มหาภารตะ · อัธยายะ 12.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.11.1
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
तापसैः सह संवादं शक्रस्य भरतर्षभ ॥ १२.११.१ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ไว้ว่า บทสนทนาระหว่างพระศักระ (พระอินทร์) กับฤๅษีผู้บำเพ็ญตบะ ดูก่อนผู้เป็นยอดแห่งวงศ์ภรต
12.11.2
शक्यं पुनररण्येषु सुखमेतेन जीवितुम् ।
केचिद्गृहान्परित्यज्य वनमभ्यागमन्द्विजाः।
अजातश्मश्रवो मन्दाः कुले जाताः प्रवव्रजुः ॥ १२.११.२ ॥
ด้วยวิถีนี้ ผู้คนยังอาจดำรงชีวิตอย่างมีความสุขในป่าได้อีก บางพวกพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง ได้ละเรือนและเข้าสู่ป่า ยังไม่มีหนวดเครา โง่เขลา เกิดในตระกูลดี ได้ออกบวชไปโดยแท้
12.11.3
धर्मोऽयमिति मन्वानाः समृद्धा धर्मचारिणः ।
त्यक्त्वा भ्रातॄन्पितॄंश्चैव तानिन्द्रोऽन्वकृपायत ॥ १२.११.३ ॥
คิดว่านี่คือธรรม ผู้ที่รุ่งเรืองและประพฤติธรรมเหล่านั้นได้ละทิ้งพี่น้องและบิดาของตน พระอินทร์จึงเกิดความสงสารพวกเขา
12.11.4
स तान्बभाषे मघवान्पक्षीभूत्वा हिरण्मयः ।
सुदुष्करं मनुष्यैस्तु यत्कृतं विघसाशिभिः ॥ १२.११.४ ॥
พระมฆวัน (พระอินทร์) ซึ่งแปลงกายเป็นนกทองคำ ตรัสกับพวกเขาว่า สิ่งที่ผู้กินของเหลือ (วิฆสาศิน) ได้กระทำนั้น เป็นสิ่งที่มนุษย์ทำได้ยากยิ่ง
12.11.5
पुण्यं भवति कर्मैषां प्रशस्तं चैव जीवितम् ।
सिद्धार्थास्ते गतिं मुख्यां प्राप्ताः कर्मपरायणाः ॥ १२.११.५ ॥
กรรมของพวกเขาเป็นบุญ และชีวิตของพวกเขาก็น่าสรรเสริญ ผู้ที่ทุ่มเทให้กับกรรม เมื่อบรรลุจุดหมายแล้ว ก็ได้ถึงคติอันสูงสุด
12.11.6
अहो बतायं शकुनिर्विघसाशान्प्रशंसति ।
अस्मान्नूनमयं शास्ति वयं च विघसाशिनः ॥ १२.११.६ ॥
ว่าไปแล้ว นกตัวนี้สรรเสริญผู้กินของเหลือ นกตัวนี้คงกำลังสั่งสอนพวกเรา ส่วนพวกเราเองก็เป็นผู้กินของเหลือมิใช่หรือ
12.11.7
नाहं युष्मान्प्रशंसामि पङ्कदिग्धान्रजस्वलान् ।
उच्छिष्टभोजिनो मन्दानन्ये वै विघसाशिनः ॥ १२.११.७ ॥
เราไม่สรรเสริญพวกท่าน ผู้เปื้อนโคลนและมลทินด้วยฝุ่นละออง ผู้กินของเหลือ ผู้โง่เขลา แท้จริงแล้วผู้อื่นก็เป็นผู้กินเศษอาหารเช่นกัน
12.11.8
इदं श्रेयः परमिति वयमेवममंस्महि ।
शकुने ब्रूहि यच्छ्रेयो वयं ते श्रद्दधामहे ॥ १२.११.८ ॥
พวกเราเคยคิดเช่นนี้ว่านี่คือความดีงามสูงสุด ดูก่อนสกุนี โปรดบอกเราว่าความดีงามคืออะไร พวกเราเชื่อถือท่าน
12.11.9
यदि मां नाभिशङ्कध्वं विभज्यात्मानमात्मना ।
ततोऽहं वः प्रवक्ष्यामि याथातथ्यं हितं वचः ॥ १२.११.९ ॥
หากพวกท่านไม่สงสัยในตัวเรา และพิจารณาตนด้วยตนเอง เราจะกล่าวถ้อยคำที่เป็นความจริงและเป็นประโยชน์แก่พวกท่าน
12.11.10
शृणुमस्ते वचस्तात पन्थानो विदितास्तव ।
नियोगे चैव धर्मात्मन्स्थातुमिच्छाम शाधि नः ॥ १२.११.१० ॥
