महाभारत · अध्याय 12.150
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.150.1
एवमुक्तः प्रत्युवाच तं मुनिं जनमेजयः ।
गर्ह्यं भवान्गर्हयते निन्द्यं निन्दति मां पुनः ॥ १२.१५०.१ ॥
असे सांगितले असता जनमेजय त्या मुनींना उत्तरला: "आपण निंदनीयाची पुन्हा निंदा करता, निंद्य अशा मला पुन्हा दोष देता."
12.150.2
धिक्कार्यं मां धिक्कुरुते तस्मात्त्वाऽहं प्रसादये ।
सर्वं हीदं स्वकृतं मे ज्वलाम्यग्नाविवाहितम् ॥ १२.१५०.२ ॥
"धिक्कारास पात्र असलेल्या मला आपण धिक्कारता; म्हणून मी आपल्याला प्रसन्न करतो. हे सर्व माझेच स्वकृत आहे; अग्नीत जळावे तसा मी जळत आहे."
12.150.3
स्वकर्माण्यभिसंधाय नाभिनन्दति मे मनः ।
प्राप्तं घोरं भयं नूनं मया वैवस्वतादपि ॥ १२.१५०.३ ॥
"माझ्या कर्मांचा विचार करता मन आनंदत नाही. खरोखर वैवस्वतापासूनही मला भयंकर भय प्राप्त झाले आहे."
12.150.4
तत्तु शल्यमनिर्हृत्य कथं शक्ष्यामि जीवितुम् ।
सर्वं मन्युं विनीय त्वमभि मां वद शौनक ॥ १२.१५०.४ ॥
"तो काटा काढल्याशिवाय मी कसा जगू शकेन? हे शौनका, सर्व शोक दूर करून तू मला सांग."
12.150.5
महानासं ब्राह्मणानां भूयो वक्ष्यामि सांप्रतम् ।
गन्ता गतिं ब्राह्मणानां भविष्याम्यर्थवान्पुनः।
अस्तु शेषं कुलस्यास्य मा पराभूदिदं कुलम् ॥ १२.१५०.५ ॥
"ब्राह्मणांचा मोठा रोष होता; आता मी पुन्हा सांगेन. ब्राह्मणांच्या मार्गाला प्राप्त होणारा मी पुन्हा सार्थ होईन. या कुलाचा काही शेष राहो; हे कुल नष्ट न होवो."
12.150.6
न हि नो ब्रह्मशप्तानां शेषं भवितुमर्हति ।
स्तुतीरलभमानानां संविदं वेद निश्चयात् ॥ १२.१५०.६ ॥
"ब्राह्मणांच्या शापाने शापित आम्हा लोकांचा शेष राहणे योग्य नाही. स्तुती न मिळालेल्या आमच्याविषयी मी निश्चयाने जाणतो."
12.150.7
निन्दमानः स्वमात्मानं भूयो वक्ष्यामि सांप्रतम् ।
भूयश्चैवाभिमज्जन्ति निर्धर्मा निर्जला इव ॥ १२.१५०.७ ॥
स्वतःची निंदा करत आता मी पुन्हा सांगेन. धर्महीन लोक पाण्याशिवायच्या ठिकाणाप्रमाणे पुन्हा बुडतात.
12.150.8
न ह्ययज्ञा अमुं लोकं प्राप्नुवन्ति कथंचन ।
अवाक्च प्रपतिष्यन्ति पुलिन्दशवरा इव ॥ १२.१५०.८ ॥
यज्ञ न करणारे तो लोक कोणत्याही प्रकारे मिळवत नाहीत; पुलिंद आणि शबरांप्रमाणे ते खाली पडतील.
12.150.9
अविज्ञायैव मे प्रज्ञां बालस्येव स पण्डितः ।
ब्रह्मन्पितेव पुत्रस्य प्रीतिमान्भव शौनक ॥ १२.१५०.९ ॥
माझी प्रज्ञा न जाणताच, बालकासारखा तो पंडित (आहे). हे ब्राह्मणा, पिता पुत्रावर जसे प्रेम करतो तसा प्रेमळ हो, हे शौनका.
12.150.10
किमाश्चर्यं यतः प्राज्ञो बहुकुर्यादसांप्रतम् ।
इति वै पण्डितो भूत्वा भूतानां को नु तप्यते ॥ १२.१५०.१० ॥
यात आश्चर्य ते काय? प्राज्ञ पुरुष अयोग्य पुष्कळ गोष्टी करू शकतो. असा पंडित होऊनही, प्राण्यांसाठी कोण दुःख करतो?
12.150.11
प्रज्ञाप्रासादमारुह्य अशोच्यः शोचते जनान् ।
जगतीस्थानिवाद्रिस्थः प्रज्ञया प्रतिपत्स्यति ॥ १२.१५०.११ ॥
प्रज्ञा-प्रासादावर चढून, अशोच्य माणूस लोकांसाठी शोक करतो; पृथ्वीवर उभ्या असलेल्यांना पर्वतावर उभा असलेल्याप्रमाणे, तो प्रज्ञेने जाणेल.
12.150.12
न चोपलभते कश्चिन्न चाश्चर्याणि पश्यति ।
निर्विण्णात्मा परोक्षो वा धिक्कृतः सर्वसाधुषु ॥ १२.१५०.१२ ॥
कोणीही त्याला मिळवत नाही, आणि तो आश्चर्ये पाहत नाही; खिन्न मन असलेला, अदृश्य, किंवा सर्व सज्जनांकडून निंदिला गेलेला (माणूस).
12.150.13
विदित्वा भवतो वीर्यं माहात्म्यं चैव चागमे ।
कुरुष्वेह यथाशान्ति ब्रह्मा शरणमस्तु ते ॥ १२.१५०.१३ ॥
तुझे वीर्य आणि माहात्म्य आगमानुसार जाणून, येथे शांतीसाठी जे योग्य ते कर; ब्रह्मदेव तुला शरण असो.
12.150.14
तद्वै वारित्रकं तात ब्राह्मणानामकुप्यताम् ।
अथवा तप्यसे पापे धर्मं चेदनुपश्यसि ॥ १२.१५०.१४ ॥
हे तात, न रागावलेल्या ब्राह्मणांसाठी ते अडथळाच आहे; किंवा हे पापी, जर तू धर्म पाहिलास तर तुला पश्चात्ताप होतो.
12.150.15
अनुतप्ये च पापेन न चाधर्मं चराम्यहम् ।
बुभूषेद्भजमानं च प्रीतिमान्भव शौनक ॥ १२.१५०.१५ ॥
पापामुळे मी पश्चात्ताप करतो; अधर्माचे आचरण मी करत नाही; सेवा करणाऱ्यावर प्रेम कर, हे शौनका.
12.150.16
छित्त्वा दम्भं च मानं च प्रीतिमिच्छामि ते नृप ।
सर्वभूतहिते तिष्ठ धर्मं चैव प्रतिस्मरन् ॥ १२.१५०.१६ ॥
हे राजा, दंभ आणि मान तोडून मी तुझ्याकडून प्रीती इच्छितो; सर्व भूतांच्या हितात स्थिर राहा, धर्माचे स्मरण करत.
12.150.17
न भयान्न च कार्पण्यान्न लोभात्त्वामुपाह्वये ।
तां मे दैवीं गिरं सत्यां शृणु त्वं ब्राह्मणैः सह ॥ १२.१५०.१७ ॥
भयामुळे नाही, दीनतेमुळे नाही, लोभामुळे नाही मी तुला बोलावतो; माझी ती दैवी आणि सत्य वाणी ब्राह्मणांसह ऐक.
12.150.18
सोऽहं न केनचिच्चार्थी त्वां च धर्मादुपाह्वये ।
क्रोशतां सर्वभूतानां हाहाधिगिति जल्पताम् ॥ १२.१५०.१८ ॥
मी कोणत्याही स्वार्थासाठी नव्हे, धर्मासाठी तुला बोलावतो; सर्व भूते 'हाय, धिक्कार' असे ओरडत असताना.
12.150.19
वक्ष्यन्ति मामधर्मज्ञं त्यक्ष्यन्ति सुहृदो जनाः ।
ता वाचः सुहृदः श्रुत्वा संज्वरिष्यन्ति मे भृशं ॥ १२.१५०.१९ ॥
लोक मला अधर्म न जाणणारा म्हणतील, मित्र मला सोडून जातील. ते शब्द ऐकून माझे मित्र माझ्यासाठी अत्यंत संतप्त होतील.
12.150.20
केचिदेव महाप्राज्ञाः प्रतिज्ञास्यन्ति कार्यताम् ।
जानीहि मत्कृतं तात ब्राह्मणान्प्रति भारत ॥ १२.१५०.२० ॥
काही महाप्राज्ञ लोक या कार्याची प्रतिज्ञा करतील. हे तात भारता, ब्राह्मणांसाठी मी जे केले ते जाणून घे.
12.150.21
यथा ते सत्कृताः क्षेमं लभेरंस्त्वं तथा कुरु ।
प्रतिजानीहि चाद्रोहं ब्राह्मणानां नराधिप ॥ १२.१५०.२१ ॥
तुझ्याकडून सत्कारलेले लोक कल्याण मिळवतील असे तू कर. हे नराधिपा, ब्राह्मणांशी द्रोह न करण्याची प्रतिज्ञा कर.
12.150.22
नैव वाचा न मनसा पुनर्जातु न कर्मणा ।
द्रोग्धाऽस्मि ब्राह्मणान्विप्र चरणावेव ते स्पृशे ॥ १२.१५०.२२ ॥
वाणीने, मनाने किंवा कर्माने मी कधीही ब्राह्मणांचा द्रोही होणार नाही. हे विप्रा, मी आपल्या चरणांनाच स्पर्श करतो.