మహాభారతం · అధ్యాయం 12.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.10.1
श्रोत्रियस्येव ते राजन्मन्दकस्याविपश्चितः ।
अनुवाकहता बुद्धिर्नैषा तत्त्वार्थदर्शिनी ॥ १२.१०.१ ॥
ఓ రాజా, నీ బుద్ధి వేదాధ్యయనం మాత్రమే చేసి మందుడై అవివేకియైన శ్రోత్రియుని బుద్ధిలా ఉంది; ఇది తత్త్వార్థాన్ని చూడే బుద్ధి కాదు.
12.10.2
आलस्ये कृतचित्तस्य राजधर्मानसूयतः ।
विनाशे धार्तराष्ट्राणां किं फलं भरतर्षभ ॥ १२.१०.२ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, సోమరితనంలో మనసు నిలిపి రాజధర్మాన్ని నిందించే నీకు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల నాశనంలో ఏమి ఫలం?
12.10.3
क्षमाऽनुकम्पा कारुण्यमानृशंस्यं न विद्यते ।
क्षात्रमाचरतो मार्गमपि बन्धोस्त्वदन्तरे ॥ १२.१०.३ ॥
క్షమ, అనుకంప, కారుణ్యం, అనృశంస్యం నీలో లేవు; క్షాత్రమార్గాన్ని ఆచరిస్తున్న నీలో, బంధువుల పట్ల కూడా ఇవి కనిపించడం లేదు.
12.10.4
यदीमां भवतो बुद्धिं विद्याम वयमीदृशीम् ।
शस्त्रं नैव ग्रहीष्यामो न वधिष्याम कंचन ॥ १२.१०.४ ॥
నీ ఇలాంటి బుద్ధిని మేము తెలిసి ఉంటే, ఆయుధం పట్టేవారము కాదు, ఎవరినీ చంపేవారము కాదు.
12.10.5
भैक्षमेवाचरिष्याम शरीरस्याविमोक्षणात् ।
न चेदं दारुणं युद्धमभविष्यन्महीक्षिताम् ॥ १२.१०.५ ॥
శరీరాన్ని నిలుపుకోవడానికి భిక్షాటనే చేస్తూ జీవించి ఉండేవారము; భూమిపాలకుల మధ్య ఈ భయంకర యుద్ధం జరిగి ఉండేది కాదు.
12.10.6
प्राणस्यान्नमिदं सर्वमिति वै कवयो विदुः ।
स्थावरं जङ्गमं चैव सर्वं प्राणस्य भोजनम् ॥ १२.१०.६ ॥
ఇవన్నీ ప్రాణానికి ఆహారమే అని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు; స్థావర జంగమాలన్నీ ప్రాణానికి భోజనమే.
12.10.7
आददानस्य चेद्राज्यं ये केचित्परिपन्थिनः ।
हन्तव्यास्त इति प्राज्ञाः क्षत्रधर्मविदो विदुः ॥ १२.१०.७ ॥
రాజ్యాన్ని స్వీకరించే వానికి అడ్డుగా ఉన్నవారెవరైనా చంపదగినవారని క్షాత్రధర్మం తెలిసిన జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.
12.10.8
ते सदोषा हताऽस्माभिरन्नस्य परिपन्थिनः ।
तान्हत्वा भुङ्क्ष्व धर्मेण युधिष्ठिर महीमिमाम् ॥ १२.१०.८ ॥
వారు దోషులు; ఆహారానికి అడ్డుగా ఉన్న వారిని మేము చంపాము. యుధిష్ఠిరా, వారిని చంపి ధర్మంగా ఈ భూమిని అనుభవించు.
12.10.9
यथा हि पुरुषः खात्वा कूपमप्राप्य चोदकम् ।
पङ्कदिग्धो निवर्तेत् कर्मेदं नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.९ ॥
ఒక మనిషి బావిని తవ్వి నీరు దొరకక, బురదతో మలినమై తిరిగి వచ్చినట్లే, మన ఈ కర్మకూ అదే ఉపమానం.
12.10.10
यथाऽऽरुह्य महावृक्षमपहृत्य ततो मधु ।
अप्राश्य निधनं गच्छेत्कर्मेदं नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.१० ॥
ఒక మనిషి పెద్ద చెట్టెక్కి తేనె తీసుకొని కూడా తినకుండా మరణించినట్లే, మన ఈ కర్మకూ అదే ఉపమానం.
12.10.11
यथा महान्तमध्वानमाशया पुरुषः पतन् ।
स निराशो निवर्तेत कर्मैतन्नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.११ ॥
ఒక మనిషి పొడవైన దారిలో ఆశతో నడుస్తూ పడి, నిరాశతో తిరిగి వచ్చినట్లే, మన ఈ కర్మకూ అదే ఉపమానం.
12.10.12
यथा शत्रून्घातयित्वा पुरुषः कुरुनन्दन ।
आत्मानं घातयेत्पश्चात्कर्मेदं नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.१२ ॥
కురునందనా, ఒక మనిషి శత్రువులను చంపించి, తరువాత తననూ చంపించుకున్నట్లే, మన ఈ కర్మకూ అదే ఉపమానం.
12.10.13
यथान्नं क्षुधितो लब्ध्वा न भुञ्जीयाद्यदृच्छया ।
कामी च कामिनीं लब्ध्वा कर्मेदं नस्तथोपमम् ॥ १२.१०.१३ ॥
ఆకలితో ఉన్నవాడు అనుకోకుండా లభించిన అన్నాన్ని తినకుండా ఉండినట్లు, కామి అనుకోకుండా దొరికిన ప్రియురాలిని అనుభవించకుండా ఉండినట్లు, మన ఈ కర్మ అలాంటిదే.
12.10.14
वयमेवात्र गर्ह्या हि यद्वयं मन्दचेतसम् ।
त्वां राजन्ननुगच्छामो ज्येष्ठोऽयमिति भारत ॥ १२.१०.१४ ॥
ఇక్కడ మనమే నిందార్హులం, ఎందుకంటే మందబుద్ధి గల వాని వెంట మనం నడుస్తున్నాం — ఓ రాజా, ఓ భారతా, ఇతడు జ్యేష్ఠుడు అనే కారణంగానే.
12.10.15
वयं हि बाहुबलिनः कृतविद्या मनस्विनः ।
क्लीबस्य वाक्ये तिष्ठामो यथैवाशक्तयस्तथा ॥ १२.१०.१५ ॥
మనం బాహుబలురం, విద్యావంతులం, మనస్వులం. అయినా నపుంసకుని మాటకు లోబడి, అసమర్థుల వలె నిలిచి ఉన్నాం.
12.10.16
अगतीकगतीनस्मान्नष्टार्थनर्थसिद्धये ।
कथं वै नानुपश्येयुर्जनाः पश्यत यादृशम् ॥ १२.१०.१६ ॥
ఉపాయం లేనివారిగా, నశించిన ప్రయోజనంతో, వ్యర్థమైన పనికి సిద్ధమైన మనల్ని ప్రజలు ఎలా చూడకుండా ఉంటారు? చూడండి, ఇది ఎలాంటిదో.
12.10.17
आपत्काले हि संन्यासः कर्तव्य इति शिष्यते ।
जरयाऽभिपरीतेन शत्रुभिर्व्यंसितेन वा ॥ १२.१०.१७ ॥
ఆపత్కాలంలో సంన్యాసం స్వీకరించాలని ఉపదేశించబడింది — వృద్ధాప్యంతో చుట్టుముట్టబడిన వానికి, లేదా శత్రువులచే బాధింపబడిన వానికి.
12.10.18
तस्मादिह कृतप्रज्ञास्त्यागं न परिचक्षते ।
धर्मव्यतिक्रमं चैव मन्यन्ते सूक्ष्मदर्शिनः ॥ १२.१०.१८ ॥
కాబట్టి ఇక్కడ ప్రాజ్ఞులు త్యాగాన్ని (ఆపద్వేళ విడిచిపెట్టడంగా) చెప్పరు; సూక్ష్మదర్శులు దానిని ధర్మోల్లంఘనంగా భావిస్తారు.
12.10.19
कथं तस्मात्समुत्पन्नास्तन्निष्ठास्तदुपाश्रयाः ।
तदेव निन्दां भाषेयुर्धाता तत्र न गर्ह्यते ॥ १२.१०.१९ ॥
దాని నుండి పుట్టి, దానిలోనే నిష్ఠగా ఉండి, దానినే ఆశ్రయించినవారు ఎలా దానినే నిందించగలరు? అక్కడ సృష్టికర్త నిందించబడడు.
12.10.20
श्रिया विहीनैरधनैर्नास्तिकैः संप्रवर्तितम् ।
वेदवादस्य विज्ञानं सत्याभासमिवानृत् ॥ १२.१०.२० ॥
సంపద లేని, శ్రీ విహీనులైన నాస్తికులచే ప్రవర్తింపబడిన వేదవాదం యొక్క జ్ఞానం సత్యంలా కనిపించే అసత్యం వంటిది.
12.10.21
शक्यं तु मौनमास्थाय बिभ्रताऽऽत्मानमात्मना ।
धर्मच्छझ समास्थाय च्यवितुं न तु जीवितुम्। ॥ १२.१०.२१ ॥
మౌనాన్ని ఆశ్రయించి, తనను తానే తనతో భరించడం సాధ్యమే; కానీ ధర్మపు ముసుగును ఆశ్రయిస్తే పతనమే అవుతుంది, జీవించడం కాదు.
12.10.22
शक्यं पुनररण्येषु सुखमेकेन जीवितुम् ।
अबिभ्रता पुत्रपौत्रान्देवर्षीनतिथीन्पितॄन् ॥ १२.१०.२२ ॥
అడవులలో ఒక్కడే సుఖంగా జీవించడం సాధ్యమే; కానీ పుత్ర-పౌత్రులను, దేవర్షులను, అతిథులను, పితృదేవతలను పోషించకుండా.
12.10.23
नेमे मृगाः स्वर्गजितो न वराहा न पक्षिणः ।
अथान्येन प्रकारेण पुण्यमाहुर्न ते जनाः ॥ १२.१०.२३ ॥
ఈ జింకలు స్వర్గాన్ని జయించినవి కావు, పందులు కావు, పక్షులు కావు; మరో విధంగానూ ఆ మనుషులు వాటిని పుణ్యమని చెప్పరు.
12.10.24
यदि संन्यासतः सिद्धिं राजा कश्चिदवाप्नुयात् ।
पर्वताश्च दुमाश्चैव क्षिप्तं सिद्धिमवाप्नुयुः ॥ १२.१०.२४ ॥
సంన్యాసం ద్వారా ఏ రాజైనా సిద్ధిని పొందగలిగితే, పర్వతాలు, చెట్లు కూడా త్వరగా సిద్ధిని పొందేవి.
12.10.25
एते हि नित्यसंन्यासा दृश्यन्ते निरुपद्रवाः ।
अपरिग्रहवन्तश्च सततं ब्रह्मचारिणः ॥ १२.१०.२५ ॥
వీరే నిత్య సన్న్యాసులుగా కనిపిస్తారు; ఉపద్రవాలు లేనివారు, సంగ్రహం లేనివారు, ఎల్లప్పుడూ బ్రహ్మచారులు.
12.10.26
अथ चेदात्मभाग्येषु नान्येषां सिद्धिमश्र्नुते ।
तस्मात्कर्मैव कर्तव्यं नास्ति सिद्धिरकर्मणः ॥ १२.१०.२६ ॥
ఒకరు తన స్వంత భాగ్యం వల్లనే సిద్ధిని పొందుతారు, ఇతరుల వల్ల కాదు అయితే, కాబట్టి కర్మనే చేయాలి; కర్మ చేయనివారికి సిద్ధి లేదు.
12.10.27
औदकाः सृष्टयश्चैव जन्तवः सिद्धिमाप्नुयुः ।
तेषामात्मैव भर्तव्यो नान्यः कश्चन विद्यते ॥ १२.१०.२७ ॥
నీటిలో పుట్టిన ప్రాణులు, ఇతర జీవులు కూడా సిద్ధిని పొందుతాయి; వాటి ఆత్మయే పోషించబడాలి, మరెవ్వరూ లేరు.
12.10.28
अवेक्षस्व यथा स्वैः कर्मभिर्व्यापृतं जगत् ।
तस्मात्कर्मैव कर्तव्यं न्प्रस्ति सिद्धिरकर्मणः ॥ १२.१०.२८ ॥
లోకం తమ స్వంత కర్మలలో ఎలా నిమగ్నమై ఉందో చూడు; కాబట్టి కర్మనే చేయాలి; కర్మ చేయనివారికి సిద్ధి లేదు.