മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.127.1
ततस्तेषां समेतानामृषीणामृषिसत्तमः ।
ऋषभो नाम विप्रर्षिर्विस्मयन्निदमब्रवीत् ॥ १२.१२७.१ ॥
അപ്പോൾ അവിടെ സമ്മേളിച്ചിരുന്ന ഋഷിമാരിൽ ഋഷിശ്രേഷ്ഠനായ ഋഷഭൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണ ഋഷി വിസ്മയത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.127.2
पुराऽहं राजशार्दूल तीर्थान्यनुचरन्प्रभो ।
समासादितवान्दिव्यं नरनारायणाश्रमम् ॥ १२.१२७.२ ॥
രാജശാർദൂലാ, പ്രഭോ! മുൻപ് തീർത്ഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ നര-നാരായണന്മാരുടെ ദിവ്യാശ്രമത്തിൽ എത്തി.
12.127.3
यत्र सा बदरी रम्या सरो वैहायसं तथा ।
यत्र चाश्वशिरा राजन्वेदान्पठति शाश्वतान् ॥ १२.१२७.३ ॥
അവിടെ മനോഹരമായ ബദരിയും വൈഹായസ സരസ്സും ഉണ്ട്; രാജാവേ, അവിടെ അശ്വശിരസ്സ് ശാശ്വതമായ വേദങ്ങൾ പഠിക്കുന്നു.
12.127.4
तस्मिन्सरसि कृत्वाऽहं विधिवत्तर्पणं पुरा ।
पितृणां देवतानां च ततोश्रममियां तदा ॥ १२.१२७.४ ॥
മുൻപ് ആ സരസ്സിൽ ഞാൻ വിധിപ്രകാരം പിതൃക്കൾക്കും ദേവന്മാർക്കും തർപ്പണം ചെയ്ത ശേഷം ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
12.127.5
रमाते यत्र तौ नित्यं नरनारायणावृषी ।
अदूरादाश्रमात्किंचिद्वासार्थमगमं तदा ॥ १२.१२७.५ ॥
നര-നാരായണന്മാരായ ആ രണ്ടു ഋഷിമാർ എന്നും ആനന്ദിക്കുന്ന ഇടത്തിൽനിന്ന് അധികം അകലെയല്ലാത്ത ഒരു ആശ്രമത്തിൽ താമസിക്കാനായി ഞാൻ പോയി.
12.127.6
अत्र चीराजिनधरं कृशमुच्चमतीव च ।
अद्राक्षमृषिमायान्तं तनुं नाम तपोनिधिम् ॥ १२.१२७.६ ॥
ഇവിടെ ചീരയും മാനിന്റോലും ധരിച്ച, അതിമെലിഞ്ഞ, ഉയരമുള്ള, തപസ്സിന്റെ നിധിയായ തനു എന്ന ഋഷി വരുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു.
12.127.7
अन्यैर्नरैर्महाबाहो वपुषाऽप्रतिमं तदा ।
कृशता चापि राजर्षे न दृष्टा तादृशी मया ॥ १२.१२७.७ ॥
മഹാബാഹുവേ, അന്ന് മറ്റു മനുഷ്യരിൽ അവന്റെ ശരീരം പോലെ അതുല്യമായ കൃശത ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല, രാജർഷേ.
12.127.8
शरीरमपि राजेन्द्र तनु कानिष्ठिकासमम् ।
ग्रीवा बाहू तथा पादौ केशाश्चाद्भुतदर्शनाः ॥ १२.१२७.८ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അവന്റെ ശരീരവും ചെറുവിരലിനോളം മെലിഞ്ഞതായിരുന്നു; കഴുത്ത്, കൈകൾ, പാദങ്ങൾ, മുടി എന്നിവയും അത്ഭുതകരമായി കാണപ്പെട്ടു.
12.127.9
शिरः कायानुरूपं च कर्णौ नेत्रे तथैव च ।
तस्य वाक्चैव चेष्टा च सामान्ये राजसत्तम ॥ १२.१२७.९ ॥
അവന്റെ തല ശരീരത്തിനൊത്തതായിരുന്നു; ചെവികളും കണ്ണുകളും അങ്ങനെതന്നെ; അവന്റെ സംസാരവും ചേഷ്ടകളും സാധാരണമായിരുന്നു, രാജശ്രേഷ്ഠാ.
12.127.10
दृष्ट्वाऽहं तं कृशं विप्रं भीतः परमदुर्मनाः ।
पादौ तस्याभिवाद्याथ स्थितः प्राञ्जलिरग्रतः ॥ १२.१२७.१० ॥
ആ മെലിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ ഭയന്നു, മനസ്സ് അത്യന്തം വിഷമിച്ചു; അവന്റെ പാദങ്ങളെ വന്ദിച്ച് കൈകൂപ്പി ഞാൻ അവന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു.
12.127.11
निवेद्य नामगोत्रे च तथा कार्यं नरर्षभ ।
प्रदिष्टे चासने तेन शनैरहमुपाविशम् ॥ १२.१२७.११ ॥
പേരും ഗോത്രവും അറിയിച്ച്, കാര്യവും പറഞ്ഞ്, നരർഷഭാ; അവൻ ആസനം നിർദേശിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ മെല്ലെ ഇരുന്നു.
12.127.12
ततः स कथयामास धर्मार्थसहिताः कथाः ।
ऋषिमध्ये महाराज तत्र धर्मभृतां वरः ॥ १२.१२७.१२ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ അവിടെ ഋഷിമാരുടെ നടുവിൽ ധർമ്മവും അർത്ഥവും ചേർന്ന കഥകൾ പറഞ്ഞു, മഹാരാജാവേ.
12.127.13
त…स्तु कथयत्येव राजा राजीवलोचनः ।
उपयाज्जवनैरश्वैः सबलः सावरोधनः ॥ १२.१२७.१३ ॥
…രാജാവ് താമരക്കണ്ണൻ പറയുന്നു. അവൻ വേഗമുള്ള കുതിരകളോടെ, സേനയും അന്തഃപുരവുമായി പുറപ്പെട്ടു.
12.127.14
स्मरम्पुत्रमरण्ये वै नष्टं परमदुर्मनाः ।
भूविद्युम्नपिता श्रीमान्वीरद्युम्नो महायशाः ॥ १२.१२७.१४ ॥
കാട്ടിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട മകനെ ഓർത്ത് അവൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി. ഭൂവിദ്യുമ്നന്റെ പിതാവ്, തേജസ്വിയായ, മഹായശസ്വിയായ വീരദ്യുമ്നൻ.
12.127.15
इह द्रक्ष्यामि तं पुत्रं द्रक्ष्यामीहेति भारत ।
एवमाशाकृशो राजा चरन्वनमिदं पुरा ॥ १२.१२७.१५ ॥
'ഇവിടെ ഞാൻ ആ മകനെ കാണും, ഇവിടെത്തന്നെ കാണും' എന്ന് ഭാരതാ. പ്രതീക്ഷകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച രാജാവ് പണ്ട് ഈ കാട്ടിൽ അലഞ്ഞു.
12.127.16
दुर्लभः स मया द्रष्टुं भूय एव च धार्मिक ।
एकः पुत्रो महारण्ये नष्ट इत्यसकृत्तदा ॥ १२.१२७.१६ ॥
'അവനെ ഞാൻ വീണ്ടും കാണുന്നത് ദുർലഭമാണ്, ധാർമികാ. ഒരേയൊരു മകൻ മഹാവനത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടു' എന്ന് അപ്പോൾ അവൻ ആവർത്തിച്ചു പറഞ്ഞു.
12.127.17
न स शक्यो मया द्रष्टुमाशा च महती मम ।
तया परीतगात्रोऽहं मुमूर्षुर्नात्र संशयः ॥ १२.१२७.१७ ॥
'അവനെ എനിക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ല; എന്റെ പ്രതീക്ഷ വലുതാണ്. അതിനാൽ പൊതിഞ്ഞ എന്റെ ശരീരം മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
12.127.18
एतच्छ्रुत्वा तु भगवांस्तनुर्मुनिवरोत्तमः ।
अवाक्शिरा ध्यानपरो मुहूर्तमिव तस्थिवान् ॥ १२.१२७.१८ ॥
ഇതു കേട്ട്, മുനിമാരിൽ ഉത്തമനായ ഭഗവാൻ തനു, തല താഴ്ത്തി ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി ഒരു നിമിഷം നിന്നതുപോലെ ആയി.
12.127.19
तमनुध्यान्तमालक्ष्य राजा परमदुर्मनाः ।
उवाच वाक्यं दीनात्मा मन्दमन्दमिवासकृत् ॥ १२.१२७.१९ ॥
ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന അവനെ കണ്ട്, അത്യന്തം വിഷാദിതനായ രാജാവ്, ദീനമനസ്സോടെ സാവധാനം പലതവണ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.127.20
दुर्लभं किंनु देवर्षे आशायाश्चैव किं महत् ।
ब्रवीतु भगवानेतद्यदि गुह्यं न चेत्तदा ॥ १२.१२७.२० ॥
ദേവർഷേ, എന്താണ് ദുർലഭം? ആശയെക്കാൾ വലുത് എന്താണ്? ഇത് രഹസ്യമല്ലെങ്കിൽ ഭഗവാൻ ഇതു പറയട്ടെ.
12.127.21
महर्षिर्भगवांस्तेन पूर्वमासीद्विमानितः ।
बालिशां बुद्धिमास्थाय मन्दभाग्यतयाऽऽत्मनः।
अर्थयन्कुशलं राजन्काञ्चनं वल्कलानि च ॥ १२.१२७.२१ ॥
മുമ്പ് ആ മഹർഷിയെ അവൻ അവമതിച്ചു. രാജാവേ, തന്റെ ദുർഭാഗ്യത്താൽ മൂഢബുദ്ധി സ്വീകരിച്ച് അവൻ ക്ഷേമവും സ്വർണ്ണവും വൽക്കലവസ്ത്രങ്ങളും ആഗ്രഹിച്ചു.
12.127.22
अवज्ञापूर्वकेनापि न संपादितवांस्ततः ।
निर्विण्णः स तु विप्रर्षिर्निराशः समपद्यत ॥ १२.१२७.२२ ॥
അവഗണനയോടെയെങ്കിലും അവൻ അത് സാധിച്ചില്ല. അപ്പോൾ ആ വിപ്രർഷി മനംമടുത്ത് നിരാശനായി.
12.127.23
एवमुक्तोऽभिवाद्याथ तमृषिं लोकपूजितम् ।
श्रान्तोऽवसीदद्धर्मात्मा यथा त्वं नरसत्तम ॥ १२.१२७.२३ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവൻ, ലോകപൂജിതനായ ആ ഋഷിയെ വന്ദിച്ചു, പിന്നെ ക്ഷീണിച്ച് ധർമ്മാത്മാവ് തളർന്നുപോയി, നരശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
12.127.24
अर्ध्यं ततः समानीय पाद्यं चैव महायशाः ।
आरण्येनैव विधिना राज्ञे सर्वं न्यवेदयत् ॥ १२.१२७.२४ ॥
പിന്നെ മഹായശസ്വി അർഘ്യവും പാദ്യവും കൊണ്ടുവന്ന്, വനവിധിപ്രകാരം രാജാവിനോട് എല്ലാം അറിയിച്ചു.
12.127.25
ततस्तमृषयः सर्वे परिवार्य नरर्षभम् ।
उपाविशन्पुरस्कृत्य सप्तर्षय इव ध्रुवम् ॥ १२.१२७.२५ ॥
അപ്പോൾ എല്ലാ ഋഷിമാരും ആ നരർഷഭനെ വളഞ്ഞു, ധ്രുവനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ സപ്തർഷികളെപ്പോലെ അദ്ദേഹത്തെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഇരുന്നു.
12.127.26
अपृच्छंश्चैव तत्रैनं राजानमपराजितम् ।
प्रयोजनमिदं सर्वमाश्रमस्य प्रवेशने ॥ १२.१२७.२६ ॥
അവിടെ അവർ ആ അപരാജിതനായ രാജാവിനോട്, ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന്റെ ഈ മുഴുവൻ ലക്ഷ്യവും എന്തെന്ന് ചോദിച്ചു.