ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.131
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.131.1
क्षीणस्य दीर्घसूत्रस्य सानुक्रोशस्य बन्धुषु ।
परिशङ्कितमुख्यस्य दुष्टमन्त्रस्य भारत ॥ १२.१३१.१ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯିଏ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି, ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବିଳମ୍ବ କରେ, ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ଯାହାର ପ୍ରମୁଖମାନେ ସନ୍ଦେହଯୁକ୍ତ ଓ ଯାହାର ମନ୍ତ୍ରଣା ଦୂଷିତ—
12.131.2
विरक्तराज्यपौरस्य निर्द्रव्यनिचयस्य च ।
असंभावितमित्रस्य भिन्नामात्यस्य सर्वतः ॥ १२.१३१.२ ॥
ଯାହାର ରାଜ୍ୟ ଓ ନାଗରିକମାନେ ବିରକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାର ଧନଭଣ୍ଡାର ଶୂନ୍ୟ, ଯାହାର ମିତ୍ରମାନେ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଏବଂ ଯାହାର ଅମାତ୍ୟମାନେ ସର୍ବତ୍ର ବିଭକ୍ତ—
12.131.3
परचक्राभियातस्य दुर्बलस्य बलीयसा ।
आपन्नचेतसो ब्रूहि किं कार्यमवशिष्यते ॥ १२.१३१.३ ॥
ଶତ୍ରୁସେନା ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ, ବଳବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ବଳ, ଆପଦରେ ମନ ଫସିଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଆଉ କଣ କରିବାକୁ ବାକି ରହେ, ତାହା କୁହନ୍ତୁ।
12.131.4
बाह्यश्चेद्विजिगीषुः स्याद्धर्मार्थकुशलः शुचिः ।
जवेन सन्धिं कुर्वीत पूर्वं पूर्वं विमोक्षयेत् ॥ १२.१३१.४ ॥
ବାହାରର ବିଜୟେଚ୍ଛୁ ଯଦି ଧର୍ମାର୍ଥରେ କୁଶଳୀ ଓ ଶୁଚି ହୁଏ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ବ ପୂର୍ବ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
12.131.5
योऽधर्मविजिगीषुः स्याद्बलवान्पापनिश्चयः ।
आत्मनः सन्निरोधेन सन्धिं तेनापि रोचयेत् ॥ १२.१३१.५ ॥
ଯିଏ ଅଧର୍ମରେ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛା କରେ, ବଳବାନ ଓ ପାପନିଶ୍ଚୟୀ, ତା ସହିତ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ସଂଯତ ରଖି ସନ୍ଧି ପସନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ।
12.131.6
अपास्य राजधानीं वा तरेदन्येन वाऽऽपदम् ।
तद्भावभावो द्रव्याणि जीवन्पुनरुपार्जयेत् ॥ १२.१३१.६ ॥
ରାଜଧାନୀ ଛାଡ଼ି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଆପଦ ପାର କରିବା ଉଚିତ; ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଜୀବିତ ରହି ପୁଣି ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
12.131.7
यास्तु कोशबलत्यागाच्छक्यास्तरितुमापदः ।
कस्तत्राधिकमात्मानं संत्यजेदर्थधर्मवित् ॥ १२.१३१.७ ॥
କୋଷ ଓ ସୈନ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେଉଁ ଆପଦ ପାର ହୋଇପାରେ, ସେଠାରେ ଅର୍ଥ-ଧର୍ମ ଜାଣିବା ଲୋକ କିଏ ନିଜକୁ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ତ୍ୟାଗ କରିବ?
12.131.8
अपराधाज्जुगुप्सेत का सपत्नधने दया ।
न त्वेवात्मा प्रदातव्यः शक्ये सति कथंचन ॥ १२.१३१.८ ॥
ଅପରାଧରୁ ଘୃଣା କରିବା ଉଚିତ; ଶତ୍ରୁଧନରେ ଦୟା କାହିଁକି? କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭବ ହେଲେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନିଜକୁ କଦାପି ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.131.9
आभ्यन्तरे च कुपिते बाह्ये चोपनिपीडिते ।
क्षीणे कोशे श्रुते मन्त्रे किं कार्यमवशिष्यते ॥ १२.१३१.९ ॥
ଭିତରେ କ୍ରୋଧ ଓ ବାହାରେ ଚାପ, କୋଷ କ୍ଷୟ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରଣା ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ ଆଉ କଣ କରିବା ବାକି ରହେ?
12.131.10
क्षिप्रं वा सन्धिकामः स्यात्क्षिप्रं वा तीक्ष्णविक्रम ।
यदाऽपनयनं क्षिप्रमेतद्वै सांपरायिकम् ॥ १२.१३१.१० ॥
ଶୀଘ୍ର ସନ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରୁ, କିମ୍ବା ହେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପରାକ୍ରମୀ, ଶୀଘ୍ର ଦୂର କରୁ; ଶୀଘ୍ର ଦୂର କରିବା ହିଁ ଫଳର ପଥ।
12.131.11
अनुरक्तेन पुष्टेन हृष्टेन जगतीपतिः ।
अल्पेनापि स्वसैन्येन भूमिं जयति भूमिपः ॥ १२.१३१.११ ॥
ଅନୁରକ୍ତ, ପୁଷ୍ଟ ଓ ହୃଷ୍ଟ ନିଜ ସୈନ୍ୟ ସହ, ଅଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୂପତି ଭୂମି ଜିଣେ।
12.131.12
हतो वा दिवमारोहेद्धत्वा च सुखमावहेत् ।
युद्धे हि संत्यजन्प्राणाञ्शक्रस्यैति सलोकताम् ॥ १२.१३१.१२ ॥
ମରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚଢ଼ୁ, କିମ୍ବା ଜିଣି ସୁଖ ପାଉ; କାରଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପାଏ।
12.131.13
सर्वलोकागसं कृत्वा मृदुत्वं गन्तुमेव च ।
विश्वासाद्विनयं कुर्यात्संजह्याद्वाऽप्युपानहौ ॥ १२.१३१.१३ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ବି ମୃଦୁତା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ବିଶ୍ୱାସରେ ବିନୟ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଦୁଇ ପାଦୁକା ବି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
12.131.14
अपचिक्रमिषुः क्षिप्रं सेनां स्वां परिसान्त्वयन् ।
विलङ्घयित्वा सत्रेण ततः स्वयमुपक्रमेत् ॥ १२.१३१.१४ ॥
ଶୀଘ୍ର ପଛକୁ ଫେରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ସେନାକୁ ଭଲ ଭାବେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, କୌଶଳରେ ବାଧା ଅତିକ୍ରମ କରି, ତା'ପରେ ନିଜେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ।