మహాభారతం · అధ్యాయం 12.136

12.136.1

अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
येन मार्गेण राजानः कोशं संजनयन्त्युत ॥ १२.१३६.१ ॥

ఇక్కడ పురాణజ్ఞులు బ్రహ్మగీతలైన గాథలను కీర్తిస్తారు; వాటి మార్గంలో రాజులు కోశాన్ని సమకూర్చుకుంటారు.

न धनं यज्ञशीलानां हार्यं देवस्वमेव च ।
दस्यूनां निष्क्रियाणां च क्षत्रियो हर्तुमर्हति ॥ १२.१३६.२ ॥

యజ్ఞశీలుల ధనమూ దేవతల సొమ్మూ అపహరించదగినవి కావు; దొంగలు, నిష్క్రియులు కలిగినదాన్ని మాత్రమే క్షత్రియుడు తీసుకోవచ్చు.

इमाः प्रजाः क्षत्रियाणां रक्ष्या हन्याश्च भारत ।
थनं हि क्षत्रियस्येह द्वितीयस्य न विद्यते ॥ १२.१३६.३ ॥

భరతా, ఈ ప్రజలను క్షత్రియులు రక్షించాలి, అవసరమైతే శిక్షించాలి; ఈ లోకంలో క్షత్రియుడికి ఇంకో ధనం లేదు.

तदस्य स्याद्बलार्थं वा धनं यज्ञार्थमेव वा ।
अभोज्याश्चौषधीश्छित्त्वा भोज्या एव पचन्त्युत ॥ १२.१३६.४ ॥

ఆ ధనం అతని బలానికో యజ్ఞానికో ఉపయోగపడాలి; తినదగని ఓషధులను తీసివేసి తినదగినవాటినే వండినట్టు.

यो वै न देवान्न पितृन्न मर्त्यान्हविषाऽर्चति ।
अनर्थकं धनं तत्र प्राहुर्धमेविदो जनाः ॥ १२.१३६.५ ॥

దేవతలను, పితృదేవతలను, మనుష్యులను హవిస్సుతో పూజించనివాడి ధనం వ్యర్థమని ధర్మజ్ఞులు చెబుతారు.

हरेत्तद्द्रविणं राजन्धार्मिकः पृथिवीतिः ।
न हि न प्रीणयेल्लोकान्न लोके गर्हते नृपम् ॥ १२.१३६.६ ॥

ఓ రాజా, ధర్మాత్ముడైన భూపతి ఆ ధనాన్ని అపహరించవచ్చు; లోకాలను సంతోషపెట్టని రాజు లోకంలో నిందించబడడు అని కాదు.

असाधुभ्योऽर्थमादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति ।
आत्मानं संक्रमं कृत्वा मन्ये धर्मविदेव सः ॥ १२.१३६.७ ॥

అసాధువుల నుండి ధనాన్ని తీసుకొని సాధువులకు ఇచ్చేవాడిని, తనను తాను మార్చుకున్నవాడిగా, ధర్మజ్ఞుడే అని నేను భావిస్తాను.

तथातथा जयेल्लोकाञ्शक्त्या चैव यथायथा ।
औद्भिदा जन्तवो यद्वच्छ्रुत्वा वाजो यथातथा ॥ १२.१३६.८ ॥

ఎలా ఎలా, ఎంత శక్తితో లోకాలను జయిస్తాడో, అలాగే భూమి నుండి మొలకెత్తే ప్రాణులు, ధాన్యం విన్నట్లుగా (ఫలం పొందుతాయి).

अनिमित्तात्संभवन्ति तथा यज्ञः प्रजायते ।
यथैव दंशमशकं यथा कीटपिपीलिकम् ॥ १२.१३६.९ ॥

కారణం లేకుండా (జీవులు) పుడతాయి; అలాగే యజ్ఞమూ పుడుతుంది. దోమలు, ఈగలు వలె, పురుగులు, చీమలు (పుడతాయి).

सैव वृत्तिर्हि यज्ञेषु यथा धर्मो विधीयते ॥ १२.१३६.१० ॥

యజ్ఞాలలో అదే ప్రవర్తన; ధర్మం విధించబడినట్లు.

यथा ह्यकस्माद्भवति भूमौ पांसुस्तृणोलपम् ।
तथैवेह भवेद्धर्मः सूक्ष्मः सूक्ष्मतरः स्मृतः ॥ १२.१३६.११ ॥

అకస్మాత్తుగా భూమిపై ధూళి, గడ్డి కుప్ప ఏర్పడినట్లు, ఇక్కడ ధర్మమూ సూక్ష్మం, సూక్ష్మతరం అని స్మరించబడింది.