മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.136

12.136.1

अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
येन मार्गेण राजानः कोशं संजनयन्त्युत ॥ १२.१३६.१ ॥

ഇവിടെ പുരാണജ്ഞർ ബ്രഹ്മഗീതങ്ങളായ ഗാഥകൾ കീർത്തിക്കുന്നു; ഏത് മാർഗത്തിലൂടെ രാജാക്കന്മാർ കോശം സമ്പാദിക്കുന്നുവോ അതിനെക്കുറിച്ച്.

न धनं यज्ञशीलानां हार्यं देवस्वमेव च ।
दस्यूनां निष्क्रियाणां च क्षत्रियो हर्तुमर्हति ॥ १२.१३६.२ ॥

യജ്ഞശീലരുടെ ധനവും ദേവസ്വവും അപഹരിക്കരുത്; കൊള്ളക്കാരുടെയും നിഷ്ക്രിയരുടെയും ധനം മാത്രമേ ക്ഷത്രിയന് എടുക്കാവൂ.

इमाः प्रजाः क्षत्रियाणां रक्ष्या हन्याश्च भारत ।
थनं हि क्षत्रियस्येह द्वितीयस्य न विद्यते ॥ १२.१३६.३ ॥

ഭാരതാ, ഈ പ്രജകളെ ക്ഷത്രിയർ രക്ഷിക്കണം, ആവശ്യമെങ്കിൽ ശിക്ഷിക്കണം; ഈ ലോകത്ത് ക്ഷത്രിയന് മറ്റൊരു ധനമില്ല.

तदस्य स्याद्बलार्थं वा धनं यज्ञार्थमेव वा ।
अभोज्याश्चौषधीश्छित्त्वा भोज्या एव पचन्त्युत ॥ १२.१३६.४ ॥

ആ ധനം അവന്റെ ബലത്തിനോ യജ്ഞത്തിനോ ആകട്ടെ; ഭക്ഷ്യയോഗ്യമല്ലാത്ത ഔഷധങ്ങൾ മുറിച്ചുകളഞ്ഞ് ഭക്ഷ്യമായവ മാത്രം പാചകം ചെയ്യുന്നതുപോലെ.

यो वै न देवान्न पितृन्न मर्त्यान्हविषाऽर्चति ।
अनर्थकं धनं तत्र प्राहुर्धमेविदो जनाः ॥ १२.१३६.५ ॥

ദേവന്മാരെയും പിതൃക്കളെയും മനുഷ്യരെയും ഹവിസ്സുകൊണ്ട് പൂജിക്കാത്തവന്റെ ധനം നിരർത്ഥകമെന്ന് ധർമജ്ഞർ പറയുന്നു.

हरेत्तद्द्रविणं राजन्धार्मिकः पृथिवीतिः ।
न हि न प्रीणयेल्लोकान्न लोके गर्हते नृपम् ॥ १२.१३६.६ ॥

രാജാവേ, ധാർമികനായ ഭൂപതി ആ ധനം അപഹരിക്കട്ടെ; ലോകങ്ങളെ പ്രീതിപ്പെടുത്താത്ത രാജാവ് ലോകത്ത് നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നില്ല എന്നല്ല.

असाधुभ्योऽर्थमादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति ।
आत्मानं संक्रमं कृत्वा मन्ये धर्मविदेव सः ॥ १२.१३६.७ ॥

അസാധുക്കളിൽ നിന്ന് ധനം സ്വീകരിച്ച് സാധുക്കൾക്ക് നൽകുന്നവൻ, തന്നെത്തന്നെ മാറ്റിയവനായി, ധർമ്മജ്ഞൻ തന്നെയെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.

तथातथा जयेल्लोकाञ्शक्त्या चैव यथायथा ।
औद्भिदा जन्तवो यद्वच्छ्रुत्वा वाजो यथातथा ॥ १२.१३६.८ ॥

എങ്ങനെ എങ്ങനെയും, എത്ര ശക്തിയോടെ ലോകങ്ങളെ ജയിക്കുന്നുവോ, അങ്ങനെതന്നെ ഭൂമിയിൽ മുളയ്ക്കുന്ന ജീവികളും, ധാന്യം കേട്ടതുപോലെ (ഫലം നേടുന്നു).

अनिमित्तात्संभवन्ति तथा यज्ञः प्रजायते ।
यथैव दंशमशकं यथा कीटपिपीलिकम् ॥ १२.१३६.९ ॥

കാരണമില്ലാതെ (ജീവികൾ) ഉണ്ടാകുന്നു; അതുപോലെ യജ്ഞവും ഉണ്ടാകുന്നു. കൊതുകും ഈച്ചയും പോലെ, പുഴുക്കളും ഉറുമ്പുകളും (ഉണ്ടാകുന്നു).

सैव वृत्तिर्हि यज्ञेषु यथा धर्मो विधीयते ॥ १२.१३६.१० ॥

യജ്ഞങ്ങളിൽ അതുതന്നെയാണ് നടപടി; ധർമ്മം വിധിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ.

यथा ह्यकस्माद्भवति भूमौ पांसुस्तृणोलपम् ।
तथैवेह भवेद्धर्मः सूक्ष्मः सूक्ष्मतरः स्मृतः ॥ १२.१३६.११ ॥

പെട്ടെന്ന് ഭൂമിയിൽ പൊടിയും പുല്ലുകൂമ്പാരവും ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ഇവിടെ ധർമ്മവും സൂക്ഷ്മവും, സൂക്ഷ്മതരവുമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.