം വളരുന്നു; പിന്നെ നീ എന്തിനു വേണ്ടി വ്യസനിക്കുന്നു?
11.3.18
यथा तु सलिलं राजन्क्रीडार्थमनुसञ्चरन् ।
उन्मज्जेच्च निमज्जेच्च चेष्टते च नराधिप ॥ ११.३.१८ ॥
രാജാവേ, കളിക്കായി വെള്ളത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ മുകളിലേക്ക് ഉയരുകയും താഴേക്ക് മുങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, ഹേ നരാധിപാ!
11.3.19
एवं संसारगहने उन्मज्जननिमज्जने ।
कर्मयोगेन बध्यन्ते क्लिश्यन्ते चाल्पबुद्धयः ॥ ११.३.१९ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരമെന്ന ഘോരവനത്തിൽ ഉയർന്നുപൊങ്ങലും താഴ്ന്നുമുങ്ങലും സംഭവിക്കുന്നു. കർമബന്ധത്താൽ അല്പബുദ്ധികൾ ബന്ധിതരായി ക്ലേശിക്കുന്നു.
11.3.20
ये तु प्राज्ञाः स्थिता मध्ये संसारान्तगतैषिणः ।
समागमज्ञा भूतानां ते यान्ति परमां गतिम् ॥ ११.३.२० ॥
എന്നാൽ സംസാരത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന്, അതിന്റെ അന്തം തേടുന്ന, ജീവികളുടെ സമാഗമം അറിയുന്ന പ്രാജ്ഞർ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.