ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.155.1
एवमुक्त्वा तु राजेन्द्र शाल्मलिं ब्रह्मवित्तमः ।
नारदः पवने सर्वं शाल्मलेर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१५५.१ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಾರದನು ಶಾಲ್ಮಲಿಯೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿ, ಶಾಲ್ಮಲಿಯ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಾಯುವಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
12.155.2
हिमवत्पृष्ठजः कश्चिच्छाल्मलिः परिवारवान् ।
बृहन्मूलो बृहच्छायः स त्वां वायोऽवमन्यते ॥ १२.१५५.२ ॥
ಹಿಮವತ್ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಪರಿವಾರವುಳ್ಳ, ದೊಡ್ಡ ಬೇರುಗಳೂ ದೊಡ್ಡ ನೆರಳೂ ಉಳ್ಳ ಒಂದು ಶಾಲ್ಮಲಿ ವೃಕ್ಷವಿದೆ; ಅದು ನಿನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಓ ವಾಯುವೇ.
12.155.3
बहुव्याक्षेपयुक्तानि त्वामाह वचनानि सः ।
न युक्तानि मया वायो तानि वक्तुं तवाग्रतः ॥ १२.१५५.३ ॥
ಅದು ನಿನ್ನ ಕುರಿತು ಹಲವು ಅವಮಾನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಓ ವಾಯುವೇ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳುವುದು ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
12.155.4
जानामि त्वामहं वायो सर्वप्राणभृतां वरम् ।
वरिष्ठं च गरिष्ठं च सर्वलोकेश्वरं प्रभुम् ॥ १२.१५५.४ ॥
ಓ ವಾಯುವೇ, ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ, ಅತ್ಯುತ್ತಮನೂ, ಅತ್ಯಂತ ಮಹಿಮಾವಂತನೂ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಈಶ್ವರನೂ ಪ್ರಭುವೂ ಆದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ.
12.155.5
एतत्तु वचनं श्रुत्वा नारदस्य समीरणः ।
शाल्मलिं तमुपागम्य क्रुद्धो वचनमब्रवीत् ॥ १२.१५५.५ ॥
ನಾರದನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಾಯು ಆ ಶಾಲ್ಮಲಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದನು.
12.155.6
शाल्मले नारदो गच्छंस्त्वयोक्तो मद्विगर्हणम् ।
अहं वायुः प्रभावं ते दर्शयाम्यात्मनो बलम् ॥ १२.१५५.६ ॥
ಓ ಶಾಲ್ಮಲಿಯೇ, ನಾರದನು ಹೋಗುವಾಗ ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾನೆ; ನಾನು ವಾಯು, ನನ್ನ ಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
12.155.7
नाहं त्वां नाभिजानामि विदितश्चासि मे द्रुम ।
पितामहः प्रजासर्गे त्वयि विश्रान्तवान्प्रभुः ॥ १२.१५५.७ ॥
ಓ ಮರವೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯೆನು; ಆದರೂ ನೀನು ನನಗೆ ಪರಿಚಿತನು. ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಾದ ಪಿತಾಮಹ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದ್ದನು.
12.155.8
तस्य विश्रमणादेव प्रसादौ मत्कृतस्तव ।
अभूत्तस्य प्रसादात्त्वां न भज्यामि द्रुमाधम ॥ १२.१५५.८ ॥
ಅವನು ವಿಶ್ರಮಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಿದೆ. ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಮುರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅಧಮ ವೃಕ್ಷವೇ.
12.155.9
यन्मां त्वमवजानीषे यथाऽन्यं प्राकृतं तथा ।
दर्शयाम्येष चात्मानं यथा मां नावमन्यसे ॥ १२.१५५.९ ॥
ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬೇರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸದಂತೆ ನನ್ನ ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ.
12.155.10
एवमुक्तस्ततः प्राह शाल्मलिः प्रहसन्निव ।
पवन त्वं वने क्रुद्धो दर्शयात्मानमात्मना ॥ १२.१५५.१० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಲ್ಮಲಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು: "ಓ ಗಾಳಿಯೇ, ನೀನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವೆ; ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸು."
12.155.11
मयि वै मुच्यतां क्रोधः किं मे क्रुद्धः करिष्यसि ।
न ते बिभेमि पवन यद्यपि त्वं स्वयं प्रभुः।
बलाधिकोऽहं त्वत्तश्च न भीः कार्या मया तव ॥ १२.१५५.११ ॥
ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಡು. ಕೋಪಗೊಂಡು ನನಗೇನು ಮಾಡುವೆ? ಓ ಗಾಳಿಯೇ, ನೀನು ಪ್ರಭುವಾದರೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ನಿನಗಿಂತ ಬಲವಂತನು, ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ನಿನಗೆ ಭಯ ಬೇಡ.
