ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 11.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.9.1
गते व्यासे तु धर्मात्मा धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
किमचेष्टत विप्रर्षे तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
विदुरस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा तु पुरुषर्षभः ।
युज्यतां यानमित्युक्त्वा पुनर्वचनमव्रवीत् ॥ ११.९.१ ॥
ବ୍ୟାସ ଚାଲିଗଲା ପରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କ'ଣ କଲେ? ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ତାହା ମୋତେ ବୁଝାଇବା ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ। ବିଦୁରଙ୍କ ସେ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ 'ରଥ ଯୋଡ଼ ' ବୋଲି କହି ପୁଣି ଏହା କହିଲେ।
11.9.2
एतच्छ्रुत्वा नरश्रेष्ठश्चिरं ध्यात्वा त्वचेतनः ।
सञ्जयं योजयेत्युक्त्वा विदुरं प्रत्यभाषत
शीघ्रमानय गान्धारीं सर्वाश्च भरतस्त्रियः ।
वधूं कुन्तीमुपादाय याश्चान्यास्तत्र योषितः ॥ ११.९.२ ॥
ଏହା ଶୁଣି ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ଚେତନାହୀନ ପରି, 'ସଞ୍ଜୟ, ରଥ ଯୋଡ଼' ବୋଲି କହି ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଶୀଘ୍ର ଗାନ୍ଧାରୀ, ଭରତବଂଶର ସବୁ ନାରୀ, ବୋହୂ କୁନ୍ତୀ ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଆଣ।'
11.9.3
क्षिप्रमानय गान्धारीं सर्वाश्च भरतस्त्रियः ।
कुन्तीं चैव तथा क्षत्तः समानय ममाऽन्तिकम् ॥ ११.९.३ ॥
ହେ ବିଦୁର, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଭରତବଂଶର ସବୁ ନାରୀ ଏବଂ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ।
11.9.4
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा विदुरं धर्मवित्तमम् ।
शोकविप्रहतज्ञानो यानमेवान्वरोहत ॥ ११.९.४ ॥
ଏହା କହି ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା, ଧର୍ମକୁ ସର୍ବାଧିକ ଜାଣୁଥିବା ବିଦୁରଙ୍କ ସହ, ଶୋକରେ ଜ୍ଞାନ ହତ ହୋଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
11.9.5
गान्धारी पुत्रशोकार्ता भर्तुर्वचननोदिता ।
सह कुन्त्या यतो राजा सह स्त्रीभिरुपाद्रवत् ॥ ११.९.५ ॥
ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଗାନ୍ଧାରୀ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, କୁନ୍ତୀ ସହ, ଯେଉଁଠି ରାଜା ଥିଲେ ସେଠାକୁ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୌଡ଼ିଲେ।
11.9.6
ताः समासाद्य राजानं भृशं शोकसमन्विताः ।
आमन्त्र्यान्योन्यमायस्ता भृशमुच्चुक्रुशुस्ततः ॥ ११.९.६ ॥
ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ନାରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପରସ୍ପରକୁ ଡାକି, କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ବିଳାପ କଲେ।
11.9.7
ताः समाश्वासयत्क्षत्ता ताभ्यश्चार्ततरः स्वयम् ।
अश्रुकण्ठीः समारोप्य ततोऽसौ निर्ययौ पुरात् ॥ ११.९.७ ॥
କ୍ଷତ୍ତା ସେମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; ସେ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖୀ ଥିଲେ। ଅଶ୍ରୁରୁଦ୍ଧ କଣ୍ଠର ସେହି ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଚଢ଼ାଇ ସେ ନଗରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
11.9.8
ततः प्रणादः सञ्जज्ञे सर्वेषु कुरुवेश्मसु ।
आकुमारं पुरं सर्वमभवच्छोककर्शितम् ॥ ११.९.८ ॥
ତା'ପରେ କୁରୁ ଗୃହମାନଙ୍କରେ ସର୍ବତ୍ର ଉଚ୍ଚ ବିଳାପ ଉଠିଲା; ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ନଗର ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହେଲା।
11.9.9
अदृष्टपूर्वा या नार्यः पुरा देवगणैरपि ।
पृथग्जनेन दृश्यन्ते तास्तदा निहतेश्वराः ॥ ११.९.९ ॥
ପୂର୍ବରୁ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଦେଖା ଥିବା ସେହି ନାରୀମାନେ ଏବେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; କାରଣ ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ।
11.9.10
प्रकीर्य केशान्सुशुभान्भूषणान्यवमुच्य च ।
एकवस्त्रधरा नार्यः परिपेतुरनाथवत् ॥ ११.९.१० ॥
ସୁନ୍ଦର କେଶ ବିଖେରି, ଅଳଙ୍କାର ଖୋଲି, ଏକ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା ନାରୀମାନେ ଅନାଥଙ୍କ ପରି ଭ୍ରମଣ କଲେ।
11.9.11
श्वतेपर्वतरूपेभ्यो गृहेभ्यस्ता निराक्रमन् ।
गुहाभ्य इव शैलानां पृषत्यो हतयूथपाः ॥ ११.९.११ ॥
ଧଳା ପର୍ବତ ପରି ଗୃହମାନଙ୍କରୁ ସେହି ନାରୀମାନେ ବାହାରିଲେ; ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫାରୁ ଯେପରି ଚିତ୍ରିତ ହରିଣୀ ବାହାରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଯୂଥପତି ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
11.9.12
तान्युदीर्णानि नारीणां तदा वृन्दान्यनेकशः ।
शोकार्तान्यद्रवन्राजन्किशोरीणामिवाङ्गणे ॥ ११.९.१२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତେବେ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ଅନେକ ନାରୀସମୂହ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ଅଗଣାରେ ସାନ ଝିଅମାନେ ଯେପରି ଦୌଡ଼ନ୍ତି ସେପରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
11.9.13
प्रगृह्य बाहून्क्रोशन्त्यः पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄनपि ।
दर्शयन्ति हता हि स्म युगान्ते लोकसङ्क्षयम् ॥ ११.९.१३ ॥
ବାହୁ ଉଠାଇ, ପୁତ୍ର, ଭାଇ ଓ ପିତାମାନଙ୍କୁ ଡାକି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସେମାନେ ଯେପରି ଦେଖାଉଥିଲେ ଯେ ଯୁଗାନ୍ତରେ ଲୋକସଂହାର ପରି ଏମାନେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
11.9.14
विलपन्त्यो रुदन्त्यश्च धावमानास्ततस्ततः ।
शोकेनोपहतज्ञाताः कर्तव्यं न प्रजज्ञिरे ॥ ११.९.१४ ॥
ବିଳାପ କରି, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ଏଣେତେଣେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସେମାନେ, ଶୋକରେ ଚେତନା ଆହତ ହୋଇ, କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଜାଣି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
11.9.15
व्रीडां जग्मुः पुरा याः स्म सखीनामपि योषितः ।
ता एकवस्त्रा निर्लज्जाः श्वश्रूणां पुरतोऽभवन् ॥ ११.९.१५ ॥
ପୂର୍ବେ ସଖୀମାନଙ୍କ ଆଗରେ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜିତ ହେଉଥିବା ସେହି ନାରୀମାନେ, ଏବେ ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ, ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ ଶାଶୁମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
11.9.16
परस्परं सुसूक्ष्मेषु शोकेष्वाश्वासयन्ति याः ।
ताः शोकविह्वला राजन्नवैक्षन्त परस्परम् ॥ ११.९.१६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶୋକରେ ପରସ୍ପରକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିବା ସେମାନେ, ଏବେ ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ପରସ୍ପରକୁ ଚାହିଁଲେ।
11.9.17
ताभिः परिवृतो राजा रुदतीभिः सहस्रशः ।
निर्ययौ नगराद्दीनस्तूर्णमायोधनं प्रति ॥ ११.९.१७ ॥
କାନ୍ଦୁଥିବା ହଜାର ହଜାର ନାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ଦୀନ ରାଜା ଶୀଘ୍ର ନଗରରୁ ରଣଭୂମି ଆଡ଼କୁ ବାହାରିଲେ।
11.9.18
शिल्पिनो वणिजो वैश्याः सर्वे कर्मोपजीविनः ।
ते पार्थिवं पुरस्कृत्य निर्ययुर्नगराद्बहिः ॥ ११.९.१८ ॥
ଶିଳ୍ପୀ, ବଣିକ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ ସମସ୍ତେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ନଗରରୁ ବାହାରକୁ ଗଲେ।
11.9.19
तेषां विक्रोशमानानामार्तानां कुरुसङ्क्षये ।
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दो व्यथयन्भुवनान्युत ॥ ११.९.१९ ॥
କୁରୁ ବଂଶର ବିନାଶରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ସେହି ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଜଗତକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଥିତ କରୁଥିବା ମହାନ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
11.9.20
युगान्तकाले सम्प्राप्ते भूतानां दह्यतामिव ।
अभावस्योदयः प्राप्त इति भूतानि मेनिरे ॥ ११.९.२० ॥
ଯୁଗାନ୍ତକାଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପରି, ଅଭାବର ଉଦୟ ହୋଇଛି ବୋଲି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭାବିଲେ।
11.9.21
भृशमुद्विग्नमनसस्ते पौराः कुरुसङ्क्षये ।
प्राक्रोशन्त महाराज स्वनुरक्तास्तदा भृशम् ॥ ११.९.२१ ॥
କୁରୁ ବଂଶର ବିନାଶରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ମନର ସେହି ନଗରବାସୀମାନେ, ହେ ମହାରାଜ, ସେତେବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନୁରାଗରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ବିଳାପ କଲେ।