มหาภารตะ · อัธยายะ 12.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.106.1
न निकृत्या न दम्भेन ब्रह्मन्निच्छामि जीवितुम् ।
नाधर्मयुक्तानिच्छेयमर्थान्सुमहतोऽप्यहम् ॥ १२.१०६.१ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะดำรงชีวิตด้วยการหลอกลวงหรือด้วยความเสแสร้ง และข้าพเจ้าก็ไม่ต้องการทรัพย์สมบัติที่เปรอะเปื้อนด้วยความอธรรม แม้จะมากมายเพียงใดก็ตาม
12.106.2
पुरस्तादेव भगवन्मयैतदपवर्जितम् ।
येन पापं न शङ्केत यद्वा कृत्स्नं हितं भवेत् ॥ १२.१०६.२ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ ข้าพเจ้าได้ละทิ้งสิ่งนี้เสียตั้งแต่ก่อนแล้ว เพื่อจะไม่ต้องหวาดกลัวบาป หรือเพื่อให้การกระทำทั้งหมดเป็นประโยชน์
12.106.3
आनृशंस्येन धर्मेण लोके ह्यस्मिञ्जिजीविषुः ।
नाहमेतदलं कर्तुं नैतन्मय्युपपद्यते ॥ १२.१०६.३ ॥
ในโลกนี้ ข้าพเจ้าปรารถนาจะดำรงชีวิตด้วยความกรุณาและธรรม ข้าพเจ้าจึงไม่อาจกระทำสิ่งนี้ได้ และสิ่งนี้ก็ไม่เหมาะกับตัวข้าพเจ้า
12.106.4
उपपन्नस्त्वमेतेन यथा क्षत्रिय भाषसे ।
प्रकृत्या ह्युपपन्नोऽसि बुद्ध्या चाद्भुतदर्शनः ॥ १२.१०६.४ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ท่านมีคุณสมบัติเหล่านี้ดังที่ท่านกล่าว โดยธรรมชาติท่านก็มีคุณสมบัติเช่นนั้น และด้วยปัญญาท่านก็มีรูปลักษณ์อันน่าพิศวง
12.106.5
उभयोरेव साह्यार्थे यतिष्ये तव तस्य च ।
संश्लेषं वा करिष्यामि शाश्वतं ह्यनपायिनम् ॥ १२.१०६.५ ॥
เพื่อช่วยเหลือท่านทั้งสองฝ่าย ข้าพเจ้าจะพยายามอย่างแน่นอน ทั้งเพื่อท่านและเพื่อเขาด้วย ข้าพเจ้าจะทำให้เกิดความสามัคคีที่ยั่งยืนและไม่เสื่อมสลาย
12.106.6
त्वादृशं हि कुले जातभनृशंसं बहुश्रुतम् ।
अमात्यं को न कुर्वीत राज्यप्रणयकोविदम् ॥ १२.१०६.६ ॥
ใครเล่าจะไม่แต่งตั้งผู้ที่เป็นเช่นท่าน เกิดในตระกูลสูงส่ง มีความกรุณา มีความรู้กว้างขวาง และชำนาญในกิจการของแผ่นดิน ให้เป็นอำมาตย์
12.106.7
यस्त्वं प्रव्राजितो राज्याद्व्यसनं चोत्तमं गतः ।
आनृशंस्येन वृत्तेन क्षत्रियेच्छसि जीवितुम् ॥ १२.१०६.७ ॥
ท่านผู้ถูกขับไล่จากราชอาณาจักรและตกอยู่ในความทุกข์อันยิ่งใหญ่ ข้าแต่กษัตริย์ท่านปรารถนาจะดำรงชีวิตด้วยความอ่อนโยนและความประพฤติอันชอบธรรมหรือ
12.106.8
आगन्ता मद्गृहं तात वैदेहः सत्यसंगरः ।
अथाहं तं नियोक्ष्यामि तत्करिष्यत्यसंशयम् ॥ १२.१०६.८ ॥
ลูกรัก พระเจ้าวิเทหะผู้ซื่อตรงต่อคำมั่นสัญญาจะมายังเรือนของข้า ครั้นแล้วข้าจะแต่งตั้งเขา และเขาจะทำสิ่งนั้นโดยไม่ต้องสงสัย
12.106.9
तत आहूय वैदेहं मुनिर्वचनमब्रवीत् ।
अयं राजकुले जातो विदिताभ्यन्तरो मम ॥ १२.१०६.९ ॥
ครั้นแล้วฤๅษีได้เรียกพระเจ้าวิเทหะมา และกล่าวถ้อยคำนี้ว่า "ผู้นี้เกิดในราชตระกูล และข้าก็รู้จักเขาดีในใจลึก"
12.106.10
आदर्श इव शुद्धात्मा शारदश्चन्द्रमा यथा ।
नास्मिन्पश्यामि वृजिनं सर्वतो मे परीक्षितः ॥ १२.१०६.१० ॥
เขามีจิตใจบริสุทธิ์ดุจกระจกเงา และแจ่มใสดุจพระจันทร์ฤดูใบไม้ร่วง ข้าได้ทดสอบเขาทุกด้าน และไม่เห็นความผิดใดในตัวเขาเลย
12.106.11
तेन ते संधिरेवास्तु विश्वसास्मिन्यथा मयि ।
न राज्यमनमात्येन शक्यं शास्तुममित्रहन् ॥ १२.१०६.११ ॥
ขอให้เกิดความเป็นพันธมิตรระหว่างท่านกับเขา และจงไว้วางใจเขาเช่นเดียวกับที่ไว้วางใจข้า ข้าแต่ผู้สังหารศัตรู แผ่นดินไม่อาจปกครองได้หากปราศจากอำมาตย์
12.106.12
अमात्य शुद्ध एव स्याद्बुद्धिसंपन्न एव वा ।
तस्माच्चैव भयं राज्ञः पश्य राज्यस्य योजनम् ॥ १२.१०६.१२ ॥
อำมาตย์ควรบริสุทธิ์ หรือไม่ก็ควรมีปัญญาเป็นเลิศ เพราะฉะนั้นจงพิจารณาดูว่าอันตรายของพระราชาอยู่ที่ใดในการบริหารราชอาณาจักร
12.106.13
धर्मात्मनां क्वचिल्लोके नान्यास्ति गतिरीदृशी ।
तदा राजपुत्रोऽयं सतां मार्गमनुष्ठितः।
असंगृहीतस्त्वेवैष त्वया धर्मपुरोगमः ॥ १२.१०६.१३ ॥
สำหรับผู้มีธรรมในโลกนี้ ไม่มีทางไปเช่นนี้ที่ใดอีกเลย ครั้นแล้วราชโอรสองค์นี้ได้ดำเนินตามทางของคนดี แต่ท่านมิได้ดึงเขามาไว้เป็นพวก เขาเป็นผู้ที่ถือธรรมเป็นที่หนึ่ง
12.106.14
संसेव्यमानः शत्रूंस्ते गृह्णीयान्महतो गणान् ॥ १२.१०६.१४ ॥
หากท่านรับใช้เขาอย่างดี เขาอาจยึดกองทัพอันใหญ่หลวงของศัตรูของท่านได้
12.106.15
यद्ययं प्रतियुद्ध्येत स्वकर्म क्षत्रियस्य तत् ।
जिगीषमाणस्त्वां युद्धे पितृपैतामहे पदे ॥ १२.१०६.१५ ॥
หากเขาจะตอบโต้ นั่นย่อมเป็นหน้าที่ของกษัตริย์ เพราะเขาปรารถนาจะพิชิตท่านในสงคราม เพื่อครอบครองบัลลังก์ของบิดาและปู่ย่าตายาย
12.106.16
त्वं अपि प्रतियुद्ध्येथा विजिगीषुर्व्रते स्थितः ।
अयुद्ध्वैव नियोगान्मे वशे कुरु हिते स्थितः ॥ १२.१०६.१६ ॥
แม้ท่านก็ควรตอบโต้เช่นกัน ปรารถนาชัยชนะและตั้งมั่นในคำปฏิญาณ จงนำเขามาอยู่ใต้อำนาจตามคำสั่งของข้าโดยไม่ต้องรบ ตั้งมั่นอยู่ในสิ่งที่เป็นประโยชน์
12.106.17
स त्वं धर्ममवेक्षस्व हित्वा लोभमसांप्रतम् ।
न च कामान्न च द्रोहात्स्वधर्मं हातुमर्हसि ॥ १२.१०६.१७ ॥
เพราะฉะนั้น จงพิจารณาธรรม และละความโลภที่ไม่เหมาะสมเสีย ท่านไม่ควรละทิ้งหน้าที่ของตนเพราะความปรารถนา หรือเพราะความเกลียดชัง
12.106.18
नैव नित्यं जयस्तात नैव नित्यं पराजयः ।
तस्माज्जयश्च भोक्तव्यो भोक्तव्यश्च पराजयः ॥ १२.१०६.१८ ॥
ลูกรัก ชัยชนะไม่คงอยู่ตลอดไป ความพ่ายแพ้ก็ไม่คงอยู่ตลอดไปเช่นกัน เพราะฉะนั้นชัยชนะต้องได้รับการเสวยไว้ และความพ่ายแพ้ก็ต้องได้รับการยอมรับ
12.106.19
आत्मन्यपि च संदृश्यावृभौ जयपराजयौ ।
निःशेषकारिणां तात निःशेषकरणाद्भयम् ॥ १२.१०६.१९ ॥
เมื่อเห็นชัยชนะและความพ่ายแพ้ทั้งสองอยู่ในตัวท่านเอง ลูกรัก ความกลัวย่อมเกิดขึ้นแก่ผู้ที่กระทำสิ่งทั้งหมดจากการกระทำทั้งหมด
12.106.20
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं वचनं ब्राह्मणर्षभम् ।
प्रतिपूज्याभिसत्कृत्य पूजार्हमनुमान्य च ॥ १२.१०६.२० ॥
ครั้นได้รับการกล่าวเช่นนั้น พระองค์ได้ตอบถ้อยคำนี้ต่อพราหมณ์ผู้ประเสริฐ ทรงให้เกียรติ แสดงความเคารพ และขอลาจากผู้ควรแก่การบูชา
12.106.21
यथा ब्रूयान्महाप्राज्ञो यथा ब्रूयान्महाश्रुतः ।
श्रेयस्कामो यथा ब्रूयादुभयोरेव तत्क्षमम् ॥ १२.१०६.२१ ॥
ผู้มีปัญญาอันยิ่งย่อมกล่าวเช่นใด ผู้มีความรู้อันกว้างขวางย่อมกล่าวเช่นใด ผู้ปรารถนาความดีย่อมกล่าวเช่นใด สิ่งนั้นแลเหมาะสมแก่ทั้งสองฝ่าย
12.106.22
यद्यद्वचनमुक्तोऽस्मि करिष्यामि च तत्तथा ।
एतद्धि परमं श्रेयो न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १२.१०६.२२ ॥
ถ้อยคำใดที่ข้าพเจ้าได้รับบอกมา ข้าพเจ้าจะกระทำตามนั้นอย่างแน่นอน นี่คือความดีอันสูงสุด ข้าพเจ้าไม่มีความลังเลในเรื่องนี้
12.106.23
ततः कौसल्यमाहूय मैथिलो वाक्यमब्रवीत् ।
धर्मतो बुद्धितश्चैव बलेन च जितं मया ॥ १२.१०६.२३ ॥
แล้วพระเจ้าไมถิลีทรงเรียกกาศัลยะมาและตรัสถ้อยคำนี้ว่า ข้าพเจ้าถูกชนะด้วยธรรม ด้วยปัญญา และด้วยกำลังเช่นกัน
12.106.24
अहं त्वया चात्मगुणैर्जितः पार्थिवसत्तम ।
आत्मानमनवज्ञाय जितवद्वर्ततां भवान् ॥ १२.१०६.२४ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐที่สุด ข้าพเจ้าถูกท่านชนะด้วยคุณธรรมของท่านเอง อย่าดูแคลนตนเอง จงประพฤติตนเหมือนผู้ที่ชนะแล้วเถิด
12.106.25
नावमन्यामि ते बुद्धिं नावमन्ये च पौरुषम् ।
नावमन्ये जयामीति जितवद्वर्ततां भवान् ॥ १२.१०६.२५ ॥
ข้าพเจ้ามิได้ดูแคลนปัญญาของท่าน และมิได้ดูแคลนความกล้าหาญของบุรุษของท่าน ข้าพเจ้ามิได้ดูแคลนว่า จะชนะ จงประพฤติตนเหมือนผู้ที่ชนะแล้วเถิด
12.106.26
यथावत्पूजितो राजन्गृहं गन्तासि मे गृहात् ।
ततः संपूज्य तौ विप्रं विश्वस्तौ जग्मतुर्गृहान् ॥ १२.१०६.२६ ॥
ข้าแต่พระราชา ท่านได้รับการต้อนรับอย่างสมควรในเรือนของข้าพเจ้า แล้วท่านจะกลับจากเรือนของข้าพเจ้าไป แล้วทั้งสองจึงให้เกียรติพราหมณ์นั้นอย่างดี และกลับไปยังเรือนของตนด้วยความมั่นใจ
12.106.27
वैदेहस्त्वथ कौसल्यं प्रवेश्य गृहमञ्जसा ।
प्राद्यार्ध्यमधुपर्कैस्तं पूजार्हं प्रत्यपूजयत् ॥ १२.१०६.२७ ॥
ฝ่ายพระเจ้าไวเทหะ ทรงนำกาศัลยะเข้าเรือนโดยเร็ว และถวายการต้อนรับแขกผู้ควรแก่การบูชานั้น ด้วยน้ำล้างพระบาท เครื่องบูชาแห่งความเคารพ และน้ำผึ้งผสม
12.106.28
ददौ दुहितरं चास्मै रत्नानि विविधानि च ।
एष राज्ञां परो धर्मः समौ जयपराजयौ ॥ १२.१०६.२८ ॥
และทรงมอบพระธิดาแก่เขา พร้อมทั้งรัตนะหลายชนิด นี่คือธรรมอันสูงสุดของพระราชาทั้งหลาย คือชัยชนะและความพ่ายแพ้เป็นสิ่งเสมอกัน