ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.11.1
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
तापसैः सह संवादं शक्रस्य भरतर्षभ ॥ १२.११.१ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏ ବିଷୟରେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂବାଦ ନାମକ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କୁହାଯାଏ।
12.11.2
शक्यं पुनररण्येषु सुखमेतेन जीवितुम् ।
केचिद्गृहान्परित्यज्य वनमभ्यागमन्द्विजाः।
अजातश्मश्रवो मन्दाः कुले जाताः प्रवव्रजुः ॥ १२.११.२ ॥
ଏହା ଦ୍ୱାରା ବନରେ ପୁଣି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବ। କେତେକ ଦ୍ୱିଜ ଘର ଛାଡ଼ି ବନକୁ ଗଲେ — ଦାଢ଼ିମୂଛ ନଥିବା, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି, ଉଚ୍ଚକୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ସେମାନେ ପ୍ରବ୍ରଜିତ ହେଲେ।
12.11.3
धर्मोऽयमिति मन्वानाः समृद्धा धर्मचारिणः ।
त्यक्त्वा भ्रातॄन्पितॄंश्चैव तानिन्द्रोऽन्वकृपायत ॥ १२.११.३ ॥
'ଏହା ହିଁ ଧର୍ମ' ବୋଲି ଭାବି, ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମାଚାରୀମାନେ ଭାଇ ଓ ପିତାମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ — ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ର ଦୟା ଅନୁଭବ କଲେ।
12.11.4
स तान्बभाषे मघवान्पक्षीभूत्वा हिरण्मयः ।
सुदुष्करं मनुष्यैस्तु यत्कृतं विघसाशिभिः ॥ १२.११.४ ॥
ସେ ମଘବାନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ଧରି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ବିଘସାଶୀମାନେ (ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଉଥିବା) ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ତାହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଦୁଷ୍କର।'
12.11.5
पुण्यं भवति कर्मैषां प्रशस्तं चैव जीवितम् ।
सिद्धार्थास्ते गतिं मुख्यां प्राप्ताः कर्मपरायणाः ॥ १२.११.५ ॥
ଏମାନଙ୍କ କର୍ମ ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। କର୍ମପରାୟଣ ସେମାନେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଗତି ପାଇଲେ।
12.11.6
अहो बतायं शकुनिर्विघसाशान्प्रशंसति ।
अस्मान्नूनमयं शास्ति वयं च विघसाशिनः ॥ १२.११.६ ॥
'ଅହୋ! ଏହି ପକ୍ଷୀ ବିଘସାଶୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି। ନିଶ୍ଚୟ ଏ ଆମକୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି; ଆମେ ମଧ୍ୟ ବିଘସାଶୀ ନୁହଁ କି?'
12.11.7
नाहं युष्मान्प्रशंसामि पङ्कदिग्धान्रजस्वलान् ।
उच्छिष्टभोजिनो मन्दानन्ये वै विघसाशिनः ॥ १२.११.७ ॥
କାଦୁଅରେ ଲିପ୍ତ, ଧୂଳିରେ ମଳିନ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜୀ ଓ ମୂର୍ଖ ତୁମମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଶଂସା କରେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଆନ୍ତି।
12.11.8
इदं श्रेयः परमिति वयमेवममंस्महि ।
शकुने ब्रूहि यच्छ्रेयो वयं ते श्रद्दधामहे ॥ १२.११.८ ॥
ଏହା ହିଁ ପରମ ଶ୍ରେୟ ବୋଲି ଆମେ ଭାବିଥିଲୁ। ହେ ଶକୁନି, କଣ ଶ୍ରେୟ ତାହା କୁହ; ଆମେ ତୁମକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରୁ।
12.11.9
यदि मां नाभिशङ्कध्वं विभज्यात्मानमात्मना ।
ततोऽहं वः प्रवक्ष्यामि याथातथ्यं हितं वचः ॥ १२.११.९ ॥
ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ ନ କର ଏବଂ ନିଜକୁ ନିଜେ ବିଚାର କର, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାର୍ଥ ଓ ହିତକର ବାକ୍ୟ କହିବି।
12.11.10
शृणुमस्ते वचस्तात पन्थानो विदितास्तव ।
नियोगे चैव धर्मात्मन्स्थातुमिच्छाम शाधि नः ॥ १२.११.१० ॥
ହେ ତାତ, ଆମେ ତୁମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣୁଛୁ; ସବୁ ପଥ ତୁମେ ଜାଣ। ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ସେଇ ନିୟମରେ ରହିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁ; ଆମକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅ।
12.11.11
चतुष्पदां गौः प्रवरा लोहानां काञ्चनं वरम् ।
शब्दानां प्रवरो मन्त्रो ब्राह्मणो द्विपदां वरः ॥ १२.११.११ ॥
ଚତୁଷ୍ପଦ ମଧ୍ୟରେ ଗାଈ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଧାତୁ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦ୍ୱିପଦ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.11.12
मन्त्रोऽयं जातकर्मादिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
जीवतोऽपि यथाकालं श्मशाननिधनान्तकः ॥ १२.११.१२ ॥
ଜାତକର୍ମଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ବିହିତ; ଜୀବିତ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଯଥାକାଳରେ ଶ୍ମଶାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
12.11.13
कर्माणि वैदिकान्यस्य स्वर्ग्यः पन्थास्त्वनुत्तमः ।
अथ सर्वाणि कर्माणि मन्त्रसिद्धानि चक्षते।
आम्नायदृढवादीनि तथा सिद्धिरिहेष्यते ॥ १२.११.१३ ॥
ଏହାର ବୈଦିକ କର୍ମସବୁ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ, ଏବଂ ତାହା ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପଥ। ସମସ୍ତ କର୍ମ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଆମ୍ନାୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ କୁହାଯାଇଥିବା କର୍ମରୁ ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।
12.11.14
मासार्धमासा ऋतव आदित्यशशितारकम् ।
ग्रसन्ते कर्म भूतानि तदिदं कर्मशंसिनाम् ॥ १२.११.१४ ॥
ମାସ, ପକ୍ଷ ଓ ଋତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରକା — ଏମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ କର୍ମକୁ ଗ୍ରାସ କରନ୍ତି; କର୍ମ ପ୍ରଶଂସାକାରୀମାନଙ୍କର ଏହା କଥା।
12.11.15
सिद्धिक्षेत्रमिदं पुण्यमयमेवाश्रमो महान् ॥ १२.११.१५ ॥
ଏହା ପବିତ୍ର ସିଦ୍ଧିକ୍ଷେତ୍ର; ଏହା ହିଁ ମହାନ ଆଶ୍ରମ।
12.11.16
अथ ये कर्म निन्दन्तो मनुष्याः कापथं गताः ।
मूढानामर्थहीनानां तेषामेनस्तु विद्यते ॥ १२.११.१६ ॥
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କର୍ମର ନିନ୍ଦା କରି କୁପଥରେ ଗଲେ, ସେହି ମୂଢ଼ ଓ ଅର୍ଥହୀନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ରହିଛି।
12.11.17
देववंशान्पितृवंशान्ब्रह्मवंशांश्च शाश्चतान् ।
संत्यज्य मूढा वर्तन्ते ततो यान्त्यशुचीन्पथः ॥ १२.११.१७ ॥
ଦେବବଂଶ, ପିତୃବଂଶ ଓ ବ୍ରହ୍ମବଂଶ ଶାଶ୍ୱତ; ଏମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ମୂଢ଼ମାନେ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ଅଶୁଚି ପଥକୁ ଯାଆନ୍ତି।
12.11.18
एतद्वोऽस्तु तपोयुक्तं ददामीत्यृषिचोदितम् ।
तस्मात्तदध्यावसतस्तपस्वित्वमिहोच्यते ॥ १२.११.१८ ॥
"ଏହା ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ହେଉ; ମୁଁ ଏହା ଦେଉଛି" ବୋଲି ଋଷି କହିଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ତପସ୍ୱୀ କୁହାଯାଏ।
12.11.19
देववंशान्ब्रह्मवंशान्पितृवंशांश्च शाश्वतान् ।
संविभज्य गुरोश्चर्यां तद्वै दुष्करमुच्यते ॥ १२.११.१९ ॥
ଦେବବଂଶ, ବ୍ରାହ୍ମଣବଂଶ ଓ ପିତୃବଂଶ—ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ବଂଶମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଭାଗ କରି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଚରଣ ପାଳନ କରିବା ଦୁଷ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
