ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.159
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.159.1
सर्वमेतत्तपोमूलं कवयः परिचक्षते ।
न ह्यतप्ततपा मूढः क्रियाफलमवाप्नुते ॥ १२.१५९.१ ॥
ਇਹ ਸਭ ਤਪ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
12.159.2
प्रजापतिरिदं सर्वं तपसैवासृजत्प्रभुः ।
तथैव वेदानृषयस्तपसा प्रतिपेदिरे ॥ १२.१५९.२ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਰਚਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵੇਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
12.159.4
तपसैव ससर्जान्नं फलमूलानि यानि च ।
त्रीँल्लोकांस्तपसा सिद्धाः पश्यन्ति सुसमाहिताः
औषधान्यगदादीनि तिस्त्रो विद्याश्च संस्कृताः ।
तपसैव हि सिद्ध्यन्ति तपोमूलं हि साधनम् ॥ १२.१५९.४ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਰਚੇ। ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਬਹੁਤ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਵਿਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੰਸਕਾਰੀ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵੀ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਤਪ ਹੀ ਮੂਲ ਸਾਧਨ ਹੈ।
12.159.5
यद्दुरापं दुराराध्यं दुराधर्षं दुरुत्सहम् ।
तत्सर्वं तपसा शक्यं तपो हि दुरतिक्रमम्।
ऐश्वर्यमृषयः प्राप्तास्तपसैव न संशयः ॥ १२.१५९.५ ॥
ਜੋ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ, ਆਰਾਧਣਾ ਔਖਾ, ਟਾਕਰਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ, ਸਹਿਣਾ ਔਖਾ — ਉਹ ਸਭ ਤਪ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੈ; ਤਪ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਐਸ਼ਵਰਜ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
12.159.6
सुरापोऽसंमतादायी भ्रूणहा गुरुतल्पगः ।
तपसैव सुतप्तेन नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ १२.१५९.६ ॥
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਭਰੂਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.159.7
तपसो बहुरूपस्य तैस्तैर्द्वारैः प्रवर्ततः ।
निवृत्त्या वर्तमानस्य तपो नानशनात्परम् ॥ १२.१५९.७ ॥
ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਤਪ ਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ, ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਦਾ — ਉਪਵਾਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ।
12.159.8
अहिंसा सत्यवचनं दानमिन्द्रियनिग्रहः ।
एतेभ्यो हि महाराज तपो नानशनात्परम् ॥ १२.१५९.८ ॥
ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ — ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਨਹੀਂ; ਵਰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ।
12.159.9
न दुष्करतरं दानान्नाति मातरमाश्रमः ।
त्रैविद्येभ्यः परं नास्ति संन्यासान्नापरं तपः ॥ १२.१५९.९ ॥
ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਠਿਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ; ਤ੍ਰੈਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ।
12.159.10
इन्द्रियाणीह रक्षन्ति विप्रर्षिपितृदेवताः ।
तस्मादर्थे च धर्मे च तपो नानशनात्परम् ॥ १२.१५९.१० ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹੀ ਵਿਪ੍ਰਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਅਰਥ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ।
12.159.11
ऋषयः पितरो देवा मनुष्या मृगपक्षिणः ।
यानि चान्यानि भूतानि स्यावराणि चराणि च ॥ १२.१५९.११ ॥
ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀ — ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਜੀਵ ਹਨ, ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਮ, ਉਹ ਸਭ।
12.159.12
तपः परायणाः सर्वे सिध्यन्ति तपसा च ते ।
इत्येवं तपसा देवा महत्त्वं प्रतिपेदिरे ॥ १२.१५९.१२ ॥
ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸਭ ਲੋਕ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
12.159.13
इमानीष्टविभागानि फलानि तपसः सदा ।
तपसा शक्यते प्राप्नुं देवत्वमपि निश्चयः ॥ १२.१५९.१३ ॥
ਤਪ ਦੇ ਇਹ ਮਨਚਾਹੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਸਦਾ ਹਨ; ਤਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾਪਨ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।