ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.167.1
विस्तरेणार्थसंबन्धं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
मित्रद्रोही कृतघ्नश्च यः प्रोक्तस्तं च मे वद ॥ १२.१६७.१ ॥
ବିସ୍ତାରରେ, ତତ୍ତ୍ୱତଃ ସେହି ଅର୍ଥସଂବନ୍ଧ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ ଓ କୃତଘ୍ନ ବୋଲି କଥିତ ଯେଉଁ ଲୋକ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.167.2
हन्त ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
उदीच्यां दिशि यद्वृत्तं म्लेच्छेषु मनुजाधिप ॥ १२.१६७.२ ॥
ଭଲ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ମନୁଜାଧିପ।
12.167.3
ब्राह्मणो मध्यदेशीयः कृष्णाङ्गो ब्रह्मवर्जितः ।
ग्रामं दस्युगणाकीर्णं प्राविशद्धनतृष्णया ॥ १२.१६७.३ ॥
ମଧ୍ୟଦେଶୀୟ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳା ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ଓ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମରହିତ, ଧନତୃଷ୍ଣାରେ ଦସ୍ୟୁଦଳରେ ଭରା ଏକ ଗ୍ରାମରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
12.167.4
तत्र दस्युर्धनयुतः सर्ववर्णविशेषवित् ।
ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च दाने च निरतोऽभवत् ॥ १२.१६७.४ ॥
ସେଠାରେ ଜଣେ ଦସ୍ୟୁ ଥିଲା; ଧନବାନ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ବିଶେଷତ୍ୱ ଜାଣୁଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଦାନରେ ନିରତ।
12.167.5
तस्य क्षयमुपागम्य ततो भिक्षामयाचत ।
प्रतिश्रयं च वासार्थं भिक्षां चैवाथ वार्षिकीम् ॥ १२.१६७.५ ॥
ତାହାର ଧନ କ୍ଷୟ ପାଇବା ପରେ ସେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲା; ରହିବା ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ବର୍ଷା-ଋତୁ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ମାଗିଲା।
12.167.6
प्रादात्तस्मै स विप्राय वस्त्रं च सदशं नवम् ।
नारीं चापि वयोपेतां भर्त्रा विरहितां तथा ॥ १२.१६७.६ ॥
ସେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲା; ସେହିପରି ଯୌବନବତୀ, ସ୍ୱାମୀ-ବିରହିତା ଏକ ନାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଲା।
12.167.7
एतत्संप्राप्य हृष्टात्मा गौतमोऽथ द्विजस्तथा ।
तस्मिन्गृहवरे राजंस्तया रेमे स गौतमः ॥ १२.१६७.७ ॥
ଏହା ପାଇ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ଗୌତମ ଓ ସେ ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ, ସେହି ଉତ୍ତମ ଗୃହରେ ତା ସହିତ ରମଣ କଲେ।
12.167.8
कुटुस्बार्थं च दस्योश्च साहाय्यं चाप्यथाकरोत् ।
सोऽवसद्वर्षमेकं वै समृद्धे शबरालये ॥ १२.१६७.८ ॥
ପରିବାର ପାଇଁ ଓ ସେ ଡକାୟତଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେ କଲା। ସେ ସେହି ସମୃଦ୍ଧ ଶବରାଳୟରେ ଏକ ବର୍ଷ ବାସ କଲା।
12.167.9
बाणवेधे परं यत्नमकरोच्चैव गौतमः ।
चक्राङ्गान्स च नित्यं वै सर्वतो वनगोचरान्।
जघान गौतमो राजन्यथा दस्युगणास्तथा ॥ १२.१६७.९ ॥
ବାଣ ବିନ୍ଧିବାରେ ଗୌତମ ବଡ ଚେଷ୍ଟା କଲା; ଗୌତମ ସଦା ସର୍ବତ୍ର ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଚକ୍ରାଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲା, ହେ ରାଜନ, ଡକାୟତ ଦଳ ଯେପରି କରନ୍ତି।
12.167.10
हिंसापटुर्घृणाहीनः सदा प्राणिवधे रतः ।
गौतमः सन्निकर्षेण दस्युभिः समतामियात् ॥ १२.१६७.१० ॥
ହିଂସାରେ ନିପୁଣ, କରୁଣାହୀନ, ସଦା ପ୍ରାଣୀ ବଧରେ ରତ ଗୌତମ ସଂସର୍ଗ ଯୋଗୁ ଡକାୟତଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ।
12.167.11
तथा तु वसतस्तस्य दस्युग्रामे सुखं तदा ।
अगमन्बहवो मासा निघ्नतः पक्षिणो बहून् ॥ १२.१६७.११ ॥
ଏହିପରି ଡକାୟତଙ୍କ ଗ୍ରାମରେ ସେ ସୁଖରେ ରହୁଥିବାବେଳେ ଅନେକ ମାସ ବିତିଗଲା; ସେ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ବଧ କରୁଥିଲା।
12.167.12
ततः कदाचिदपरो द्विजस्तं देशमागतः ।
जटाचीराजिनधरः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ॥ १२.१६७.१२ ॥
ତା'ପରେ ଏକ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ସେହି ଦେଶକୁ ଆସିଲେ; ଜଟା, ବଲ୍କଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କରି, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ରତ, ଶୁଚି।
12.167.13
विनीतो वेदशास्त्रेषु वेदान्तानां च पारगः ।
अदृश्यत ततस्तत्र सखा तस्यैव तु द्विजः।
तं दस्युग्राममगमद्यत्रासौ गौतमोऽभवत् ॥ १२.१६७.१३ ॥
ସେ ବିନୀତ, ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦାନ୍ତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ତା'ପରେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସଖା ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦେଖାଗଲା, ଯିଏ ସେହି ଡକାୟତମାନଙ୍କ ଗାଁକୁ ଯାଇଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଗୌତମ ହୋଇଥିଲେ।
12.167.14
स तु विप्रगृहान्वेपी शूद्रान्नपरिवर्जकः ।
ग्रामे दस्युसमाकीर्णे व्यचरत्सर्वतो द्विजः ॥ १२.१६७.१४ ॥
ସେ ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘର ଖୋଜି, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ନ ବର୍ଜନ କରି, ଡକାୟତରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଗାଁରେ ସର୍ବତ୍ର ବୁଲୁଥିଲେ।
12.167.15
ततः स गौतमगृहं प्रविवेश द्विजोत्तमः ।
गौतमश्चापि संप्राप्तस्तावन्योन्येन संगतौ ॥ १२.१६७.१५ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜ ଗୌତମଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ପରସ୍ପରକୁ ଭେଟିଲେ।
12.167.16
चक्राङ्गभारस्कन्धं तं धनुष्पाणिं धृतायुधम् ।
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं गृहद्वारमुपागतम् ॥ १२.१६७.१६ ॥
ଚକ୍ରାଙ୍ଗର ଭାରରେ କାନ୍ଧ ନଇଁ ପଡ଼ିଥିବା, ହାତରେ ଧନୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା, ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ସେ ଘରର ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଲେ।
12.167.17
तं दृष्ट्वा पुरुषादाभमपध्वस्तं क्षमागतम् ।
अभिज्ञाय द्विजो व्रीडन्निदं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.१६७.१७ ॥
ନରଭକ୍ଷକ ପରି, ପତିତ ହୋଇ କ୍ଷମା ମାଗିବାକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.167.18
किमिदं कुरुपे मोहाद्विप्रस्त्वं हि कुलोद्भवः ।
मध्यदेशपरिज्ञातो दस्युभावं गतः कथम् ॥ १२.१६७.१८ ॥
ହେ କୁକର୍ମୀ! ମୋହରେ ପଡ଼ି ଏ କ'ଣ କଲ? ତୁମେ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଧ୍ୟଦେଶରେ ପରିଚିତ; ତେବେ ଡକାୟତର ଅବସ୍ଥାକୁ କେମିତି ପହଞ୍ଚିଲ?
12.167.19
पूर्वान्स्मर द्विज ज्ञातीन्प्रख्यातान्वेदपारगान् ।
येषां वंशेऽभिजातस्त्वमीदृशः कुलपांसनः ॥ १२.१६७.१९ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଏବଂ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର। ଯାଙ୍କ ବଂଶରେ ତୁମେ ଜନ୍ମିଛ, ସେହି ତୁମେ ଏପରି କୁଳକଳଙ୍କ ହୋଇଛ।
12.167.20
अवबुध्यात्मनाऽऽत्मानं सत्वं शीलं श्रुतं दमम् ।
अनुक्रोशं च संस्मृत्य त्यज वासमिमं द्विज ॥ १२.१६७.२० ॥
ନିଜକୁ ନିଜେ ଜାଣ। ତୁମ ସତ୍ତ୍ୱ, ଶୀଳ, ଶ୍ରୁତ, ଦମ ଏବଂ ଅନୁକମ୍ପାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି ବାସ ତ୍ୟାଗ କର, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
12.167.21
स एवमुक्तः सुहृदा तेन तत्र हितैपिणा ।
प्रत्युवाच ततो राजन्विनिश्वस्य तदाऽऽर्तबत् ॥ १२.१६७.२१ ॥
ସେଠାରେ ହିତୈଷୀ ବନ୍ଧୁ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ହେ ରାଜନ, ସେ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ପୀଡ଼ିତ ପରି ଉତ୍ତର ଦେଲା।
12.167.22
निर्धनोऽस्मि द्विजश्रेष्ठ नापि वेदविदप्यहम् ।
वित्तार्थमिह संप्राप्तं विद्धि मां द्विजसत्तम ॥ १२.१६७.२२ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ନିର୍ଧନ, ବେଦଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଜାଣ ଯେ ଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
12.167.23
त्वद्दर्शनात्तु विप्रेन्द्र कृतार्थोऽस्म्यद्य वै द्विज ।
अध्वानं सह यास्यावः श्वो वसस्वाद्य शर्वरीम् ॥ १२.१६७.२३ ॥
ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ଆଜି ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ କୃତାର୍ଥ ହୋଇଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ। ଆମେ କାଲି ଏକାଠି ବାଟରେ ଯିବା; ଆଜି ରାତି ଏଠାରେ ରୁହ।
12.167.24
स तत्र न्यवसद्विप्रो घृणी किंचिदसंस्पृशन् ।
क्षुधितश्छन्द्यमानोऽपि भोजनं नाभ्यनन्दत ॥ १२.१६७.२४ ॥
ସେହି ବିପ୍ର ସେଠାରେ ରହିଲା; ଦୟାଳୁ ଏବଂ ସଂଯମୀ, କିଛି ସ୍ପର୍ଶ ନ କରି। କ୍ଷୁଧିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଗ୍ରହ କରାଗଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କଲା ନାହିଁ।