12.155.12
ये तु बुद्ध्या हि बलिनस्ते भवन्ति बलीयसः ।
प्राणमात्रबला ये वै नैव ते बलिनो मताः ॥ १२.१५५.१२ ॥
ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠರಾದವರೇ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಾಣಮಾತ್ರ ಬಲವುಳ್ಳವರನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.155.13
इत्येवमुक्तः पवनः श्व इत्येवाब्रवीद्वचः ।
दर्शयिष्यामि ते तेजस्ततो रात्रिरुपागमत् ॥ १२.१५५.१३ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ವಾಯುವು 'ನಾಳೆ ನಿನಗೆ ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದನು. ಆಗ ರಾತ್ರಿ ಬಂದಿತು.
12.155.14
अथ निश्चित्य मनसा शाल्मलिर्वैरधारणम् ।
पश्यमानस्तदात्मानमसमं मातरिश्वना ॥ १२.१५५.१४ ॥
ನಂತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ವೈರವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಶಾಲ್ಮಲಿ ವೃಕ್ಷವು ವಾಯುವಿಗೆ ತಾನು ಸಮನಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡಿತು.
12.155.15
नारदे यन्मया प्रोक्तं वचनं प्रति तन्मृषा ।
असमर्थो ह्यहं वायोर्बलेन बलवान्हि सः ॥ १२.१५५.१५ ॥
ನಾರದನಿಗೆ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತು ಸುಳ್ಳು. ವಾಯುವಿನ ಬಲದ ಮುಂದೆ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥನು; ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಬಲವಂತ.
12.155.16
मारुतो बल्यान्नित्यं यथा वै नारदोऽब्रवीत् ।
अहं तु दुर्बलोऽन्येभ्यो वृक्षेभ्यो नात्र संशयः ॥ १२.१५५.१६ ॥
ನಾರದನು ಹೇಳಿದಂತೆ ವಾಯುವು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಲಶಾಲಿ. ಇತರ ವೃಕ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ನಾನು ದುರ್ಬಲನು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
12.155.17
किं तु बुद्ध्या समो नास्ति मम कश्चिद्वनस्पतिः ।
तदहं बुद्धिमास्थाय भयं त्यक्ष्ये समीरणात् ॥ १२.१५५.१७ ॥
ಆದರೆ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಮನಾದ ವೃಕ್ಷ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವಾಯುವಿನಿಂದಾದ ಭಯವನ್ನು ನಾನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
12.155.18
यदि तां बुद्धिमास्थाय तिष्ठेयुः पर्णिनो वने ।
अरिष्टाः स्युः सदा क्रुद्धात्पवनान्नात्र संशयः ॥ १२.१५५.१८ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲೆಯುಳ್ಳ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿಂತರೆ, ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಅವು ಸದಾ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
12.155.19
ते तु बाला न जानन्ति यथा नैतान्समीरणः ।
समीरयेत संक्रुद्धो यथा जानाम्यहं तथा ॥ १२.१५५.१९ ॥
ಆದರೆ ಮೂಢರಿಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾಯು ಇವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ತಿಳಿಯದು; ನನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ.
12.155.20
ततो निश्चित्य मनसा शाल्मलिः क्षुभितस्तदा ।
शाखाः स्कन्धान्प्रशाखाश्च स्वयमेव व्यशातयत् ॥ १२.१५५.२० ॥
ಆಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಕಲಕಿಗೊಂಡ ಆ ಶಾಲ್ಮಲಿ ವೃಕ್ಷವು ತಾನೇ ತನ್ನ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು, ಕಾಂಡಗಳನ್ನು, ಉಪಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡಿತು.
12.155.21
स परित्यज्य शाखाश्च पत्राणि कुसुमानि च ।
प्रभाते वायुमायान्तं प्रेक्षते स्म वनस्पतिः ॥ १२.१५५.२१ ॥
ಆ ವನಸ್ಪತಿ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು, ಎಲೆಗಳನ್ನು, ಹೂಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಬೆಳಗಾಗ ಬರುತ್ತಿರುವ ವಾಯುವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು.
12.155.22
ततः क्रुद्धः श्वसन्वायुः पातयन्वै महाद्रुमान् ।
आजगामाथ तं देशमास्ते यत्र स शाल्मलिः ॥ १२.१५५.२२ ॥
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ಬೀಳಿಸುತ್ತಾ ವಾಯು ಆ ಶಾಲ್ಮಲಿ ವೃಕ್ಷವಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
12.155.23
तं हीनपर्णं पतिताग्रशाखं ।
निशीर्णपुष्पं प्रसमीक्ष्य वायुः।
उवाच वाक्यं स्ययमान एवं ।
मुदायुतः शाल्मलिं रुग्णशाखम् ॥ १२.१५५.२३ ॥
ಎಲೆಗಳಿಲ್ಲದ, ತುದಿಕೊಂಬೆಗಳು ಉದುರಿದ, ಹೂಗಳು ಬಾಡಿದ ಆ ಶಾಲ್ಮಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ವಾಯು ನಗುತ್ತಾ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮುರಿದ ಕೊಂಬೆಗಳುಳ್ಳ ಆ ಶಾಲ್ಮಲಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.155.24
अहमप्येवमेव त्वां कुर्यां वै शाल्मले रुषा ।
आत्मना यत्कृतं कृच्छ्रं शाखानामपकर्षणम् ॥ १२.१५५.२४ ॥
ಓ ಶಾಲ್ಮಲಿಯೇ, ನಾನೂ ಕೋಪದಿಂದ ನಿನಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಷ್ಟವನ್ನೇ ನಾನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
12.155.25
हीनपुष्पाग्रशाखस्त्वं शीर्णाङ्कुरपलाशकः ।
आत्मदुर्मन्त्रितेनेह मद्वीर्यवशगः कृतः ॥ १२.१५५.२५ ॥
ನೀನು ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ರೆಂಬೆಗಳ ತುದಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಚಿಗುರು ಎಲೆಗಳು ಮುರಿದವನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ದುರಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಲಕ್ಕೆ ವಶನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
12.155.26
एतच्छ्रुत्वा वचो वायोः शाल्मलिर्व्रीडितस्तदा ।
अतप्यत वचः स्मृत्वा नारदो यत्तदाऽब्रवीत् ॥ १२.१५५.२६ ॥
ವಾಯುವಿನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಾಲ್ಮಲಿ ಆಗ ನಾಚಿಕೆಗೊಂಡನು. ನಾರದನು ಆಗ ಹೇಳಿದ್ದ ಮಾತನ್ನು ನೆನೆದು ಪರಿತಪಿಸಿದನು.
12.155.27
एवं हि राजशार्दूल दुर्बलः सन्वलीयसा ।
वैरमासञ्जते बालस्तप्यते शाल्मलिर्यथा ॥ १२.१५५.२७ ॥
ಹೀಗೆಯೇ, ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ, ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದೂ ಬಲಿಷ್ಠನೊಂದಿಗೆ ವೈರ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂರ್ಖನು ಶಾಲ್ಮಲಿಯಂತೆ ಸಂಕಟಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.155.28
तस्माद्वैरं न कुर्वीत दुर्बलो बलवत्तरैः ।
शोचेद्धि वैरं कुर्वाणो यथा वै शाल्मलिस्तथा ॥ १२.१५५.२८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ದುರ್ಬಲನು ಬಲಿಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ವೈರ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ವೈರ ಕಟ್ಟುವವನು ಶಾಲ್ಮಲಿಯಂತೆಯೇ ದುಃಖಿಸುವನು.
12.155.29
न हि वैरं महात्मानो विवृण्वन्त्यपकारिषु ।
शनैः शनैर्महाराज दर्शयन्ति स्म ते बलम् ॥ १२.१५५.२९ ॥
ಮಹಾತ್ಮರು ತಮಗೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ವೈರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಅವರು ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.155.30
वैरं न कुर्वीत नरो दुर्बुद्धिर्बुद्धिजीविना ।
बुद्धिर्वुद्धिमतो याति तूलष्विव हुताशनः ॥ १२.१५५.३० ॥
ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಮನುಷ್ಯನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಬದುಕುವವನೊಂದಿಗೆ ವೈರ ಕಟ್ಟಬಾರದು. ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ, ಬುದ್ಧಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
12.155.31
न हि बुद्ध्या समं किंचिद्विद्यते पुरुषे नृप ।
तथा बलेन राजेन्द्र न समोऽस्तीह कश्चन ॥ १२.१५५.३१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಬಲದಲ್ಲಿ ಸಮನಾದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
12.155.32
तस्मात्क्षमेत बालाय जडान्धवधिराय च ।
बलाधिकाय राजेन्द्र तद्दृष्टं त्वयि शत्रुहन् ॥ १२.१५५.३२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂರ್ಖರಿಗೆ, ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವರಿಗೆ, ಕುರುಡರಿಗೆ, ಕಿವುಡರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಲಾಧಿಕರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ ತೋರಬೇಕು. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಅದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಓ ಶತ್ರುಹಂತಕನೇ.
12.155.33
अक्षौहिण्यो दशैका च सप्त चैव महाद्युते ।
बलेन न समा राजन्नर्जुनस्य महात्मनः ॥ १२.१५५.३३ ॥
ಓ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೇ, ಹನ್ನೊಂದು ಮತ್ತು ಏಳು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳೂ ಸಹ, ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹಾತ್ಮ ಅರ್ಜುನನ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಮವಲ್ಲ.
12.155.34
निहताश्चैव भग्नाश्च पाण्डवेन यशस्विना ।
चरता बलमास्थाय पाकशासनिना मृधे ॥ १२.१५५.३४ ॥
ಯಶಸ್ವಿ ಪಾಂಡವನಿಂದ, ಇಂದ್ರನ ಮಗನಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಹತರಾದರು ಮತ್ತು ಭಗ್ನರಾದರು.
12.155.35
उक्ताश्च ते राजधर्मा आपद्धर्माश्च भारत ।
विस्तरेण महाराज किं भूयः प्रव्रवीमि ते ॥ १२.१५५.३५ ॥
ಓ ಭಾರತನೇ, ರಾಜಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಪದ್ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಇನ್ನೇನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಿ?