ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.167.1
विस्तरेणार्थसंबन्धं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
मित्रद्रोही कृतघ्नश्च यः प्रोक्तस्तं च मे वद ॥ १२.१६७.१ ॥
ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ, ਤੱਤਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਰਥ-ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਮਿੱਤਰ-ਦ੍ਰੋਹੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.167.2
हन्त ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
उदीच्यां दिशि यद्वृत्तं म्लेच्छेषु मनुजाधिप ॥ १२.१६७.२ ॥
ਚੰਗਾ, ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਲੇਛਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਨੁਜਾਧਿਪ।
12.167.3
ब्राह्मणो मध्यदेशीयः कृष्णाङ्गो ब्रह्मवर्जितः ।
ग्रामं दस्युगणाकीर्णं प्राविशद्धनतृष्णया ॥ १२.१६७.३ ॥
ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਂਵਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
12.167.4
तत्र दस्युर्धनयुतः सर्ववर्णविशेषवित् ।
ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च दाने च निरतोऽभवत् ॥ १२.१६७.४ ॥
ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਸੀ; ਧਨਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ।
12.167.5
तस्य क्षयमुपागम्य ततो भिक्षामयाचत ।
प्रतिश्रयं च वासार्थं भिक्षां चैवाथ वार्षिकीम् ॥ १२.१६७.५ ॥
ਉਸਦਾ ਧਨ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗੀ; ਰਹਿਣ ਲਈ ਠਿਕਾਣਾ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਲਈ ਭਿੱਖਿਆ ਵੀ ਮੰਗੀ।
12.167.6
प्रादात्तस्मै स विप्राय वस्त्रं च सदशं नवम् ।
नारीं चापि वयोपेतां भर्त्रा विरहितां तथा ॥ १२.१६७.६ ॥
ਉਸਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਨਵਾਂ ਵਸਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਜੁਆਨੀ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।
12.167.7
एतत्संप्राप्य हृष्टात्मा गौतमोऽथ द्विजस्तथा ।
तस्मिन्गृहवरे राजंस्तया रेमे स गौतमः ॥ १२.१६७.७ ॥
ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
12.167.8
कुटुस्बार्थं च दस्योश्च साहाय्यं चाप्यथाकरोत् ।
सोऽवसद्वर्षमेकं वै समृद्धे शबरालये ॥ १२.१६७.८ ॥
ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਡਾਕੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਉਸਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਸ ਸੰਪੰਨ ਸ਼ਬਰ-ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਿਹਾ।
12.167.9
बाणवेधे परं यत्नमकरोच्चैव गौतमः ।
चक्राङ्गान्स च नित्यं वै सर्वतो वनगोचरान्।
जघान गौतमो राजन्यथा दस्युगणास्तथा ॥ १२.१६७.९ ॥
ਬਾਣ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਗੌਤਮ ਸਦਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਚਕ੍ਰਾਂਗ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਡਾਕੂ ਟੋਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
12.167.10
हिंसापटुर्घृणाहीनः सदा प्राणिवधे रतः ।
गौतमः सन्निकर्षेण दस्युभिः समतामियात् ॥ १२.१६७.१० ॥
ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦਇਆਹੀਣ, ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਰਤ ਗੌਤਮ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਡਾਕੂਆਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.167.11
तथा तु वसतस्तस्य दस्युग्रामे सुखं तदा ।
अगमन्बहवो मासा निघ्नतः पक्षिणो बहून् ॥ १२.१६७.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਗਏ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।
12.167.12
ततः कदाचिदपरो द्विजस्तं देशमागतः ।
जटाचीराजिनधरः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ॥ १२.१६७.१२ ॥
ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦ੍ਵਿਜ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਜਟਾਂ, ਛਾਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਸ੍ਵਾਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ।
12.167.13
विनीतो वेदशास्त्रेषु वेदान्तानां च पारगः ।
अदृश्यत ततस्तत्र सखा तस्यैव तु द्विजः।
तं दस्युग्राममगमद्यत्रासौ गौतमोऽभवत् ॥ १२.१६७.१३ ॥
ਉਹ ਨਿਮਰ, ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਸੀ। ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਉਸੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਿੱਸਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਗੌਤਮ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
12.167.14
स तु विप्रगृहान्वेपी शूद्रान्नपरिवर्जकः ।
ग्रामे दस्युसमाकीर्णे व्यचरत्सर्वतो द्विजः ॥ १२.१६७.१४ ॥
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰ ਲੱਭਦਾ, ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਅੰਨ ਤਿਆਗਦਾ, ਡਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
12.167.15
ततः स गौतमगृहं प्रविवेश द्विजोत्तमः ।
गौतमश्चापि संप्राप्तस्तावन्योन्येन संगतौ ॥ १२.१६७.१५ ॥
ਤਦ ਉਹ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਗੌਤਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਗੌਤਮ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।
12.167.16
चक्राङ्गभारस्कन्धं तं धनुष्पाणिं धृतायुधम् ।
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं गृहद्वारमुपागतम् ॥ १२.१६७.१६ ॥
ਚੱਕਰ-ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰੇ ਹੋਏ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਆਇਆ।
12.167.17
तं दृष्ट्वा पुरुषादाभमपध्वस्तं क्षमागतम् ।
अभिज्ञाय द्विजो व्रीडन्निदं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.१६७.१७ ॥
ਨਰਭੱਖੀ ਵਰਗੇ, ਪਤਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਲਈ ਆਏ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
12.167.18
किमिदं कुरुपे मोहाद्विप्रस्त्वं हि कुलोद्भवः ।
मध्यदेशपरिज्ञातो दस्युभावं गतः कथम् ॥ १२.१६७.१८ ॥
ਹੇ ਕੁਕਰਮੀ! ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਂ, ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਡਾਕੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ?
12.167.19
पूर्वान्स्मर द्विज ज्ञातीन्प्रख्यातान्वेदपारगान् ।
येषां वंशेऽभिजातस्त्वमीदृशः कुलपांसनः ॥ १२.१६७.१९ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੇਦਪਾਰੰਗਤ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਐਸਾ ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।
12.167.20
अवबुध्यात्मनाऽऽत्मानं सत्वं शीलं श्रुतं दमम् ।
अनुक्रोशं च संस्मृत्य त्यज वासमिमं द्विज ॥ १२.१६७.२० ॥
ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਪਛਾਣ। ਆਪਣੇ ਸਤਵ, ਸ਼ੀਲ, ਸ਼ਰੁਤ, ਦਮ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਾਸ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਦਵਿਜ।
12.167.21
स एवमुक्तः सुहृदा तेन तत्र हितैपिणा ।
प्रत्युवाच ततो राजन्विनिश्वस्य तदाऽऽर्तबत् ॥ १२.१६७.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮਿੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੇ ਹਉਕਾ ਭਰ ਕੇ ਦੁਖੀ ਵਾਂਗ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
12.167.22
निर्धनोऽस्मि द्विजश्रेष्ठ नापि वेदविदप्यहम् ।
वित्तार्थमिह संप्राप्तं विद्धि मां द्विजसत्तम ॥ १२.१६७.२२ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਨਿਰਧਨ ਹਾਂ, ਵੇਦ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਧਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
12.167.23
त्वद्दर्शनात्तु विप्रेन्द्र कृतार्थोऽस्म्यद्य वै द्विज ।
अध्वानं सह यास्यावः श्वो वसस्वाद्य शर्वरीम् ॥ १२.१६७.२३ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦਰ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਦਵਿਜ। ਅਸੀਂ ਕੱਲ੍ਹ ਇਕੱਠੇ ਰਾਹ ਪਵਾਂਗੇ; ਅੱਜ ਰਾਤ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰ ਜਾ।
12.167.24
स तत्र न्यवसद्विप्रो घृणी किंचिदसंस्पृशन् ।
क्षुधितश्छन्द्यमानोऽपि भोजनं नाभ्यनन्दत ॥ १२.१६७.२४ ॥
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ; ਦਿਆਲੂ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਛੂੰਹਦਾ ਹੋਇਆ। ਭੁੱਖਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜ਼ੋਰ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।