ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.10.1
श्रोत्रियस्येव ते राजन्मन्दकस्याविपश्चितः ।
अनुवाकहता बुद्धिर्नैषा तत्त्वार्थदर्शिनी ॥ १२.१०.१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಬುದ್ಧಿ ಕೇವಲ ಪಾಠದಿಂದ ಹಾಳಾದ, ಮಂದನೂ ಅವಿವೇಕಿಯೂ ಆದ ಶ್ರೋತ್ರಿಯನ ಬುದ್ಧಿಯಂತಿದೆ; ಇದು ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ನೋಡುವ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲ.
12.10.2
आलस्ये कृतचित्तस्य राजधर्मानसूयतः ।
विनाशे धार्तराष्ट्राणां किं फलं भरतर्षभ ॥ १२.१०.२ ॥
ಓ ಭರತರ್ಷಭನೇ, ಆಲಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ನಿನಗೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ನಾಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಫಲ?
12.10.3
क्षमाऽनुकम्पा कारुण्यमानृशंस्यं न विद्यते ।
क्षात्रमाचरतो मार्गमपि बन्धोस्त्वदन्तरे ॥ १२.१०.३ ॥
ಕ್ಷಮೆ, ಅನುಕಂಪ, ಕರುಣೆ, ಅನೃಶಂಸ್ಯ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಕ್ಷಾತ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನಿಗೆ ಬಂಧುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
12.10.4
यदीमां भवतो बुद्धिं विद्याम वयमीदृशीम् ।
शस्त्रं नैव ग्रहीष्यामो न वधिष्याम कंचन ॥ १२.१०.४ ॥
ನಿನ್ನ ಇಂತಹ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಯಾರನ್ನೂ ವಧಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
12.10.5
भैक्षमेवाचरिष्याम शरीरस्याविमोक्षणात् ।
न चेदं दारुणं युद्धमभविष्यन्महीक्षिताम् ॥ १२.१०.५ ॥
ದೇಹವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಬೇಡಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು; ಭೂಪಾಲರ ನಡುವೆ ಈ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
12.10.6
प्राणस्यान्नमिदं सर्वमिति वै कवयो विदुः ।
स्थावरं जङ्गमं चैव सर्वं प्राणस्य भोजनम् ॥ १२.१०.६ ॥
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಣದ ಭೋಜನವೇ.
12.10.7
आददानस्य चेद्राज्यं ये केचित्परिपन्थिनः ।
हन्तव्यास्त इति प्राज्ञाः क्षत्रधर्मविदो विदुः ॥ १२.१०.७ ॥
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವವನಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಯಾರೇ ಇದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮ ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.10.8
ते सदोषा हताऽस्माभिरन्नस्य परिपन्थिनः ।
तान्हत्वा भुङ्क्ष्व धर्मेण युधिष्ठिर महीमिमाम् ॥ १२.१०.८ ॥
ಅವರು ದೋಷಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದವರನ್ನು ನಾವು ಕೊಂದೆವು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಅವರನ್ನು ಕೊಂದು ಧರ್ಮದಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸು.
12.10.9
यथा हि पुरुषः खात्वा कूपमप्राप्य चोदकम् ।
पङ्कदिग्धो निवर्तेत् कर्मेदं नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.९ ॥
ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಬಾವಿ ತೋಡಿ ನೀರು ಸಿಗದೆ ಕೆಸರಿನಿಂದ ಮಲಿನನಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಈ ಕರ್ಮವೂ ಅಂತೆಯೇ ಉಪಮೆ.
12.10.10
यथाऽऽरुह्य महावृक्षमपहृत्य ततो मधु ।
अप्राश्य निधनं गच्छेत्कर्मेदं नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.१० ॥
ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ದೊಡ್ಡ ಮರ ಹತ್ತಿ ಜೇನು ತೆಗೆದು ಅದನ್ನು ತಿನ್ನದೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಈ ಕರ್ಮವೂ ಅಂತೆಯೇ ಉಪಮೆ.
12.10.11
यथा महान्तमध्वानमाशया पुरुषः पतन् ।
स निराशो निवर्तेत कर्मैतन्नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.११ ॥
ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ದೀರ್ಘ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆಸೆಯಿಂದ ನಡೆದು ಬಿದ್ದು ನಿರಾಶನಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಈ ಕರ್ಮವೂ ಅಂತೆಯೇ ಉಪಮೆ.
12.10.12
यथा शत्रून्घातयित्वा पुरुषः कुरुनन्दन ।
आत्मानं घातयेत्पश्चात्कर्मेदं नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.१२ ॥
ಕುರುನಂದನ, ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸಿ ನಂತರ ತಾನೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಈ ಕರ್ಮವೂ ಅಂತೆಯೇ ಉಪಮೆ.
12.10.13
यथान्नं क्षुधितो लब्ध्वा न भुञ्जीयाद्यदृच्छया ।
कामी च कामिनीं लब्ध्वा कर्मेदं नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.१३ ॥
ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವವನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ದೊರೆತ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಣ್ಣದಿರುವಂತೆ, ಕಾಮಿಯು ದೊರೆತ ಪ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸದಿರುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಈ ಕರ್ಮವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.10.14
वयमेवात्र गर्ह्या हि यद्वयं मन्दचेतसम् ।
त्वां राजन्ननुगच्छामो ज्येष्ठोऽयमिति भारत ॥ १२.१०.१४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾವೇ ನಿಂದೆಗೆ ಅರ್ಹರು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನನ್ನು ನಾವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ — ಓ ರಾಜನೇ, ಓ ಭಾರತ, ಇವನು ಜ್ಯೇಷ್ಠನೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ.
12.10.15
वयं हि बाहुबलिनः कृतविद्या मनस्विनः ।
क्लीबस्य वाक्ये तिष्ठामो यथैवाशक्तयस्तथा ॥ १२.१०.१५ ॥
ನಾವು ಬಾಹುಬಲಿಗಳು, ವಿದ್ಯಾವಂತರು, ಮನಸ್ವಿಗಳು. ಆದರೂ ನಪುಂಸಕನ ಮಾತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಅಸಮರ್ಥರಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ.
12.10.16
अगतीकगतीनस्मान्नष्टार्थनर्थसिद्धये ।
कथं वै नानुपश्येयुर्जनाः पश्यत यादृशम् ॥ १२.१०.१६ ॥
ದಾರಿಯಿಲ್ಲದವರಾಗಿ, ನಷ್ಟವಾದ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ವ್ಯರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ನಮ್ಮನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ನೋಡದೆ ಇರುತ್ತಾರೆ? ನೋಡಿ, ಇದು ಎಂಥದು ಎಂದು.
12.10.17
आपत्काले हि संन्यासः कर्तव्य इति शिष्यते ।
जरयाऽभिपरीतेन शत्रुभिर्व्यंसितेन वा ॥ १२.१०.१७ ॥
ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ — ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಿಗೆ, ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಿಗೆ.
12.10.18
तस्मादिह कृतप्रज्ञास्त्यागं न परिचक्षते ।
धर्मव्यतिक्रमं चैव मन्यन्ते सूक्ष्मदर्शिनः ॥ १२.१०.१८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ತ್ಯಾಗವನ್ನು (ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದಾಗಿ) ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಿಗಳು ಅದನ್ನು ಧರ್ಮದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.10.19
कथं तस्मात्समुत्पन्नास्तन्निष्ठास्तदुपाश्रयाः ।
तदेव निन्दां भाषेयुर्धाता तत्र न गर्ह्यते ॥ १२.१०.१९ ॥
ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ, ಅದನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು ಹೇಗೆ ಅದನ್ನೇ ನಿಂದಿಸಬಲ್ಲರು? ಅಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು ನಿಂದಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.10.20
श्रिया विहीनैरधनैर्नास्तिकैः संप्रवर्तितम् ।
वेदवादस्य विज्ञानं सत्याभासमिवानृत् ॥ १२.१०.२० ॥
ಸಂಪತ್ತು ಇಲ್ಲದ, ಶ್ರೀ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಾಸ್ತಿಕರಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿತವಾದ ವೇದವಾದದ ಜ್ಞಾನವು ಸತ್ಯದ ಭಾಸದಂತಿರುವ ಅಸತ್ಯ.
12.10.21
शक्यं तु मौनमास्थाय बिभ्रताऽऽत्मानमात्मना ।
धर्मच्छझ समास्थाय च्यवितुं न तु जीवितुम्। ॥ १२.१०.२१ ॥
ಮೌನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಾಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ; ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ನೆಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಬಹುದೇ ಹೊರತು ಬದುಕಲಾಗದು.
12.10.22
शक्यं पुनररण्येषु सुखमेकेन जीवितुम् ।
अबिभ्रता पुत्रपौत्रान्देवर्षीनतिथीन्पितॄन् ॥ १२.१०.२२ ॥
ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಸುಖದಿಂದ ಬದುಕುವುದು ಸಾಧ್ಯ; ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ, ದೇವರ್ಷಿಗಳನ್ನೂ, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನೂ, ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಪೋಷಿಸದೆ.
12.10.23
नेमे मृगाः स्वर्गजितो न वराहा न पक्षिणः ।
अथान्येन प्रकारेण पुण्यमाहुर्न ते जनाः ॥ १२.१०.२३ ॥
ಈ ಜಿಂಕೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಗೆದ್ದವುಗಳಲ್ಲ, ಹಂದಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ, ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಜನರು ಅವುಗಳನ್ನು ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
12.10.24
यदि संन्यासतः सिद्धिं राजा कश्चिदवाप्नुयात् ।
पर्वताश्च दुमाश्चैव क्षिप्तं सिद्धिमवाप्नुयुः ॥ १२.१०.२४ ॥
ಸಂನ್ಯಾಸದಿಂದ ಯಾವುದೇ ರಾಜನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದರೆ, ಪರ್ವತಗಳೂ ಮರಗಳೂ ಶೀಘ್ರವೇ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.
12.10.25
एते हि नित्यसंन्यासा दृश्यन्ते निरुपद्रवाः ।
अपरिग्रहवन्तश्च सततं ब्रह्मचारिणः ॥ १२.१०.२५ ॥
ಇವರೇ ನಿತ್ಯ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಉಪದ್ರವರಹಿತರು, ಪರಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವರು, ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು.
12.10.26
अथ चेदात्मभाग्येषु नान्येषां सिद्धिमश्र्नुते ।
तस्मात्कर्मैव कर्तव्यं नास्ति सिद्धिरकर्मणः ॥ १२.१०.२६ ॥
ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಭಾಗ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಇತರರದಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮವನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಕರ್ಮ ಮಾಡದವನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ.
12.10.27
औदकाः सृष्टयश्चैव जन्तवः सिद्धिमाप्नुयुः ।
तेषामात्मैव भर्तव्यो नान्यः कश्चन विद्यते ॥ १२.१०.२७ ॥
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜೀವಿಗಳೂ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಆತ್ಮವೇ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
12.10.28
अवेक्षस्व यथा स्वैः कर्मभिर्व्यापृतं जगत् ।
तस्मात्कर्मैव कर्तव्यं न्प्रस्ति सिद्धिरकर्मणः ॥ १२.१०.२८ ॥
ಜಗತ್ತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತೊಡಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮವನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಕರ್ಮ ಮಾಡದವನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ.