ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.106.1
न निकृत्या न दम्भेन ब्रह्मन्निच्छामि जीवितुम् ।
नाधर्मयुक्तानिच्छेयमर्थान्सुमहतोऽप्यहम् ॥ १२.१०६.१ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରବଞ୍ଚନା ବା ଭଣ୍ଡାମିରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ଅଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଧନ, ତାହା ଯେତେ ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରିବି ନାହିଁ।
12.106.2
पुरस्तादेव भगवन्मयैतदपवर्जितम् ।
येन पापं न शङ्केत यद्वा कृत्स्नं हितं भवेत् ॥ १२.१०६.२ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ଏହାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ଯେପରି ପାପର ଆଶଙ୍କା ନ ରହେ, କିମ୍ବା ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିତକର ହୁଏ।
12.106.3
आनृशंस्येन धर्मेण लोके ह्यस्मिञ्जिजीविषुः ।
नाहमेतदलं कर्तुं नैतन्मय्युपपद्यते ॥ १२.१०६.३ ॥
ଏହି ଜଗତରେ କରୁଣା ଓ ଧର୍ମରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଏହା କରିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.106.4
उपपन्नस्त्वमेतेन यथा क्षत्रिय भाषसे ।
प्रकृत्या ह्युपपन्नोऽसि बुद्ध्या चाद्भुतदर्शनः ॥ १२.१०६.४ ॥
ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ତୁମେ ଯେପରି କହୁଛ, ସେହିପରି ତୁମେ ଏଥିରେ ସମ୍ପନ୍ନ। ସ୍ୱଭାବରୁ ତୁମେ ସମ୍ପନ୍ନ; ବୁଦ୍ଧିରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନବିଶିଷ୍ଟ।
12.106.5
उभयोरेव साह्यार्थे यतिष्ये तव तस्य च ।
संश्लेषं वा करिष्यामि शाश्वतं ह्यनपायिनम् ॥ १२.१०६.५ ॥
ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ତୁମ ପାଇଁ ଓ ତାହା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅବିନାଶୀ ମିଳନ ସ୍ଥାପନ କରିବି।
12.106.6
त्वादृशं हि कुले जातभनृशंसं बहुश्रुतम् ।
अमात्यं को न कुर्वीत राज्यप्रणयकोविदम् ॥ १२.१०६.६ ॥
ତୁମ ପରି ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ, କରୁଣାମୟ, ବହୁଶ୍ରୁତ, ରାଜ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଅମାତ୍ୟଙ୍କୁ କିଏ ନିଯୁକ୍ତ ନକରିବ?
12.106.7
यस्त्वं प्रव्राजितो राज्याद्व्यसनं चोत्तमं गतः ।
आनृशंस्येन वृत्तेन क्षत्रियेच्छसि जीवितुम् ॥ १२.१०६.७ ॥
ରାଜ୍ୟରୁ ବହିଷ୍କୃତ ହୋଇ ମହା ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ତୁମେ, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, କୋମଳତା ଓ ସଦାଚାରରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ କି?
