మహాభారతం · అధ్యాయం 12.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.127.1
ततस्तेषां समेतानामृषीणामृषिसत्तमः ।
ऋषभो नाम विप्रर्षिर्विस्मयन्निदमब्रवीत् ॥ १२.१२७.१ ॥
అప్పుడు అక్కడ సమావేశమైన ఋషులలో ఋషిశ్రేష్ఠుడైన ఋషభుడనే బ్రాహ్మణ ఋషి ఆశ్చర్యపడుతూ ఇలా అన్నాడు.
12.127.2
पुराऽहं राजशार्दूल तीर्थान्यनुचरन्प्रभो ।
समासादितवान्दिव्यं नरनारायणाश्रमम् ॥ १२.१२७.२ ॥
రాజశార్దూలా, ప్రభూ! పూర్వం నేను తీర్థాలను సందర్శిస్తూ నర-నారాయణుల దివ్యాశ్రమానికి చేరుకున్నాను.
12.127.3
यत्र सा बदरी रम्या सरो वैहायसं तथा ।
यत्र चाश्वशिरा राजन्वेदान्पठति शाश्वतान् ॥ १२.१२७.३ ॥
అక్కడ రమణీయమైన బదరి, వైహాయస సరస్సు ఉన్నాయి; రాజా, అక్కడ అశ్వశిరుడు శాశ్వతమైన వేదాలను పఠిస్తాడు.
12.127.4
तस्मिन्सरसि कृत्वाऽहं विधिवत्तर्पणं पुरा ।
पितृणां देवतानां च ततोश्रममियां तदा ॥ १२.१२७.४ ॥
పూర్వం ఆ సరస్సులో నేను విధిప్రకారం పితృదేవతలకు, దేవతలకు తర్పణం చేసి, అప్పుడు ఆశ్రమానికి వెళ్లాను.
12.127.5
रमाते यत्र तौ नित्यं नरनारायणावृषी ।
अदूरादाश्रमात्किंचिद्वासार्थमगमं तदा ॥ १२.१२७.५ ॥
నర-నారాయణ ఋషులు నిత్యం ఆనందంగా ఉండే చోటుకు కొంచెం దూరంలో ఉన్న ఆశ్రమం నుండి, నివాసం కోసం అప్పుడు నేను వెళ్లాను.
12.127.6
अत्र चीराजिनधरं कृशमुच्चमतीव च ।
अद्राक्षमृषिमायान्तं तनुं नाम तपोनिधिम् ॥ १२.१२७.६ ॥
ఇక్కడ చీరను, జింకచర్మాన్ని ధరించిన, చాలా సన్నగా ఎత్తుగా ఉన్న, తపస్సుకు నిధి అయిన తను అనే ఋషి రావడం నేను చూశాను.
12.127.7
अन्यैर्नरैर्महाबाहो वपुषाऽप्रतिमं तदा ।
कृशता चापि राजर्षे न दृष्टा तादृशी मया ॥ १२.१२७.७ ॥
ఓ మహాబాహో, ఆ సమయంలో ఇతర మనుషుల్లో అతని శరీరంలాంటి సాటిలేని కృశత్వాన్ని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు, ఓ రాజర్షీ.
12.127.8
शरीरमपि राजेन्द्र तनु कानिष्ठिकासमम् ।
ग्रीवा बाहू तथा पादौ केशाश्चाद्भुतदर्शनाः ॥ १२.१२७.८ ॥
ఓ రాజేంద్రా, అతని శరీరం కూడా చిటికెన వేలంత సన్నగా ఉంది; మెడ, చేతులు, పాదాలు, జుట్టు కూడా అద్భుతంగా కనిపించాయి.
12.127.9
शिरः कायानुरूपं च कर्णौ नेत्रे तथैव च ।
तस्य वाक्चैव चेष्टा च सामान्ये राजसत्तम ॥ १२.१२७.९ ॥
అతని తల శరీరానికి తగినట్లుగా ఉంది; చెవులు, కళ్ళు కూడా అలాగే; అతని మాట, చేష్టలు సాధారణంగా ఉన్నాయి, ఓ రాజశ్రేష్ఠా.
12.127.10
दृष्ट्वाऽहं तं कृशं विप्रं भीतः परमदुर्मनाः ।
पादौ तस्याभिवाद्याथ स्थितः प्राञ्जलिरग्रतः ॥ १२.१२७.१० ॥
ఆ కృశమైన బ్రాహ్మణుడిని చూసి నేను భయపడి, మనసులో అత్యంత కలతచెంది, అతని పాదాలకు నమస్కరించి, చేతులు జోడించి అతని ముందు నిలిచాను.
12.127.11
निवेद्य नामगोत्रे च तथा कार्यं नरर्षभ ।
प्रदिष्टे चासने तेन शनैरहमुपाविशम् ॥ १२.१२७.११ ॥
పేరు, గోత్రాన్ని తెలియజేసి, కార్యాన్ని కూడా చెప్పి, ఓ నరశ్రేష్ఠా; అతను ఆసనం చూపినప్పుడు నేను నెమ్మదిగా కూర్చున్నాను.
12.127.12
ततः स कथयामास धर्मार्थसहिताः कथाः ।
ऋषिमध्ये महाराज तत्र धर्मभृतां वरः ॥ १२.१२७.१२ ॥
అప్పుడు అతను, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడు, అక్కడ ఋషుల మధ్య ధర్మార్థాలతో కూడిన కథలను చెప్పాడు, ఓ మహారాజా.
12.127.13
त…स्तु कथयत्येव राजा राजीवलोचनः ।
उपयाज्जवनैरश्वैः सबलः सावरोधनः ॥ १२.१२७.१३ ॥
…రాజు కమలనేత్రుడు చెబుతున్నాడు. అతడు వేగమైన గుర్రాలతో, సేనతో, అంతఃపురంతో కలిసి బయలుదేరాడు.
12.127.14
स्मरम्पुत्रमरण्ये वै नष्टं परमदुर्मनाः ।
भूविद्युम्नपिता श्रीमान्वीरद्युम्नो महायशाः ॥ १२.१२७.१४ ॥
అడవిలో కోల్పోయిన కుమారుడిని తలచుకుని అతడు అత్యంత దుఃఖితుడయ్యాడు. భూవిద్యుమ్నుని తండ్రి, తేజోవంతుడు, మహాయశస్వి వీరద్యుమ్నుడు.
12.127.15
इह द्रक्ष्यामि तं पुत्रं द्रक्ष्यामीहेति भारत ।
एवमाशाकृशो राजा चरन्वनमिदं पुरा ॥ १२.१२७.१५ ॥
'ఇక్కడ నేను ఆ కుమారుడిని చూస్తాను, ఇక్కడే చూస్తాను' అని, భారతా. ఆశతో కృశించిన ఆ రాజు పూర్వం ఈ అడవిలో తిరిగాడు.
12.127.16
दुर्लभः स मया द्रष्टुं भूय एव च धार्मिक ।
एकः पुत्रो महारण्ये नष्ट इत्यसकृत्तदा ॥ १२.१२७.१६ ॥
'అతడిని నేను మళ్ళీ చూడటం దుర్లభం, ధార్మికా. ఒక్కడే కుమారుడు మహారణ్యంలో నష్టమయ్యాడు' అని అప్పుడు అతడు పదే పదే అన్నాడు.
12.127.17
न स शक्यो मया द्रष्टुमाशा च महती मम ।
तया परीतगात्रोऽहं मुमूर्षुर्नात्र संशयः ॥ १२.१२७.१७ ॥
'అతడిని నేను చూడటం సాధ్యం కాదు; నా ఆశ అపారం. దానితో ఆవరింపబడిన నా శరీరం మరణించగోరుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.'
12.127.18
एतच्छ्रुत्वा तु भगवांस्तनुर्मुनिवरोत्तमः ।
अवाक्शिरा ध्यानपरो मुहूर्तमिव तस्थिवान् ॥ १२.१२७.१८ ॥
ఇది విని, మునులలో ఉత్తముడైన భగవంతుడు తనువు, తల వంచి ధ్యానంలో మునిగి క్షణకాలం నిలిచినట్లు ఉన్నాడు.
12.127.19
तमनुध्यान्तमालक्ष्य राजा परमदुर्मनाः ।
उवाच वाक्यं दीनात्मा मन्दमन्दमिवासकृत् ॥ १२.१२७.१९ ॥
ధ్యానంలో మునిగి ఉన్న అతనిని చూసి, రాజు అత్యంత వ్యథిత మనస్సుతో, దీనమైన హృదయంతో, మెల్లమెల్లగా మళ్ళీ మళ్ళీ ఈ మాటలు పలికాడు.
12.127.20
दुर्लभं किंनु देवर्षे आशायाश्चैव किं महत् ।
ब्रवीतु भगवानेतद्यदि गुह्यं न चेत्तदा ॥ १२.१२७.२० ॥
దేవర్షీ, దుర్లభమైనది ఏది? ఆశ కంటే గొప్పది ఏది? ఇది రహస్యం కాకపోతే భగవంతుడు దీనిని చెప్పుగాక.
12.127.21
महर्षिर्भगवांस्तेन पूर्वमासीद्विमानितः ।
बालिशां बुद्धिमास्थाय मन्दभाग्यतयाऽऽत्मनः।
अर्थयन्कुशलं राजन्काञ्चनं वल्कलानि च ॥ १२.१२७.२१ ॥
పూర్వం ఆ భగవంతుడైన మహర్షిని అతడు అవమానించాడు. రాజా, తన మంద భాగ్యం వల్ల మూర్ఖ బుద్ధితో, తనకు శుభాన్ని, బంగారాన్ని, వల్కలాలను కోరుతున్నాడు.
12.127.22
अवज्ञापूर्वकेनापि न संपादितवांस्ततः ।
निर्विण्णः स तु विप्रर्षिर्निराशः समपद्यत ॥ १२.१२७.२२ ॥
అవమానపూర్వకంగా అయినా అతడు దానిని సాధించలేదు. అప్పుడు ఆ విప్రర్షి విరక్తుడై, ఆశ కోల్పోయాడు.
12.127.23
एवमुक्तोऽभिवाद्याथ तमृषिं लोकपूजितम् ।
श्रान्तोऽवसीदद्धर्मात्मा यथा त्वं नरसत्तम ॥ १२.१२७.२३ ॥
ఇలా చెప్పబడిన అతడు, లోకపూజితుడైన ఆ ఋషికి అభివాదం చేసి, అలసి ధర్మాత్ముడు శిథిలుడయ్యాడు, ఓ నరశ్రేష్ఠా, నీవు ఉన్నట్లే.
12.127.24
अर्ध्यं ततः समानीय पाद्यं चैव महायशाः ।
आरण्येनैव विधिना राज्ञे सर्वं न्यवेदयत् ॥ १२.१२७.२४ ॥
అప్పుడు మహాయశస్వి అర్ఘ్యం, పాద్యం తెచ్చి, అరణ్య విధి ప్రకారం రాజుకు అంతా విన్నవించాడు.
12.127.25
ततस्तमृषयः सर्वे परिवार्य नरर्षभम् ।
उपाविशन्पुरस्कृत्य सप्तर्षय इव ध्रुवम् ॥ १२.१२७.२५ ॥
అప్పుడు ఋషులందరూ ఆ నరర్షభుని చుట్టుముట్టి, ధ్రువుడిని ముందుంచుకున్న సప్తర్షులవలె ఆయనను ముందుంచి కూర్చున్నారు.
12.127.26
अपृच्छंश्चैव तत्रैनं राजानमपराजितम् ।
प्रयोजनमिदं सर्वमाश्रमस्य प्रवेशने ॥ १२.१२७.२६ ॥
అక్కడ వారు ఆ అపరాజితుడైన రాజును, ఆశ్రమ ప్రవేశానికి గల ఈ ప్రయోజనమంతా ఏమిటని అడిగారు.