ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 11.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.4.1
कथं संसारगहनं विज्ञेयं वदतां वर ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वमाख्याहि पृच्छतः ॥ ११.४.१ ॥
ହେ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଂସାରର ଏହି ଘୋର ଅରଣ୍ୟକୁ କିପରି ଜାଣିବା ଉଚିତ? ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ପ୍ରଶ୍ନକାରୀ ମୋତେ ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱ କୁହନ୍ତୁ।
11.4.2
जन्मप्रभृति भूतानां क्रियाः सर्वास्तु लक्षयन् ।
पूर्वमेवेह कलिले वसते किञ्चिदन्तरम् ॥ ११.४.२ ॥
ଜନ୍ମରୁ ଜୀବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ସେ କାଦୁଅରେ କିଛି ସମୟ ବାସ କରେ।
11.4.3
ततः स पञ्चमेऽतीते मासे मांसमकल्पयत् ।
ततः सर्वाङ्गसम्पूर्णो गर्भो मासे तु जायते ॥ ११.४.३ ॥
ତା'ପରେ ପଞ୍ଚମ ମାସ ଗଲେ ସେ ମାଂସ ଗଢ଼େ; ତା'ପରେ ମାସରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ନିଏ।
11.4.4
अमेध्यमध्ये वसति मांसशोणितलेपने ।
ततस्तु वायुवेगेन ऊर्ध्वपादो ह्यधोमुखः ॥ ११.४.४ ॥
ଅପବିତ୍ରତା ମଧ୍ୟରେ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଲେପରେ ସେ ବାସ କରେ; ତା'ପରେ ବାୟୁବେଗରେ ପାଦ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଓ ମୁଖ ତଳକୁ।
11.4.5
योनिद्वारमुपागम्य बहून्क्लेशान्समृच्छति ।
योनिसंपीडनाच्चैव पूर्वकर्मभिरन्वितः ॥ ११.४.५ ॥
ଯୋନିଦ୍ୱାର ପହଞ୍ଚି ସେ ବହୁ କ୍ଲେଶ ଭୋଗେ; ଯୋନି ପୀଡ଼ନରୁ, ଏବଂ ପୂର୍ବ କର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ।
11.4.6
तस्मान्मुक्तः स संसारादन्यान्पश्यत्युपद्रवान् ।
ग्रहास्तमनुच्छन्ति सारमेया इवामिषम् ॥ ११.४.६ ॥
ତେଣୁ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନ୍ୟ ଉପଦ୍ରବ ଦେଖେ; କୁକୁରମାନେ ମାଂସ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିବା ପରି ଗ୍ରହମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ନ୍ତି।
11.4.7
ततः कालान्तरे प्राप्ते व्याधयश्चापि तं तथा ।
उपसर्पन्ति जीवन्तं बध्यमानं स्वकर्मभिः ॥ ११.४.७ ॥
ତାପରେ କାଳାନ୍ତରରେ ଜୀବିତ ଏବଂ ନିଜ କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଥିବା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ରୋଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତି।
11.4.8
बद्धमिन्द्रियपाशैस्तं सङ्गकामुकमातुरम् ।
व्यसनान्यनुवर्तन्ते विविधानि नराधिप ॥ ११.४.८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପାଶରେ ବନ୍ଧା, ଆସକ୍ତି ଇଚ୍ଛୁକ ଓ ପୀଡ଼ିତ ତାଙ୍କ ପଛେ, ହେ ନରାଧିପ, ନାନା ପ୍ରକାର ବିପଦ ଅନୁସରଣ କରେ।
11.4.9
बाध्यमानश्च तैर्भूयो नैव तृप्तिमुपैति सः ।
तदा नावैति चैवायं प्रकुर्वन्साध्वसाधु वा ॥ ११.४.९ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ପୁନଃ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କଦାପି ତୃପ୍ତି ପାଏ ନାହିଁ; ଏବଂ ସେତେବେଳେ ସେ ଭଲ କି ମନ୍ଦ କରୁଛି ତାହା ମଧ୍ୟ ବୁଝେ ନାହିଁ।
11.4.10
तत्रैनं परिपश्यन्ति ये ध्यानपरिनिष्ठिताः ।
अयं न बुध्यते तावद्यमलोकादिहागमे ॥ ११.४.१० ॥
ଧ୍ୟାନରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ଏହାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି; ଯମଲୋକରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଏ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଝେ ନାହିଁ।
11.4.11
यमदूतैर्विकृष्यंश्च मृत्युं कालेन गच्छति ।
वाग्घीनस्य च या मात्रा इष्टानिष्टकृताऽस्य वै।
भूय एवात्मनाऽऽत्मानं बध्यमानमुपैति सः ॥ ११.४.११ ॥
ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟାଣି ନିଆଯାଇ, ସମୟ ଆସିଲେ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯାଏ। କଥା କହିପାରୁନଥିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଇଷ୍ଟ-ଅନିଷ୍ଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁ ମାତ୍ରା, ତାହା ହିଁ ଏଠାରେ; ନିଜେ ନିଜକୁ ବାନ୍ଧି ସେ ପୁଣି ସେଇଥିକୁ ପାଏ।
11.4.12
अहो विनिकृतो लोको लोभेन च वशीकृतः ।
लोभक्रोधमदोन्मत्तो नात्मानमवबुध्यते ॥ ११.४.१२ ॥
ଆହା! ଏ ଜଗତ ଲୋଭର ବଶୀଭୂତ ହୋଇ କେତେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଛି! ଲୋଭ, କ୍ରୋଧ ଓ ମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ଏ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନେ ନାହିଁ।
11.4.13
कुलीनत्वे च रमते दुष्कुलीनान्विकुत्सयन् ।
धनदर्पेण दृप्तश्च दरिद्रान्परिकुत्सयन् ॥ ११.४.१३ ॥
ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଆନନ୍ଦିତ, ନୀଚ କୁଳର ଲୋକଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, ଧନ ଦର୍ପରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା।
11.4.14
मूर्खानिति परानाह नात्मानं समवेक्षते ।
दोषान्क्षिपति चान्येषां नात्मानं शास्तुमिच्छति ॥ ११.४.१४ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୂର୍ଖ କହେ, କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଫିଙ୍ଗେ, କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
11.4.15
यदा प्राज्ञाश्च मूर्खाश्च धनवन्तश्च निर्धनाः ।
कुलीनाश्चाकुलीनाश्च मानिनोऽथाप्यमानिनः ॥ ११.४.१५ ॥
ଯେବେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମୂର୍ଖ, ଧନୀ ଓ ନିର୍ଧନ, କୁଳୀନ ଓ ଅକୁଳୀନ, ମାନୀ ଓ ଅମାନୀ—
11.4.16
सर्वे पितृवनं प्राप्ताः स्वपन्ति विगतत्वचः ।
निर्मांसैरस्थिभूयिष्ठैर्गात्रैः स्नायुनिबन्धनैः ॥ ११.४.१६ ॥
ସମସ୍ତେ ଶ୍ମଶାନରେ ପହଞ୍ଚି, ଚର୍ମ ହରାଇ, ମାଂସହୀନ, ଅଧିକାଂଶ ହାଡ଼ମୟ, ସ୍ନାୟୁରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥିବା ଦେହ ନେଇ ଶୋଇ ରହନ୍ତି।
11.4.17
किं विशेषं प्रपश्यन्ति तत्र तेषां परे जनाः ।
येन प्रत्यवगच्छेयुः कुलरूपविशेषणम् ॥ ११.४.१७ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ କି ଭେଦ ଦେଖନ୍ତି, ଯଦ୍ଦ୍ୱାରା କୁଳ ଓ ରୂପର ଭେଦ ଜାଣିପାରିବେ?
11.4.18
यदा सर्वे समं न्यस्ताः स्वपन्ति धरणीतले ।
कस्मादन्योन्यमिच्छन्ति विप्रलब्धुमिहाबुधाः ॥ ११.४.१८ ॥
ସମସ୍ତେ ସମାନଭାବେ ଧରଣୀ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ, ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏଠାରେ କାହିଁକି ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରତାରଣା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି?
11.4.19
प्रत्यक्षं च परोक्षं च यो निशम्य श्रुतिं त्विमाम् ।
अध्रुवे जीवलोकेऽस्मिन्यो धर्ममनुपालयन्।
जन्मप्रभृति वर्तेत प्राप्नुयात्परमां गतिम् ॥ ११.४.१९ ॥
ଏହି ଅସ୍ଥିର ଜୀବଲୋକରେ ଏହି ଶ୍ରୁତି ଶୁଣି, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷରେ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ଜନ୍ମରୁ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ପରମ ଗତି ପାଏ।
11.4.20
एवं सर्वं विदित्वा वै यस्तत्त्वमनुवर्तते ।
स प्रमोक्षयते चैव पन्थानं मनुजेश्वर ॥ ११.४.२० ॥
ଏହିପରି ସବୁ ଜାଣି ଯେ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ହେ ମନୁଜେଶ୍ୱର, ସେହି ପଥ ପାଏ।