12.106.8
आगन्ता मद्गृहं तात वैदेहः सत्यसंगरः ।
अथाहं तं नियोक्ष्यामि तत्करिष्यत्यसंशयम् ॥ १२.१०६.८ ॥
ହେ ତାତ, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ବୈଦେହ ରାଜା ମୋ ଘରକୁ ଆସିବେ। ତା'ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି; ସେ ନିଃସନ୍ଦେହ ତାହା କରିବେ।
12.106.9
तत आहूय वैदेहं मुनिर्वचनमब्रवीत् ।
अयं राजकुले जातो विदिताभ्यन्तरो मम ॥ १२.१०६.९ ॥
ତା'ପରେ ମୁନି ବୈଦେହ ରାଜାଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'ଏ ରାଜକୁଳରେ ଜନ୍ମିଛି ଏବଂ ମୋର ଅନ୍ତରଙ୍ଗକୁ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣେ।'
12.106.10
आदर्श इव शुद्धात्मा शारदश्चन्द्रमा यथा ।
नास्मिन्पश्यामि वृजिनं सर्वतो मे परीक्षितः ॥ १२.१०६.१० ॥
ଏ ଦର୍ପଣ ପରି ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ଶରତ ଋତୁର ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ନିର୍ମଳ। ମୁଁ ଏଙ୍କୁ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ପରୀକ୍ଷା କରିଛି; ଏଥିରେ ମୁଁ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖେ ନାହିଁ।
12.106.11
तेन ते संधिरेवास्तु विश्वसास्मिन्यथा मयि ।
न राज्यमनमात्येन शक्यं शास्तुममित्रहन् ॥ १२.१०६.११ ॥
ତାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ସନ୍ଧି ହେଉ; ମୋ ଉପରେ ଯେପରି ବିଶ୍ୱାସ କରୁଛ, ଏଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କର। ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ଅମାତ୍ୟ ବିନା ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
12.106.12
अमात्य शुद्ध एव स्याद्बुद्धिसंपन्न एव वा ।
तस्माच्चैव भयं राज्ञः पश्य राज्यस्य योजनम् ॥ १२.१०६.१२ ॥
ଅମାତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉ, କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଉ। ତେଣୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁ ଭୟ ଅଛି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପରିଚାଳନାରେ କ'ଣ ଅଛି, ତାହା ଦେଖ।
12.106.13
धर्मात्मनां क्वचिल्लोके नान्यास्ति गतिरीदृशी ।
तदा राजपुत्रोऽयं सतां मार्गमनुष्ठितः।
असंगृहीतस्त्वेवैष त्वया धर्मपुरोगमः ॥ १२.१०६.१३ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଗତରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଗତି ନାହିଁ। ତେବେ ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ସାମିଲ କରିନାହଁ। ସେ ଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖୁଥିବା ଲୋକ।
12.106.14
संसेव्यमानः शत्रूंस्ते गृह्णीयान्महतो गणान् ॥ १२.१०६.१४ ॥
ତୁମେ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ସେବା କର, ତେବେ ସେ ତୁମ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବଡ଼ ବଡ଼ ଦଳ ଧରି ପାରିବେ।
12.106.15
यद्ययं प्रतियुद्ध्येत स्वकर्म क्षत्रियस्य तत् ।
जिगीषमाणस्त्वां युद्धे पितृपैतामहे पदे ॥ १२.१०६.१५ ॥
ଯଦି ଏ ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧ କରେ, ତେବେ ତାହା କ୍ଷତ୍ରିୟର ନିଜ କର୍ମ; କାରଣ ପିତୃପିତାମହଙ୍କ ପଦ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ଜିତିବାକୁ ଏ ଇଚ୍ଛା କରେ।
12.106.16
त्वं अपि प्रतियुद्ध्येथा विजिगीषुर्व्रते स्थितः ।
अयुद्ध्वैव नियोगान्मे वशे कुरु हिते स्थितः ॥ १२.१०६.१६ ॥
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜୟ ଇଚ୍ଛାରେ, ନିଜ ବ୍ରତରେ ସ୍ଥିର ରହି ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଯୁଦ୍ଧ ନ କରି ମଧ୍ୟ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କୁ ବଶୀଭୂତ କର; ହିତକର ସ୍ଥିତିରେ ରହି।
12.106.17
स त्वं धर्ममवेक्षस्व हित्वा लोभमसांप्रतम् ।
न च कामान्न च द्रोहात्स्वधर्मं हातुमर्हसि ॥ १२.१०६.१७ ॥
ତେଣୁ ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଦେଖ, ଅନୁଚିତ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କର। କାମ କିମ୍ବା ଦ୍ରୋହରୁ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ ଛାଡ଼ିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.106.18
नैव नित्यं जयस्तात नैव नित्यं पराजयः ।
तस्माज्जयश्च भोक्तव्यो भोक्तव्यश्च पराजयः ॥ १२.१०६.१८ ॥
ହେ ତାତ, ସର୍ବଦା ଜୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ସର୍ବଦା ପରାଜୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଜୟକୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ହୁଏ ଏବଂ ପରାଜୟକୁ ମଧ୍ୟ ସହିବାକୁ ହୁଏ।
12.106.19
आत्मन्यपि च संदृश्यावृभौ जयपराजयौ ।
निःशेषकारिणां तात निःशेषकरणाद्भयम् ॥ १२.१०६.१९ ॥
ନିଜ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଜୟ ଓ ପରାଜୟ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖି, ହେ ତାତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର୍ମରୁ ହିଁ ଭୟ ହୁଏ।
12.106.20
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं वचनं ब्राह्मणर्षभम् ।
प्रतिपूज्याभिसत्कृत्य पूजार्हमनुमान्य च ॥ १२.१०६.२० ॥
ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲା; ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ସତ୍କାର କରି, ପୂଜନୀୟଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ।
12.106.21
यथा ब्रूयान्महाप्राज्ञो यथा ब्रूयान्महाश्रुतः ।
श्रेयस्कामो यथा ब्रूयादुभयोरेव तत्क्षमम् ॥ १२.१०६.२१ ॥
ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯେପରି କହିବେ, ମହାଶ୍ରୁତ ଯେପରି କହିବେ, ଶ୍ରେୟ କାମନା କରୁଥିବା ଯେପରି କହିବେ, ତାହା ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ।
12.106.22
यद्यद्वचनमुक्तोऽस्मि करिष्यामि च तत्तथा ।
एतद्धि परमं श्रेयो न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १२.१०६.२२ ॥
ମୋତେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି, ମୁଁ ତାହା ସେପରି କରିବି; ଏହା ହିଁ ପରମ ଶ୍ରେୟ, ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ବିଚାର ନାହିଁ।
12.106.23
ततः कौसल्यमाहूय मैथिलो वाक्यमब्रवीत् ।
धर्मतो बुद्धितश्चैव बलेन च जितं मया ॥ १२.१०६.२३ ॥
ତା'ପରେ କୌସଲ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକି ମୈଥିଳ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ - ଧର୍ମ, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ବଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜିତାଯାଇଛି।
12.106.24
अहं त्वया चात्मगुणैर्जितः पार्थिवसत्तम ।
आत्मानमनवज्ञाय जितवद्वर्ततां भवान् ॥ १२.१०६.२४ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ତୁମ ନିଜ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଛି; ନିଜକୁ ଅବଜ୍ଞା ନ କରି, ଜିତିଥିବା ଲୋକ ପରି ରୁହ।
12.106.25
नावमन्यामि ते बुद्धिं नावमन्ये च पौरुषम् ।
नावमन्ये जयामीति जितवद्वर्ततां भवान् ॥ १२.१०६.२५ ॥
ମୁଁ ତୁମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅପମାନ କରେ ନାହିଁ, ଓ ତୁମ ପୌରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ କରେ ନାହିଁ। 'ମୁଁ ଜିତିବି' ବୋଲି ଭାବି ଅପମାନ କରେ ନାହିଁ; ଆପଣ ବିଜୟୀ ପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତୁ।
12.106.26
यथावत्पूजितो राजन्गृहं गन्तासि मे गृहात् ।
ततः संपूज्य तौ विप्रं विश्वस्तौ जग्मतुर्गृहान् ॥ १२.१०६.२६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୋ ଗୃହରୁ ଯଥାବିଧି ସତ୍କାର ପାଇ ତୁମେ ତୁମ ଗୃହକୁ ଯିବ। ତା'ପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
12.106.27
वैदेहस्त्वथ कौसल्यं प्रवेश्य गृहमञ्जसा ।
प्राद्यार्ध्यमधुपर्कैस्तं पूजार्हं प्रत्यपूजयत् ॥ १२.१०६.२७ ॥
ତା'ପରେ ବିଦେହ ରାଜା କୌସଲ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ଗୃହରେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରବେଶ କରାଇ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ମଧୁପର୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ପୂଜନୀୟ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ରତିସତ୍କାର କଲେ।
12.106.28
ददौ दुहितरं चास्मै रत्नानि विविधानि च ।
एष राज्ञां परो धर्मः समौ जयपराजयौ ॥ १२.१०६.२८ ॥
ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କନ୍ୟା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ। ରାଜାମାନଙ୍କ ପରମ ଧର୍ମ ଏହା — ଜୟ ଓ ପରାଜୟ ସମାନ।