ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.127.1
ततस्तेषां समेतानामृषीणामृषिसत्तमः ।
ऋषभो नाम विप्रर्षिर्विस्मयन्निदमब्रवीत् ॥ १२.१२७.१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷଭ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ଏହା କହିଲେ।
12.127.2
पुराऽहं राजशार्दूल तीर्थान्यनुचरन्प्रभो ।
समासादितवान्दिव्यं नरनारायणाश्रमम् ॥ १२.१२७.२ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ପ୍ରଭୋ! ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ ନର-ନାରାୟଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲି।
12.127.3
यत्र सा बदरी रम्या सरो वैहायसं तथा ।
यत्र चाश्वशिरा राजन्वेदान्पठति शाश्वतान् ॥ १२.१२७.३ ॥
ସେଠାରେ ରମଣୀୟ ବଦରୀ ଓ ବୈହାୟସ ସରୋବର ଅଛି; ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ଅଶ୍ୱଶିରା ଶାଶ୍ୱତ ବେଦ ପାଠ କରନ୍ତି।
12.127.4
तस्मिन्सरसि कृत्वाऽहं विधिवत्तर्पणं पुरा ।
पितृणां देवतानां च ततोश्रममियां तदा ॥ १२.१२७.४ ॥
ପୂର୍ବରୁ ସେହି ସରୋବରରେ ମୁଁ ବିଧି ଅନୁସାରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ତର୍ପଣ କରି ପରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲି।
12.127.5
रमाते यत्र तौ नित्यं नरनारायणावृषी ।
अदूरादाश्रमात्किंचिद्वासार्थमगमं तदा ॥ १२.१२७.५ ॥
ଯେଉଁଠି ସେଇ ଦୁଇ ନର-ନାରାୟଣ ଋଷି ନିତ୍ୟ ରମଣ କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ କିଛି ଦୂରରେ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା ପାଇଁ ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଗଲି।
12.127.6
अत्र चीराजिनधरं कृशमुच्चमतीव च ।
अद्राक्षमृषिमायान्तं तनुं नाम तपोनिधिम् ॥ १२.१२७.६ ॥
ଏଠାରେ ଚୀର ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିବା, ଅତିଶୟ କୃଶ ଓ ଲମ୍ବା, ତପସ୍ୟାର ନିଧି ତନୁ ନାମକ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ମୁଁ ଦେଖିଲି।
12.127.7
अन्यैर्नरैर्महाबाहो वपुषाऽप्रतिमं तदा ।
कृशता चापि राजर्षे न दृष्टा तादृशी मया ॥ १२.१२७.७ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ସେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ପରି ଅତୁଳନୀୟ କୃଶତା ମୁଁ କେବେ ଦେଖି ନ ଥିଲି, ହେ ରାଜର୍ଷି।
12.127.8
शरीरमपि राजेन्द्र तनु कानिष्ठिकासमम् ।
ग्रीवा बाहू तथा पादौ केशाश्चाद्भुतदर्शनाः ॥ १२.१२७.८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଶରୀର ମଧ୍ୟ କନିଷ୍ଠା ଆଙ୍ଗୁଳି ପରି ପତଳା ଥିଲା; ବେକ, ବାହୁ, ପାଦ ଓ କେଶ ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
12.127.9
शिरः कायानुरूपं च कर्णौ नेत्रे तथैव च ।
तस्य वाक्चैव चेष्टा च सामान्ये राजसत्तम ॥ १२.१२७.९ ॥
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଶରୀରର ଅନୁରୂପ ଥିଲା; କାନ ଓ ଆଖି ମଧ୍ୟ ସେପରି; ତାଙ୍କ ବାଣୀ ଓ ଚେଷ୍ଟା ସାଧାରଣ ଥିଲା, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.127.10
दृष्ट्वाऽहं तं कृशं विप्रं भीतः परमदुर्मनाः ।
पादौ तस्याभिवाद्याथ स्थितः प्राञ्जलिरग्रतः ॥ १२.१२७.१० ॥
ସେହି କୃଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଭୀତ ଓ ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲି; ପରେ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କରି ହାତ ଯୋଡ଼ି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେଲି।
12.127.11
निवेद्य नामगोत्रे च तथा कार्यं नरर्षभ ।
प्रदिष्टे चासने तेन शनैरहमुपाविशम् ॥ १२.१२७.११ ॥
ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଜଣାଇ, କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କରି, ହେ ନରର୍ଷଭ; ସେ ଆସନ ଦେବାପରେ ମୁଁ ଧୀରେ ବସିଲି।
12.127.12
ततः स कथयामास धर्मार्थसहिताः कथाः ।
ऋषिमध्ये महाराज तत्र धर्मभृतां वरः ॥ १२.१२७.१२ ॥
ତା'ପରେ ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସେଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
12.127.13
त…स्तु कथयत्येव राजा राजीवलोचनः ।
उपयाज्जवनैरश्वैः सबलः सावरोधनः ॥ १२.१२७.१३ ॥
…ରାଜା କମଳନୟନ କହୁଛନ୍ତି। ସେ ବେଗବାନ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ସହ, ସେନା ଓ ଅନ୍ତଃପୁର ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
12.127.14
स्मरम्पुत्रमरण्ये वै नष्टं परमदुर्मनाः ।
भूविद्युम्नपिता श्रीमान्वीरद्युम्नो महायशाः ॥ १२.१२७.१४ ॥
ଅରଣ୍ୟରେ ହଜିଯାଇଥିବା ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଭୂବିଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପିତା, ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ବୀରଦ୍ୟୁମ୍ନ।
12.127.15
इह द्रक्ष्यामि तं पुत्रं द्रक्ष्यामीहेति भारत ।
एवमाशाकृशो राजा चरन्वनमिदं पुरा ॥ १२.१२७.१५ ॥
'ଏଠାରେ ମୁଁ ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବି, ଏଠାରେ ଦେଖିବି' ଏହିପରି, ହେ ଭାରତ। ଆଶାରେ କୃଶ ହୋଇଥିବା ରାଜା ପୂର୍ବେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବୁଲୁଥିଲେ।
12.127.16
दुर्लभः स मया द्रष्टुं भूय एव च धार्मिक ।
एकः पुत्रो महारण्ये नष्ट इत्यसकृत्तदा ॥ १२.१२७.१६ ॥
'ତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ, ହେ ଧାର୍ମିକ। ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ମହାଅରଣ୍ୟରେ ହଜିଗଲା' ଏହିପରି ସେ ସେତେବେଳେ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ।
12.127.17
न स शक्यो मया द्रष्टुमाशा च महती मम ।
तया परीतगात्रोऽहं मुमूर्षुर्नात्र संशयः ॥ १२.१२७.१७ ॥
'ତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଇଁ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ମୋ ଆଶା ମହତୀ। ତାହାରି ଦ୍ୱାରା ଘେରା ମୋ ଶରୀର ମରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
12.127.18
एतच्छ्रुत्वा तु भगवांस्तनुर्मुनिवरोत्तमः ।
अवाक्शिरा ध्यानपरो मुहूर्तमिव तस्थिवान् ॥ १२.१२७.१८ ॥
ଏହା ଶୁଣି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ତନୁ, ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ଧ୍ୟାନରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ କ୍ଷଣେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଲେ।
12.127.19
तमनुध्यान्तमालक्ष्य राजा परमदुर्मनाः ।
उवाच वाक्यं दीनात्मा मन्दमन्दमिवासकृत् ॥ १२.१२७.१९ ॥
ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ଦେଖି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ମନରେ, ଦୀନ ହୃଦୟରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବାରମ୍ବାର ଏହି କଥା କହିଲେ।
12.127.20
दुर्लभं किंनु देवर्षे आशायाश्चैव किं महत् ।
ब्रवीतु भगवानेतद्यदि गुह्यं न चेत्तदा ॥ १२.१२७.२० ॥
ହେ ଦେବର୍ଷି, ଦୁର୍ଲଭ କଣ? ଆଶାଠାରୁ ବଡ଼ କଣ? ଯଦି ଏହା ଗୁହ୍ୟ ନ ହୁଏ ତେବେ ଭଗବାନ ତାହା କହନ୍ତୁ।
12.127.21
महर्षिर्भगवांस्तेन पूर्वमासीद्विमानितः ।
बालिशां बुद्धिमास्थाय मन्दभाग्यतयाऽऽत्मनः।
अर्थयन्कुशलं राजन्काञ्चनं वल्कलानि च ॥ १२.१२७.२१ ॥
ପୂର୍ବେ ସେ ସେହି ଭଗବାନ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ନିଜ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ ମୂର୍ଖ ବୁଦ୍ଧି ଧରି ସେ କଲ୍ୟାଣ, ସୁନା ଓ ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ମାଗୁଥିଲେ।
12.127.22
अवज्ञापूर्वकेनापि न संपादितवांस्ततः ।
निर्विण्णः स तु विप्रर्षिर्निराशः समपद्यत ॥ १२.१२७.२२ ॥
ଅବଜ୍ଞା ସହିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାହା ସମ୍ପାଦନ କଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ସେ ବିପ୍ରର୍ଷି ବିରକ୍ତ ଓ ନିରାଶ ହେଲେ।
12.127.23
एवमुक्तोऽभिवाद्याथ तमृषिं लोकपूजितम् ।
श्रान्तोऽवसीदद्धर्मात्मा यथा त्वं नरसत्तम ॥ १२.१२७.२३ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ସେ ଲୋକପୂଜିତ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ, ତା'ପରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶିଥିଳ ହୋଇଗଲେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ପରି।
12.127.24
अर्ध्यं ततः समानीय पाद्यं चैव महायशाः ।
आरण्येनैव विधिना राज्ञे सर्वं न्यवेदयत् ॥ १२.१२७.२४ ॥
ତା'ପରେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଆଣି, ଆରଣ୍ୟ ବିଧି ଅନୁସାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସବୁ ନିବେଦନ କଲେ।
12.127.25
ततस्तमृषयः सर्वे परिवार्य नरर्षभम् ।
उपाविशन्पुरस्कृत्य सप्तर्षय इव ध्रुवम् ॥ १२.१२७.२५ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ଋଷି ସେହି ନରର୍ଷଭଙ୍କୁ ଘେରି ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବସିଥିବା ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବସିଲେ।
12.127.26
अपृच्छंश्चैव तत्रैनं राजानमपराजितम् ।
प्रयोजनमिदं सर्वमाश्रमस्य प्रवेशने ॥ १२.१२७.२६ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନେ ସେହି ଅପରାଜିତ ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଏହି ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ।