మహాభారతం · అధ్యాయం 12.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.11.1
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
तापसैः सह संवादं शक्रस्य भरतर्षभ ॥ १२.११.१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఇదే విషయమై తాపసులతో ఇంద్రుని సంవాదమనే పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు.
12.11.2
शक्यं पुनररण्येषु सुखमेतेन जीवितुम् ।
केचिद्गृहान्परित्यज्य वनमभ्यागमन्द्विजाः।
अजातश्मश्रवो मन्दाः कुले जाताः प्रवव्रजुः ॥ १२.११.२ ॥
దీనివల్ల అడవులలో మళ్ళీ సుఖంగా జీవించడం సాధ్యమే. కొందరు ద్విజులు ఇళ్లను విడిచి అడవికి వెళ్లారు — మీసాలు గడ్డాలు రాని, అవివేకులైన, గొప్ప కులాల్లో పుట్టిన వారు ప్రవ్రజితులయ్యారు.
12.11.3
धर्मोऽयमिति मन्वानाः समृद्धा धर्मचारिणः ।
त्यक्त्वा भ्रातॄन्पितॄंश्चैव तानिन्द्रोऽन्वकृपायत ॥ १२.११.३ ॥
'ఇదే ధర్మం' అని భావించి, సంపన్నులై ధర్మాచరణ చేసేవారు సోదరులను, తండ్రులను విడిచిపెట్టారు — వారిపై ఇంద్రుడు కరుణించాడు.
12.11.4
स तान्बभाषे मघवान्पक्षीभूत्वा हिरण्मयः ।
सुदुष्करं मनुष्यैस्तु यत्कृतं विघसाशिभिः ॥ १२.११.४ ॥
ఆ మఘవానుడు (ఇంద్రుడు) బంగారు పక్షిగా మారి వారితో ఇలా అన్నాడు — 'విఘసాశులు (మిగిలినది తినేవారు) చేసిన ఈ కార్యం మనుష్యులకు మిక్కిలి కష్టం.'
12.11.5
पुण्यं भवति कर्मैषां प्रशस्तं चैव जीवितम् ।
सिद्धार्थास्ते गतिं मुख्यां प्राप्ताः कर्मपरायणाः ॥ १२.११.५ ॥
వీరి కార్యం పుణ్యమయం; జీవితమూ ప్రశంసనీయం. కర్మపరాయణులైన వారు సిద్ధార్థులై ఉత్తమ గతిని పొందారు.
12.11.6
अहो बतायं शकुनिर्विघसाशान्प्रशंसति ।
अस्मान्नूनमयं शास्ति वयं च विघसाशिनः ॥ १२.११.६ ॥
'అహో! ఈ పక్షి విఘసాశులను పొగుడుతోంది. నిజంగా ఇది మనకు ఉపదేశిస్తోంది; మనమూ విఘసాశులమే కదా.'
12.11.7
नाहं युष्मान्प्रशंसामि पङ्कदिग्धान्रजस्वलान् ।
उच्छिष्टभोजिनो मन्दानन्ये वै विघसाशिनः ॥ १२.११.७ ॥
బురదలో మునిగి, ధూళితో కప్పబడి, ఎంగిలి తినే, మందబుద్ధులైన మిమ్మల్ని నేను ప్రశంసించను; ఇతరులు కూడా మిగిలిన ఆహారం తినేవారే.
12.11.8
इदं श्रेयः परमिति वयमेवममंस्महि ।
शकुने ब्रूहि यच्छ्रेयो वयं ते श्रद्दधामहे ॥ १२.११.८ ॥
ఇదే పరమ శ్రేయస్సు అని మేము భావించాము. శకునీ, ఏది శ్రేయస్సో చెప్పు; నీపై మాకు విశ్వాసం ఉంది.
12.11.9
यदि मां नाभिशङ्कध्वं विभज्यात्मानमात्मना ।
ततोऽहं वः प्रवक्ष्यामि याथातथ्यं हितं वचः ॥ १२.११.९ ॥
మీరు నాపై అనుమానం పెట్టుకోకపోతే, మిమ్మల్ని మీరే విచారించుకుంటే, అప్పుడు నేను మీకు యథార్థమైన, హితకరమైన మాటలు చెబుతాను.
12.11.10
शृणुमस्ते वचस्तात पन्थानो विदितास्तव ।
नियोगे चैव धर्मात्मन्स्थातुमिच्छाम शाधि नः ॥ १२.११.१० ॥
తాతా, మేము నీ మాటలు వింటున్నాము; నీకు అన్ని మార్గాలూ తెలుసు. ధర్మాత్ముడా, ఆ నియమంలోనే నిలవాలని కోరుతున్నాము; మాకు ఉపదేశించు.
12.11.11
चतुष्पदां गौः प्रवरा लोहानां काञ्चनं वरम् ।
शब्दानां प्रवरो मन्त्रो ब्राह्मणो द्विपदां वरः ॥ १२.११.११ ॥
చతుష్పాదులలో గోవు శ్రేష్ఠం; లోహాలలో బంగారం శ్రేష్ఠం; శబ్దాలలో మంత్రం శ్రేష్ఠం; ద్విపాదులలో బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడు.
12.11.12
मन्त्रोऽयं जातकर्मादिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
जीवतोऽपि यथाकालं श्मशाननिधनान्तकः ॥ १२.११.१२ ॥
బ్రాహ్మణునికి జాతకర్మ మొదలుకొని ఈ మంత్రం విధించబడింది; బతికి ఉన్నప్పుడు కూడా యథాకాలంలో శ్మశానంలో అంతమయ్యే వరకు.
12.11.13
कर्माणि वैदिकान्यस्य स्वर्ग्यः पन्थास्त्वनुत्तमः ।
अथ सर्वाणि कर्माणि मन्त्रसिद्धानि चक्षते।
आम्नायदृढवादीनि तथा सिद्धिरिहेष्यते ॥ १२.११.१३ ॥
ఇతని వైదిక కర్మలు స్వర్గానికి దారితీసే మార్గం; అదే అత్యుత్తమ పథం. అన్ని కర్మలు మంత్రాలచే సిద్ధించేవని చెప్పబడతాయి; ఆమ్నాయంలో దృఢంగా చెప్పబడినవే ఇక్కడ సిద్ధిని ఇస్తాయి.
12.11.14
मासार्धमासा ऋतव आदित्यशशितारकम् ।
ग्रसन्ते कर्म भूतानि तदिदं कर्मशंसिनाम् ॥ १२.११.१४ ॥
నెలలు, పక్షాలు, ఋతువులు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు — ఇవన్నీ ప్రాణుల కర్మలను మింగుతాయి; ఇది కర్మను స్తుతించేవారి మాట.
12.11.15
सिद्धिक्षेत्रमिदं पुण्यमयमेवाश्रमो महान् ॥ १२.११.१५ ॥
ఇది పవిత్రమైన సిద్ధి క్షేత్రం; ఇదే గొప్ప ఆశ్రమం.
12.11.16
अथ ये कर्म निन्दन्तो मनुष्याः कापथं गताः ।
मूढानामर्थहीनानां तेषामेनस्तु विद्यते ॥ १२.११.१६ ॥
కానీ కర్మలను నిందించి, కుమార్గంలో పడిన మనుషులు — మూఢులూ, అర్థహీనులూ అయిన వారికే పాపం ఉంటుంది.
12.11.17
देववंशान्पितृवंशान्ब्रह्मवंशांश्च शाश्चतान् ।
संत्यज्य मूढा वर्तन्ते ततो यान्त्यशुचीन्पथः ॥ १२.११.१७ ॥
దేవవంశాలు, పితృవంశాలు, బ్రహ్మవంశాలు — ఇవి శాశ్వతమైనవి; వీటిని విడిచిపెట్టి మూఢులు ప్రవర్తిస్తారు; అందువల్ల అపవిత్రమైన మార్గాలకు వెళ్తారు.
12.11.18
एतद्वोऽस्तु तपोयुक्तं ददामीत्यृषिचोदितम् ।
तस्मात्तदध्यावसतस्तपस्वित्वमिहोच्यते ॥ १२.११.१८ ॥
"ఇది మీకు తపస్సుతో కూడినది కావాలి; నేను దీన్ని ఇస్తున్నాను" అని ఋషి చెప్పినందున, దీనిలో నివసించేవారికి ఇక్కడ తపస్వితనం చెప్పబడుతుంది.
12.11.19
देववंशान्ब्रह्मवंशान्पितृवंशांश्च शाश्वतान् ।
संविभज्य गुरोश्चर्यां तद्वै दुष्करमुच्यते ॥ १२.११.१९ ॥
దేవవంశాలను, బ్రాహ్మణవంశాలను, పితృవంశాలను—శాశ్వతమైనవాటిని—యథావిధిగా విభజించి, గురువు ఆచారాన్ని పాటించడమే కఠినమని చెప్పబడుతుంది.
12.11.20
देवा वै दुष्करं कृत्वा विभूतिं परमां गताः ।
तस्माद्गार्हस्थ्यमुद्वोढुं दुष्करं प्रब्रवीमि वः ॥ १२.११.२० ॥
దేవతలు దుష్కర కర్మలు చేసి పరమ వైభవాన్ని పొందారు. కాబట్టి గృహస్థ ధర్మాన్ని నిర్వహించడం కూడా కఠినమని మీకు చెబుతున్నాను.
12.11.21
तपः श्रेष्ठं प्रजानां हि मूलमेतन्न संशयः ।
कुटुम्वविधिनाऽनेन यस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.११.२१ ॥
తపస్సు ప్రజలందరిలో శ్రేష్ఠమైనది; ఇదే మూలం, సందేహం లేదు. ఈ కుటుంబ విధి ద్వారానే సర్వం స్థిరంగా ఉంది.
12.11.22
एतद्विदुस्तपो विप्रा द्वन्द्वातीता विमत्सराः ।
एतस्माद्वनमध्ये तु लोकेषु तप उच्यते ॥ १२.११.२२ ॥
ద్వంద్వాలను దాటి, మాత్సర్యం లేని విప్రులు దీనినే తపస్సుగా తెలుసుకుంటారు. అందుకే అడవి మధ్యలో, లోకాలలో ఇది తపస్సు అని చెప్పబడుతుంది.
12.11.23
दुराधर्षं पदं चैव गच्छन्ति विघसाशिनः ।
सायंप्रातर्विभज्यान्नं स्वकुटुम्बे यथाविधि ॥ १२.११.२३ ॥
విఘసాశులు అజేయమైన స్థానాన్ని పొందుతారు; సాయంత్రం, ఉదయం అన్నాన్ని తమ కుటుంబంలో యథావిధిగా పంచి.
12.11.24
दत्त्वाऽतिथिभ्यो देवेभ्यः पितृभ्यः स्वजनाय च ।
अवशिष्टानि येऽश्नन्ति तानाहुर्विघसाशिनः ॥ १२.११.२४ ॥
అతిథులకు, దేవతలకు, పితృదేవతలకు, తమ వారికి ఇచ్చి మిగిలినది తినేవారిని విఘసాశులు అంటారు.
12.11.25
तस्मात्स्वधर्ममास्थाय सुव्रताः सत्यवादिनः ।
लोकस्य गुरवो भूत्वा ते भवन्त्यनुपस्कृताः ॥ १२.११.२५ ॥
కాబట్టి స్వధర్మాన్ని ఆచరించి, మంచి వ్రతాలు కలవారై, సత్యవాదులై, లోకానికి గురువులై వారు నిర్మలులుగా ఉంటారు.
12.11.26
त्रिदिवं प्राप्य शक्रस्य स्वर्गलोके विमत्सराः ।
वसन्ति शाश्वतान्वर्षाञ्जना दुष्करकारिणः ॥ १२.११.२६ ॥
ఇంద్రుని త్రిదివాన్ని పొంది, మత్సరం లేకుండా, కఠిన కర్మలు చేసిన వారు స్వర్గలోకంలో శాశ్వత సంవత్సరాలు నివసిస్తారు.
12.11.27
ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा धर्मार्थसहितं हितम् ।
उत्सृज्य नास्तिकमतिं गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रिताः ॥ १२.११.२७ ॥
అప్పుడు వారు ధర్మార్థాలతో కూడిన ఆ హితవచనాన్ని విని, నాస్తిక బుద్ధిని విడిచి, గార్హస్థ్య ధర్మాన్ని ఆశ్రయించారు.
12.11.28
तस्मात्त्वमपि सर्वज्ञ धैर्यमालम्ब्य शाश्वतम् ।
प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां हतामित्रां नरोत्तम ॥ १२.११.२८ ॥
కాబట్టి సర్వజ్ఞుడా, నీవు కూడా శాశ్వత ధైర్యాన్ని ఆలంబించి, శత్రువులు హతమైన సమస్త భూమిని పాలించు, నరోత్తమా.