మహాభారతం · అధ్యాయం 12.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.167.1
विस्तरेणार्थसंबन्धं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
मित्रद्रोही कृतघ्नश्च यः प्रोक्तस्तं च मे वद ॥ १२.१६७.१ ॥
విస్తారంగా, తత్త్వంగా ఆ అర్థసంబంధాన్ని వినాలని కోరుతున్నాను. మిత్రద్రోహి, కృతఘ్నుడు అని చెప్పబడినవాడిని గురించి కూడా నాకు చెప్పండి.
12.167.2
हन्त ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
उदीच्यां दिशि यद्वृत्तं म्लेच्छेषु मनुजाधिप ॥ १२.१६७.२ ॥
సరే, ఉత్తర దిక్కున, మ్లేచ్ఛుల మధ్య జరిగిన ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని నీకు చెబుతాను, మనుజాధిపా.
12.167.3
ब्राह्मणो मध्यदेशीयः कृष्णाङ्गो ब्रह्मवर्जितः ।
ग्रामं दस्युगणाकीर्णं प्राविशद्धनतृष्णया ॥ १२.१६७.३ ॥
మధ్యదేశానికి చెందిన ఒక బ్రాహ్మణుడు, నల్లని అంగాలు కలవాడు, బ్రహ్మకర్మలు విడిచినవాడు, ధనతృష్ణతో దస్యుగణాలతో నిండిన ఒక గ్రామంలో ప్రవేశించాడు.
12.167.4
तत्र दस्युर्धनयुतः सर्ववर्णविशेषवित् ।
ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च दाने च निरतोऽभवत् ॥ १२.१६७.४ ॥
అక్కడ ఒక దస్యుడుండేవాడు; ధనవంతుడు, అన్ని వర్ణాల భేదాలు తెలిసినవాడు, బ్రాహ్మణ భక్తుడు, సత్యంలో స్థిరుడు, దానంలో నిరతుడు.
12.167.5
तस्य क्षयमुपागम्य ततो भिक्षामयाचत ।
प्रतिश्रयं च वासार्थं भिक्षां चैवाथ वार्षिकीम् ॥ १२.१६७.५ ॥
అతని ధనం క్షయించిన తరువాత, అతడు భిక్ష అడిగాడు; నివాసానికి ఆశ్రయాన్ని, వర్షాకాలానికి సరిపడే భిక్షను కూడా అడిగాడు.
12.167.6
प्रादात्तस्मै स विप्राय वस्त्रं च सदशं नवम् ।
नारीं चापि वयोपेतां भर्त्रा विरहितां तथा ॥ १२.१६७.६ ॥
అతడు ఆ బ్రాహ్మణునికి తగిన కొత్త వస్త్రాన్ని ఇచ్చాడు; అలాగే యౌవనంలో ఉన్న, భర్తను కోల్పోయిన ఒక స్త్రీని కూడా ఇచ్చాడు.
12.167.7
एतत्संप्राप्य हृष्टात्मा गौतमोऽथ द्विजस्तथा ।
तस्मिन्गृहवरे राजंस्तया रेमे स गौतमः ॥ १२.१६७.७ ॥
ఇది పొంది సంతోషచిత్తుడైన గౌతముడు, ఆ ద్విజుడూ, ఓ రాజా, ఆ శ్రేష్ఠమైన గృహంలో ఆమెతో ఆనందించారు.
12.167.8
कुटुस्बार्थं च दस्योश्च साहाय्यं चाप्यथाकरोत् ।
सोऽवसद्वर्षमेकं वै समृद्धे शबरालये ॥ १२.१६७.८ ॥
కుటుంబం కోసం, ఆ దొంగకు సహాయం కూడా అతడు చేశాడు. ఆ సమృద్ధమైన శబరుల నివాసంలో అతడు ఒక సంవత్సరం నివసించాడు.
12.167.9
बाणवेधे परं यत्नमकरोच्चैव गौतमः ।
चक्राङ्गान्स च नित्यं वै सर्वतो वनगोचरान्।
जघान गौतमो राजन्यथा दस्युगणास्तथा ॥ १२.१६७.९ ॥
బాణంతో కొట్టడంలో గౌతముడు గొప్ప ప్రయత్నం చేశాడు; గౌతముడు ఎల్లప్పుడూ అన్ని వైపులా అడవిలో తిరిగే చక్రాంగ పక్షులను చంపాడు, ఓ రాజా, దొంగల గుంపులు చేసినట్లు.
12.167.10
हिंसापटुर्घृणाहीनः सदा प्राणिवधे रतः ।
गौतमः सन्निकर्षेण दस्युभिः समतामियात् ॥ १२.१६७.१० ॥
హింసలో నేర్పరి, దయలేనివాడు, ఎల్లప్పుడూ ప్రాణుల వధలో ఆనందించేవాడు; గౌతముడు సహవాసం వల్ల దొంగలతో సమానుడయ్యాడు.
12.167.11
तथा तु वसतस्तस्य दस्युग्रामे सुखं तदा ।
अगमन्बहवो मासा निघ्नतः पक्षिणो बहून् ॥ १२.१६७.११ ॥
ఇలా దొంగల గ్రామంలో అతడు సుఖంగా నివసిస్తుండగా, అనేక నెలలు గడిచిపోయాయి; అతడు అనేక పక్షులను చంపుతూ ఉన్నాడు.
12.167.12
ततः कदाचिदपरो द्विजस्तं देशमागतः ।
जटाचीराजिनधरः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ॥ १२.१६७.१२ ॥
తరువాత ఒకసారి మరొక ద్విజుడు ఆ దేశానికి వచ్చాడు; జడలు, నారచీరలు, జింకచర్మం ధరించి, స్వాధ్యాయంలో నిరతుడైన, శుచియైన వాడు.
12.167.13
विनीतो वेदशास्त्रेषु वेदान्तानां च पारगः ।
अदृश्यत ततस्तत्र सखा तस्यैव तु द्विजः।
तं दस्युग्राममगमद्यत्रासौ गौतमोऽभवत् ॥ १२.१६७.१३ ॥
అతడు వినయవంతుడు, వేద-శాస్త్రాలలోనూ వేదాంతాలలోనూ పారంగతుడు. అప్పుడు అక్కడ అతని మిత్రుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు కనిపించాడు; గౌతముడైన ఆ వ్యక్తి ఉండే దోపిడిదారుల గ్రామానికి అతడు వెళ్ళాడు.
12.167.14
स तु विप्रगृहान्वेपी शूद्रान्नपरिवर्जकः ।
ग्रामे दस्युसमाकीर्णे व्यचरत्सर्वतो द्विजः ॥ १२.१६७.१४ ॥
అతడు మాత్రం బ్రాహ్మణుల ఇళ్లను వెతుకుతూ, శూద్రుల అన్నాన్ని విడిచిపెడుతూ, దోపిడిదారులతో నిండిన ఆ గ్రామంలో అంతటా తిరిగాడు.
12.167.15
ततः स गौतमगृहं प्रविवेश द्विजोत्तमः ।
गौतमश्चापि संप्राप्तस्तावन्योन्येन संगतौ ॥ १२.१६७.१५ ॥
అప్పుడు ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు గౌతముని ఇంట్లో ప్రవేశించాడు. గౌతముడు కూడా అక్కడికి వచ్చాడు; వారిద్దరూ ఒకరినొకరు కలుసుకున్నారు.
12.167.16
चक्राङ्गभारस्कन्धं तं धनुष्पाणिं धृतायुधम् ।
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं गृहद्वारमुपागतम् ॥ १२.१६७.१६ ॥
చక్ర-అంగాల భారంతో భుజాలు వంగి, చేతిలో విల్లు, ఆయుధాలు ధరించి, రక్తంతో తడిసిన అవయవాలతో అతడు ఇంటి ద్వారం వద్దకు వచ్చాడు.
