మహాభారతం · అధ్యాయం 11.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.9.1
गते व्यासे तु धर्मात्मा धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
किमचेष्टत विप्रर्षे तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
विदुरस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा तु पुरुषर्षभः ।
युज्यतां यानमित्युक्त्वा पुनर्वचनमव्रवीत् ॥ ११.९.१ ॥
వ్యాసుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత ధర్మాత్ముడైన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు ఏమి చేశాడు? ఓ విప్రర్షీ, దాన్ని నాకు వివరించడానికి మీరు అర్హులు. విదురుని ఆ మాట విని, ఆ పురుషశ్రేష్ఠుడు 'రథాన్ని కట్టండి' అని చెప్పి మళ్లీ ఈ మాట అన్నాడు.
11.9.2
एतच्छ्रुत्वा नरश्रेष्ठश्चिरं ध्यात्वा त्वचेतनः ।
सञ्जयं योजयेत्युक्त्वा विदुरं प्रत्यभाषत
शीघ्रमानय गान्धारीं सर्वाश्च भरतस्त्रियः ।
वधूं कुन्तीमुपादाय याश्चान्यास्तत्र योषितः ॥ ११.९.२ ॥
ఇది విని నరశ్రేష్ఠుడు చాలాసేపు ఆలోచించి, స్పృహ తప్పినవానిలా, 'సంజయా, రథాన్ని కట్టు' అని చెప్పి విదురునితో ఇలా అన్నాడు: 'త్వరగా గాంధారిని, భరతవంశపు స్త్రీలందరినీ, కోడలు కుంతిని, అక్కడున్న ఇతర స్త్రీలను తీసుకురా.'
11.9.3
क्षिप्रमानय गान्धारीं सर्वाश्च भरतस्त्रियः ।
कुन्तीं चैव तथा क्षत्तः समानय ममाऽन्तिकम् ॥ ११.९.३ ॥
ఓ విదురా, గాంధారిని, భరతవంశపు స్త్రీలందరినీ, కుంతిని కూడా త్వరగా నా దగ్గరకు తీసుకురా.
11.9.4
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा विदुरं धर्मवित्तमम् ।
शोकविप्रहतज्ञानो यानमेवान्वरोहत ॥ ११.९.४ ॥
ఇలా చెప్పి ఆ ధర్మాత్ముడు, ధర్మం గురించి అత్యధికంగా తెలిసిన విదురునితో, శోకంతో జ్ఞానం హతమైనవాడై, రథం ఎక్కాడు.
11.9.5
गान्धारी पुत्रशोकार्ता भर्तुर्वचननोदिता ।
सह कुन्त्या यतो राजा सह स्त्रीभिरुपाद्रवत् ॥ ११.९.५ ॥
కుమారుల శోకంతో బాధపడుతున్న గాంధారి, భర్త మాటతో ప్రేరేపితురాలై, కుంతితో కలిసి, రాజు ఉన్నచోటికి స్త్రీలతో కలిసి పరుగెత్తింది.
11.9.6
ताः समासाद्य राजानं भृशं शोकसमन्विताः ।
आमन्त्र्यान्योन्यमायस्ता भृशमुच्चुक्रुशुस्ततः ॥ ११.९.६ ॥
శోకంతో నిండిన ఆ స్త్రీలు రాజును చేరి, ఒకరినొకరు పిలుచుకుంటూ, అలసి, గట్టిగా రోదించారు.
11.9.7
ताः समाश्वासयत्क्षत्ता ताभ्यश्चार्ततरः स्वयम् ।
अश्रुकण्ठीः समारोप्य ततोऽसौ निर्ययौ पुरात् ॥ ११.९.७ ॥
క్షత్త వారిని ఓదార్చాడు; అతడే వారికంటే ఎక్కువగా బాధపడ్డాడు. కన్నీటితో గొంతు మూగబోయిన వారిని ఎక్కించుకొని, అతడు నగరం నుండి బయలుదేరాడు.
11.9.8
ततः प्रणादः सञ्जज्ञे सर्वेषु कुरुवेश्मसु ।
आकुमारं पुरं सर्वमभवच्छोककर्शितम् ॥ ११.९.८ ॥
అప్పుడు కురు భవనాలన్నింటిలో ఘోర విలాపం మొదలైంది; చిన్న పిల్లల వరకు నగరమంతా శోకంతో కృశించిపోయింది.
11.9.9
अदृष्टपूर्वा या नार्यः पुरा देवगणैरपि ।
पृथग्जनेन दृश्यन्ते तास्तदा निहतेश्वराः ॥ ११.९.९ ॥
పూర్వం దేవగణాలకు కూడా కనబడని స్త్రీలు, ఇప్పుడు సామాన్య జనులకూ కనిపిస్తున్నారు; ఎందుకంటే అప్పటికి వారి భర్తలు హతులయ్యారు.
11.9.10
प्रकीर्य केशान्सुशुभान्भूषणान्यवमुच्य च ।
एकवस्त्रधरा नार्यः परिपेतुरनाथवत् ॥ ११.९.१० ॥
అందమైన జుట్టును విరబోసి, ఆభరణాలు విడిచి, ఒకే వస్త్రం ధరించిన స్త్రీలు అనాథల వలె తిరుగాడారు.
11.9.11
श्वतेपर्वतरूपेभ्यो गृहेभ्यस्ता निराक्रमन् ।
गुहाभ्य इव शैलानां पृषत्यो हतयूथपाः ॥ ११.९.११ ॥
తెల్లని పర్వతాల వంటి భవనాల నుండి ఆ స్త్రీలు బయటకు వచ్చారు; కొండ గుహల నుండి, నాయకుడు హతుడైన చుక్కల జింక ఆడవి వెలుపలికి వచ్చినట్లు.
11.9.12
तान्युदीर्णानि नारीणां तदा वृन्दान्यनेकशः ।
शोकार्तान्यद्रवन्राजन्किशोरीणामिवाङ्गणे ॥ ११.९.१२ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు దుఃఖంతో పీడితులైన ఆ స్త్రీల అనేక గుంపులు గట్టిగా ఏడుస్తూ, ప్రాంగణంలో చిన్నారి బాలికలు పరుగెత్తినట్లు పరుగెత్తాయి.
11.9.13
प्रगृह्य बाहून्क्रोशन्त्यः पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄनपि ।
दर्शयन्ति हता हि स्म युगान्ते लोकसङ्क्षयम् ॥ ११.९.१३ ॥
చేతులు పైకెత్తి, కుమారులను, సోదరులను, తండ్రులను పిలుస్తూ ఏడుస్తూ, యుగాంతంలో లోక వినాశనంలా వీరు హతమయ్యారని వారు చూపిస్తున్నట్లుగా ఉన్నారు.
11.9.14
विलपन्त्यो रुदन्त्यश्च धावमानास्ततस्ततः ।
शोकेनोपहतज्ञाताः कर्तव्यं न प्रजज्ञिरे ॥ ११.९.१४ ॥
విలపిస్తూ, ఏడుస్తూ ఇటు అటు పరుగెత్తుతున్న వారు, దుఃఖంతో తెలివి చెదిరి, ఏమి చేయాలో తెలుసుకోలేకపోయారు.
11.9.15
व्रीडां जग्मुः पुरा याः स्म सखीनामपि योषितः ।
ता एकवस्त्रा निर्लज्जाः श्वश्रूणां पुरतोऽभवन् ॥ ११.९.१५ ॥
పూర్వం స్నేహితుల ముందు కూడా సిగ్గుపడిన ఆ స్త్రీలు, ఇప్పుడు ఒకే వస్త్రంతో, సిగ్గు లేకుండా అత్తగార్ల ముందు నిలిచారు.
11.9.16
परस्परं सुसूक्ष्मेषु शोकेष्वाश्वासयन्ति याः ।
ताः शोकविह्वला राजन्नवैक्षन्त परस्परम् ॥ ११.९.१६ ॥
ఓ రాజా, సూక్ష్మమైన దుఃఖాలలో ఒకరినొకరు ఓదార్చుకున్న వారు, ఇప్పుడు దుఃఖంతో కుంగిపోయి ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు.
11.9.17
ताभिः परिवृतो राजा रुदतीभिः सहस्रशः ।
निर्ययौ नगराद्दीनस्तूर्णमायोधनं प्रति ॥ ११.९.१७ ॥
ఏడుస్తున్న వేలాది స్త్రీల మధ్య చుట్టుముట్టబడిన దీనుడైన రాజు, వేగంగా నగరం నుండి యుద్ధరంగం వైపు బయలుదేరాడు.
11.9.18
शिल्पिनो वणिजो वैश्याः सर्वे कर्मोपजीविनः ।
ते पार्थिवं पुरस्कृत्य निर्ययुर्नगराद्बहिः ॥ ११.९.१८ ॥
శిల్పులు, వర్తకులు, వైశ్యులు, తమ పనితో జీవించే అందరూ రాజును ముందుంచుకొని నగరం వెలుపలికి వెళ్లారు.
11.9.19
तेषां विक्रोशमानानामार्तानां कुरुसङ्क्षये ।
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दो व्यथयन्भुवनान्युत ॥ ११.९.१९ ॥
కురువంశ వినాశంలో, ఏడుస్తూ దుఃఖించిన వారి నుండి లోకాలను కూడా బాధించే గొప్ప ధ్వని పుట్టింది.
11.9.20
युगान्तकाले सम्प्राप्ते भूतानां दह्यतामिव ।
अभावस्योदयः प्राप्त इति भूतानि मेनिरे ॥ ११.९.२० ॥
యుగాంత కాలం వచ్చినప్పుడు దహించబడుతున్న ప్రాణుల వలె, అభావం ఉదయించిందని ప్రాణులు భావించాయి.
11.9.21
भृशमुद्विग्नमनसस्ते पौराः कुरुसङ्क्षये ।
प्राक्रोशन्त महाराज स्वनुरक्तास्तदा भृशम् ॥ ११.९.२१ ॥
కురువంశ వినాశంలో, అత్యంత కలత చెందిన మనసుతో ఆ పౌరులు, మహారాజా, అప్పుడు మిక్కిలి అనురక్తులై గట్టిగా రోదించారు.