ดูก่อนท่านผู้เป็นที่รัก พวกเราได้ฟังถ้อยคำของท่านแล้ว ทางทั้งหลายท่านก็รู้แจ้งแล้ว ดูก่อนผู้มีธรรมในใจ พวกเราปรารถนาจะดำรงอยู่ในวิถีนั้น โปรดสั่งสอนพวกเราด้วยเถิด
12.11.11
चतुष्पदां गौः प्रवरा लोहानां काञ्चनं वरम् ।
शब्दानां प्रवरो मन्त्रो ब्राह्मणो द्विपदां वरः ॥ १२.११.११ ॥
ในบรรดาสัตว์สี่เท้า โคเป็นยอด ในบรรดาโลหะ ทองคำเป็นเลิศ ในบรรดาเสียง มนตร์เป็นยอด ในบรรดาสัตว์สองเท้า พราหมณ์เป็นผู้ประเสริฐที่สุด
12.11.12
मन्त्रोऽयं जातकर्मादिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
जीवतोऽपि यथाकालं श्मशाननिधनान्तकः ॥ १२.११.१२ ॥
มนตร์นี้ ซึ่งเริ่มด้วยพิธีแรกเกิด ถูกกำหนดไว้สำหรับพราหมณ์ แม้เมื่อยังมีชีวิตอยู่ ตามกาลอันควร มนตร์นั้นก็จบลงด้วยความตายที่สุสาน
12.11.13
कर्माणि वैदिकान्यस्य स्वर्ग्यः पन्थास्त्वनुत्तमः ।
अथ सर्वाणि कर्माणि मन्त्रसिद्धानि चक्षते।
आम्नायदृढवादीनि तथा सिद्धिरिहेष्यते ॥ १२.११.१३ ॥
พิธีกรรมตามพระเวทเป็นของพราหมณ์ และหนทางสู่สวรรค์นั้นเป็นทางอันยอดเยี่ยม กล่าวกันว่าพิธีกรรมทั้งปวงสำเร็จได้ด้วยมนตร์ และความสำเร็จในโลกนี้ย่อมได้มาด้วยสิ่งที่มั่นคงตามที่ประกาศไว้ในพระเวท
12.11.14
मासार्धमासा ऋतव आदित्यशशितारकम् ।
ग्रसन्ते कर्म भूतानि तदिदं कर्मशंसिनाम् ॥ १२.११.१४ ॥
เดือน ปักษ์ ฤดูกาล พระอาทิตย์ พระจันทร์ และดวงดาว ย่อมกลืนกินการกระทำของสัตว์ทั้งหลาย นี่คือสิ่งที่ผู้สรรเสริญการกระทำกล่าวยืนยันไว้
12.11.15
सिद्धिक्षेत्रमिदं पुण्यमयमेवाश्रमो महान् ॥ १२.११.१५ ॥
นี่คือแดนแห่งความสำเร็จอันศักดิ์สิทธิ์ และนี่คือสำนักฤๅษีอันยิ่งใหญ่
12.11.16
अथ ये कर्म निन्दन्तो मनुष्याः कापथं गताः ।
मूढानामर्थहीनानां तेषामेनस्तु विद्यते ॥ १२.११.१६ ॥
ส่วนมนุษย์เหล่าใดที่ติเตียนพิธีกรรมและหลงไปสู่ทางผิด ผู้หลงงมงายและไร้ประโยชน์ ความบาปย่อมมีแก่เขาเหล่านั้นจริงแท้
12.11.17
देववंशान्पितृवंशान्ब्रह्मवंशांश्च शाश्चतान् ।
संत्यज्य मूढा वर्तन्ते ततो यान्त्यशुचीन्पथः ॥ १२.११.१७ ॥
วงศ์แห่งเทพ วงศ์แห่งบรรพบุรุษ และวงศ์แห่งพราหมณ์นั้นเป็นนิรันดร ผู้หลงงมงายละทิ้งสิ่งเหล่านั้นแล้วประพฤติตนเช่นนี้ เพราะฉะนั้นจึงไปสู่หนทางอันไม่บริสุทธิ์
12.11.18
एतद्वोऽस्तु तपोयुक्तं ददामीत्यृषिचोदितम् ।
तस्मात्तदध्यावसतस्तपस्वित्वमिहोच्यते ॥ १२.११.१८ ॥
"ขอสิ่งนี้จงประกอบด้วยตบะแก่พวกท่าน เราให้สิ่งนี้" ฤๅษีกล่าวดังนี้ เพราะฉะนั้น ผู้ที่ดำรงอยู่ในสิ่งนั้น จึงกล่าวได้ว่าเป็นผู้บำเพ็ญตบะในโลกนี้
12.11.19
देववंशान्ब्रह्मवंशान्पितृवंशांश्च शाश्वतान् ।
संविभज्य गुरोश्चर्यां तद्वै दुष्करमुच्यते ॥ १२.११.१९ ॥
การแบ่งปันวงศ์แห่งเทพ วงศ์แห่งพราหมณ์ และวงศ์แห่งบรรพบุรุษอันเป็นนิรันดรอย่างถูกต้อง แล้วดำเนินตามความประพฤติของคุรุ สิ่งนั้นกล่าวกันว่าเป็นสิ่งที่ทำได้ยาก
12.11.20
देवा वै दुष्करं कृत्वा विभूतिं परमां गताः ।
तस्माद्गार्हस्थ्यमुद्वोढुं दुष्करं प्रब्रवीमि वः ॥ १२.११.२० ॥
เทพทั้งหลายได้ทำสิ่งที่ยากแล้ว จึงได้บรรลุความรุ่งเรืองอันสูงสุด เพราะฉะนั้น เราจึงบอกพวกท่านว่า การรับภาระชีวิตครองเรือนก็เป็นสิ่งที่ทำได้ยากเช่นกัน
12.11.21
तपः श्रेष्ठं प्रजानां हि मूलमेतन्न संशयः ।
कुटुम्वविधिनाऽनेन यस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.११.२१ ॥
การบำเพ็ญตบะเป็นสิ่งประเสริฐที่สุดในหมู่สัตว์ทั้งหลาย นี่คือรากฐานแน่นอนไม่ต้องสงสัย และด้วยวิธีการแห่งชีวิตครอบครัวนี้ สิ่งทั้งปวงจึงดำรงอยู่ได้
12.11.22
एतद्विदुस्तपो विप्रा द्वन्द्वातीता विमत्सराः ।
एतस्माद्वनमध्ये तु लोकेषु तप उच्यते ॥ १२.११.२२ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายผู้พ้นจากคู่ตรงข้ามและปราศจากความริษยา ย่อมรู้ว่านี่คือตบะ ดังนั้น แม้อยู่กลางป่า ในบรรดาโลกทั้งหลาย ก็เรียกว่าตบะนี้
12.11.23
दुराधर्षं पदं चैव गच्छन्ति विघसाशिनः ।
सायंप्रातर्विभज्यान्नं स्वकुटुम्बे यथाविधि ॥ १२.११.२३ ॥
ผู้ที่กินของที่เหลือเข้าถึงสภาวะที่ใครจะล่วงเกินมิได้ โดยแบ่งอาหารเช้าและเย็นภายในครอบครัวของตนตามที่กำหนดไว้
12.11.24
दत्त्वाऽतिथिभ्यो देवेभ्यः पितृभ्यः स्वजनाय च ।
अवशिष्टानि येऽश्नन्ति तानाहुर्विघसाशिनः ॥ १२.११.२४ ॥
ผู้ที่กินสิ่งที่เหลือหลังจากให้แก่แขก แก่เทวดา แก่บรรพบุรุษ และแก่ญาติของตน เรียกว่าผู้กินของที่เหลือ
12.11.25
तस्मात्स्वधर्ममास्थाय सुव्रताः सत्यवादिनः ।
लोकस्य गुरवो भूत्वा ते भवन्त्यनुपस्कृताः ॥ १२.११.२५ ॥
เพราะเหตุนั้น ผู้ยึดมั่นในหน้าที่ของตน ตั้งมั่นในศีลวัตร และพูดจริง ย่อมเป็นครูของโลก และไม่ถูกมลทินทำให้เปรอะเปื้อน
12.11.26
त्रिदिवं प्राप्य शक्रस्य स्वर्गलोके विमत्सराः ।
वसन्ति शाश्वतान्वर्षाञ्जना दुष्करकारिणः ॥ १२.११.२६ ॥
เมื่อไปถึงไตรทิวของพระศักระ ผู้คนที่ทำกิจอันยากยิ่งผู้ปราศจากความริษยา ย่อมอยู่ในโลกสวรรค์ตลอดปีอันนิรันดร์
12.11.27
ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा धर्मार्थसहितं हितम् ।
उत्सृज्य नास्तिकमतिं गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रिताः ॥ १२.११.२७ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำนั้นซึ่งเป็นประโยชน์ประกอบด้วยธรรมและทรัพย์ เขาเหล่านั้นก็ละทิ้งความคิดอเทวนิยม แล้วยึดถือธรรมของคฤหัสถ์
12.11.28
तस्मात्त्वमपि सर्वज्ञ धैर्यमालम्ब्य शाश्वतम् ।
प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां हतामित्रां नरोत्तम ॥ १२.११.२८ ॥
เพราะเหตุนั้น แม้ท่านผู้รอบรู้ทั้งปวงเอ๋ย ก็จงยึดความมั่นคงอันนิรันดร์ไว้ และปกครองแผ่นดินทั้งสิ้น เมื่อศัตรูถูกปราบแล้ว ดูก่อนบุรุษผู้ประเสริฐ