12.167.17
तं दृष्ट्वा पुरुषादाभमपध्वस्तं क्षमागतम् ।
अभिज्ञाय द्विजो व्रीडन्निदं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.१६७.१७ ॥
నరభక్షకుని వంటివాడిగా, పతితుడై, క్షమ కోరుతూ వచ్చిన అతడిని చూసి, ఆ బ్రాహ్మణుడు అతడిని గుర్తుపట్టి, సిగ్గుపడుతూ ఈ మాటలు అన్నాడు.
12.167.18
किमिदं कुरुपे मोहाद्विप्रस्त्वं हि कुलोद्भवः ।
मध्यदेशपरिज्ञातो दस्युभावं गतः कथम् ॥ १२.१६७.१८ ॥
ఓ దుష్టుడా! మోహంతో ఇదేమి చేశావు? నువ్వు ఉత్తమ కులంలో పుట్టిన బ్రాహ్మణుడివి; మధ్యదేశంలో ప్రసిద్ధుడివి. మరి దోపిడిదారుడి స్థితికి ఎలా వచ్చావు?
12.167.19
पूर्वान्स्मर द्विज ज्ञातीन्प्रख्यातान्वेदपारगान् ।
येषां वंशेऽभिजातस्त्वमीदृशः कुलपांसनः ॥ १२.१६७.१९ ॥
ఓ ద్విజుడా, నీ పూర్వులను, ప్రసిద్ధులైన వేదపారంగతులైన బంధువులను స్మరించుకో. ఎవరి వంశంలో నీవు జన్మించావో, నీవే ఇలా కులాన్ని అపవిత్రం చేసేవాడవయ్యావు.
12.167.20
अवबुध्यात्मनाऽऽत्मानं सत्वं शीलं श्रुतं दमम् ।
अनुक्रोशं च संस्मृत्य त्यज वासमिमं द्विज ॥ १२.१६७.२० ॥
నిన్ను నీవు తెలుసుకో. నీ సత్త్వం, శీలం, శ్రుతం, దమం, కరుణను స్మరించి, ఈ నివాసాన్ని విడిచిపెట్టు, ఓ ద్విజుడా.
12.167.21
स एवमुक्तः सुहृदा तेन तत्र हितैपिणा ।
प्रत्युवाच ततो राजन्विनिश्वस्य तदाऽऽर्तबत् ॥ १२.१६७.२१ ॥
అక్కడ హితైషి అయిన మిత్రుడు ఇలా చెప్పగా, ఓ రాజా, అతడు నిట్టూర్చి బాధితుడిలా సమాధానమిచ్చాడు.
12.167.22
निर्धनोऽस्मि द्विजश्रेष्ठ नापि वेदविदप्यहम् ।
वित्तार्थमिह संप्राप्तं विद्धि मां द्विजसत्तम ॥ १२.१६७.२२ ॥
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను దరిద్రుడను, వేదజ్ఞుడను కూడా కాను. ఓ ద్విజోత్తమా, ధనం కోసం ఇక్కడికి వచ్చానని తెలుసుకో.
12.167.23
त्वद्दर्शनात्तु विप्रेन्द्र कृतार्थोऽस्म्यद्य वै द्विज ।
अध्वानं सह यास्यावः श्वो वसस्वाद्य शर्वरीम् ॥ १२.१६७.२३ ॥
ఓ విప్రేంద్రా, నిన్ను చూడటం వల్లనే ఈ రోజు నేను కృతార్థుడనయ్యాను, ఓ ద్విజా. రేపు మనం కలిసి దారి పడదాం; ఈ రాత్రి ఇక్కడ ఉండు.
12.167.24
स तत्र न्यवसद्विप्रो घृणी किंचिदसंस्पृशन् ।
क्षुधितश्छन्द्यमानोऽपि भोजनं नाभ्यनन्दत ॥ १२.१६७.२४ ॥
ఆ విప్రుడు అక్కడ నివసించాడు; దయగలవాడై, ఏదీ తాకకుండా ఉన్నాడు. ఆకలితో ఉన్నప్పటికీ, పట్టుబట్టినప్పటికీ, అతడు భోజనాన్ని అంగీకరించలేదు.