12.11.20
देवा वै दुष्करं कृत्वा विभूतिं परमां गताः ।
तस्माद्गार्हस्थ्यमुद्वोढुं दुष्करं प्रब्रवीमि वः ॥ १२.११.२० ॥
ଦେବତାମାନେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରି ପରମ ବିଭୂତି ଲାଭ କଲେ। ଏଣୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି ଯେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବାମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କର।
12.11.21
तपः श्रेष्ठं प्रजानां हि मूलमेतन्न संशयः ।
कुटुम्वविधिनाऽनेन यस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.११.२१ ॥
ତପ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହା ହିଁ ମୂଳ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଗୃହ ବିଧି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସବୁ କିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
12.11.22
एतद्विदुस्तपो विप्रा द्वन्द्वातीता विमत्सराः ।
एतस्माद्वनमध्ये तु लोकेषु तप उच्यते ॥ १२.११.२२ ॥
ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ ଓ ମତ୍ସରହୀନ ବିପ୍ରମାନେ ଏହାକୁ ହିଁ ତପ ଜାଣନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ବନମଧ୍ୟରେ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ତପ କୁହାଯାଏ।
12.11.23
दुराधर्षं पदं चैव गच्छन्ति विघसाशिनः ।
सायंप्रातर्विभज्यान्नं स्वकुटुम्बे यथाविधि ॥ १२.११.२३ ॥
ବିଘସାଶୀମାନେ ଅଜେୟ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ନିଜ ପରିବାରରେ ଯଥାବିଧି ଅନ୍ନ ଭାଗ କରି।
12.11.24
दत्त्वाऽतिथिभ्यो देवेभ्यः पितृभ्यः स्वजनाय च ।
अवशिष्टानि येऽश्नन्ति तानाहुर्विघसाशिनः ॥ १२.११.२४ ॥
ଅତିଥି, ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇ ଯେଉଁମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଘସାଶୀ କୁହାଯାଏ।
12.11.25
तस्मात्स्वधर्ममास्थाय सुव्रताः सत्यवादिनः ।
लोकस्य गुरवो भूत्वा ते भवन्त्यनुपस्कृताः ॥ १२.११.२५ ॥
ଏଣୁ ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସୁବ୍ରତୀ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ହୋଇ ସେମାନେ ଜଗତର ଗୁରୁ ହୋଇ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ରୁହନ୍ତି।
12.11.26
त्रिदिवं प्राप्य शक्रस्य स्वर्गलोके विमत्सराः ।
वसन्ति शाश्वतान्वर्षाञ्जना दुष्करकारिणः ॥ १२.११.२६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତ୍ରିଦିବ ପାଇ, ଈର୍ଷାରହିତ ହୋଇ, ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଶାଶ୍ୱତ ବର୍ଷ ଧରି ବାସ କରନ୍ତି।
12.11.27
ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा धर्मार्थसहितं हितम् ।
उत्सृज्य नास्तिकमतिं गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रिताः ॥ १२.११.२७ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥସହିତ ସେହି ହିତବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ନାସ୍ତିକ ବୁଦ୍ଧି ତ୍ୟାଗ କରି, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
12.11.28
तस्मात्त्वमपि सर्वज्ञ धैर्यमालम्ब्य शाश्वतम् ।
प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां हतामित्रां नरोत्तम ॥ १२.११.२८ ॥
ଏଣୁ ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଶତ୍ରୁ ହତ ହୋଇଥିବା ସମୁଦାୟ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କର, ହେ ନରୋତ୍ତମ।