มหาภารตะ · อัธยายะ 12.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.167.1
विस्तरेणार्थसंबन्धं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
मित्रद्रोही कृतघ्नश्च यः प्रोक्तस्तं च मे वद ॥ १२.१६७.१ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังความหมายและความเกี่ยวโยงของเรื่องนี้โดยพิสดาร ตามความจริง และขอให้ท่านบอกข้าพเจ้าถึงผู้ที่ถูกกล่าวว่าเป็นผู้ทรยศต่อมิตรและเป็นผู้อกตัญญูด้วย
12.167.2
हन्त ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
उदीच्यां दिशि यद्वृत्तं म्लेच्छेषु मनुजाधिप ॥ १२.१६७.२ ॥
ดีแล้ว ข้าพเจ้าจะเล่าอิติหาสโบราณให้ท่านฟัง โอ้ จอมปกครองมนุษย์ เรื่องที่เกิดขึ้นท่ามกลางพวกมิลักขะในทิศเหนือ
12.167.3
ब्राह्मणो मध्यदेशीयः कृष्णाङ्गो ब्रह्मवर्जितः ।
ग्रामं दस्युगणाकीर्णं प्राविशद्धनतृष्णया ॥ १२.१६७.३ ॥
มีพราหมณ์ผู้หนึ่งจากมัธยมประเทศ มีผิวคล้ำ ปราศจากความประพฤติแบบพราหมณ์ เข้าไปในหมู่บ้านที่เต็มไปด้วยกลุ่มโจร เพราะความกระหายทรัพย์
12.167.4
तत्र दस्युर्धनयुतः सर्ववर्णविशेषवित् ।
ब्रह्मण्यः सत्यसन्धश्च दाने च निरतोऽभवत् ॥ १२.१६७.४ ॥
ที่นั่นมีโจรผู้หนึ่งมั่งคั่งด้วยทรัพย์ รู้แจ้งในความแตกต่างของวรรณะทั้งปวง เคารพพราหมณ์ ซื่อตรงต่อคำสัตย์ และยินดีในการให้ทาน
12.167.5
तस्य क्षयमुपागम्य ततो भिक्षामयाचत ।
प्रतिश्रयं च वासार्थं भिक्षां चैवाथ वार्षिकीम् ॥ १२.१६७.५ ॥
เมื่อทรัพย์ของเขาหมดไป เขาจึงไปขอทาน ขอที่พักพิงสำหรับอาศัย และขออาหารสำหรับฤดูฝนด้วย
12.167.6
प्रादात्तस्मै स विप्राय वस्त्रं च सदशं नवम् ।
नारीं चापि वयोपेतां भर्त्रा विरहितां तथा ॥ १२.१६७.६ ॥
เขาให้ผ้าใหม่ที่เหมาะสมแก่พราหมณ์นั้น และให้หญิงสาวในวัยเจริญ ผู้ขาดสามีด้วย
12.167.7
एतत्संप्राप्य हृष्टात्मा गौतमोऽथ द्विजस्तथा ।
तस्मिन्गृहवरे राजंस्तया रेमे स गौतमः ॥ १२.१६७.७ ॥
โอ้ พระราชา เมื่อได้สิ่งนี้มา โคตมะจิตใจยินดี และพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งนั้นก็เช่นกัน โคตมะได้ร่วมความสุขกับนางในเรือนอันประเสริฐหลังนั้น
12.167.8
कुटुस्बार्थं च दस्योश्च साहाय्यं चाप्यथाकरोत् ।
सोऽवसद्वर्षमेकं वै समृद्धे शबरालये ॥ १२.१६७.८ ॥
เขาทำเช่นนี้เพื่อประโยชน์แก่ครอบครัว และยังช่วยเหลือโจรนั้นด้วย เขาพักอยู่หนึ่งปีในที่อยู่ของพรานป่าอันมั่งคั่ง
12.167.9
बाणवेधे परं यत्नमकरोच्चैव गौतमः ।
चक्राङ्गान्स च नित्यं वै सर्वतो वनगोचरान्।
जघान गौतमो राजन्यथा दस्युगणास्तथा ॥ १२.१६७.९ ॥
โคตมะทุ่มเทความพยายามอย่างยิ่งในการยิงธนู และโอ้ พระราชา โคตมะฆ่านกจักรางค์ที่บินหากินในป่าทุกด้านอยู่เสมอ เช่นเดียวกับที่กลุ่มโจรทำ
12.167.10
हिंसापटुर्घृणाहीनः सदा प्राणिवधे रतः ।
गौतमः सन्निकर्षेण दस्युभिः समतामियात् ॥ १२.१६७.१० ॥
ผู้ชำนาญในความรุนแรง ปราศจากความเมตตา และยินดีในการฆ่าสัตว์มีชีวิตอยู่เสมอ โคตมะเมื่อคบหาใกล้ชิดกับโจร ก็กลายเป็นเช่นเดียวกับพวกโจร
12.167.11
तथा तु वसतस्तस्य दस्युग्रामे सुखं तदा ।
अगमन्बहवो मासा निघ्नतः पक्षिणो बहून् ॥ १२.१६७.११ ॥
เมื่อเขาอาศัยอยู่ในหมู่บ้านโจรอย่างสุขสบายเช่นนั้น หลายเดือนก็ผ่านไปขณะที่เขาฆ่านกจำนวนมาก
12.167.12
ततः कदाचिदपरो द्विजस्तं देशमागतः ।
जटाचीराजिनधरः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ॥ १२.१६७.१२ ॥
ต่อมาวันหนึ่ง พราหมณ์อีกผู้หนึ่งเดินทางมายังแคว้นนั้น ทรงเกศาเป็นชฎา สวมผ้าเปลือกไม้และหนังเนื้อ ตั้งใจศึกษาพระเวท บริสุทธิ์
12.167.13
विनीतो वेदशास्त्रेषु वेदान्तानां च पारगः ।
अदृश्यत ततस्तत्र सखा तस्यैव तु द्विजः।
तं दस्युग्राममगमद्यत्रासौ गौतमोऽभवत् ॥ १२.१६७.१३ ॥
เขาถ่อมตน เชี่ยวชาญในพระเวทและศาสตร์ทั้งหลาย และเป็นผู้ชำนาญในเวทานตะ ครั้งนั้น พราหมณ์ผู้เป็นเพื่อนของเขาคนนั้นได้ปรากฏตัวขึ้น เขาจึงมุ่งไปยังหมู่บ้านโจรที่โคตมะคนนั้นได้มาอยู่
12.167.14
स तु विप्रगृहान्वेपी शूद्रान्नपरिवर्जकः ।
ग्रामे दस्युसमाकीर्णे व्यचरत्सर्वतो द्विजः ॥ १२.१६७.१४ ॥
พราหมณ์ผู้นั้นแสวงหาเรือนของพราหมณ์ และหลีกเลี่ยงการรับอาหารจากศูทร เดินไปทั่วในหมู่บ้านที่เต็มไปด้วยโจร
12.167.15
ततः स गौतमगृहं प्रविवेश द्विजोत्तमः ।
गौतमश्चापि संप्राप्तस्तावन्योन्येन संगतौ ॥ १२.१६७.१५ ॥
จากนั้นพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดนั้นก็เข้าไปในเรือนของโคตมะ โคตมะก็มาถึงเช่นกัน และทั้งสองก็พบกันและกัน
12.167.16
चक्राङ्गभारस्कन्धं तं धनुष्पाणिं धृतायुधम् ।
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं गृहद्वारमुपागतम् ॥ १२.१६७.१६ ॥
ไหล่ของเขาโค้งลงใต้น้ำหนักของชิ้นส่วนจักร ถือธนูในมือ ถืออาวุธ ร่างกายเปรอะไปด้วยเลือด เขามาถึงหน้าประตูเรือน
12.167.17
तं दृष्ट्वा पुरुषादाभमपध्वस्तं क्षमागतम् ।
अभिज्ञाय द्विजो व्रीडन्निदं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.१६७.१७ ॥
เมื่อเห็นเขาดุจยักษ์กินคน ตกต่ำ และมาขอความอดกลั้น พราหมณ์จำเขาได้ และด้วยความละอาย จึงกล่าวถ้อยคำนี้
12.167.18
किमिदं कुरुपे मोहाद्विप्रस्त्वं हि कुलोद्भवः ।
मध्यदेशपरिज्ञातो दस्युभावं गतः कथम् ॥ १२.१६७.१८ ॥
โอ้ ผู้ทำความชั่ว นี่ท่านทำอะไรลงไปด้วยความหลงผิด ท่านเป็นพราหมณ์เกิดในตระกูลอันสูงส่ง เป็นที่รู้จักในมัธยมประเทศ เหตุใดจึงมาอยู่ในสภาพของโจรได้
12.167.19
पूर्वान्स्मर द्विज ज्ञातीन्प्रख्यातान्वेदपारगान् ।
येषां वंशेऽभिजातस्त्वमीदृशः कुलपांसनः ॥ १२.१६७.१९ ॥
โอ้ ผู้เกิดสองครั้ง จงระลึกถึงบรรพบุรุษและญาติผู้มีชื่อเสียงของท่าน ผู้เป็นนักปราชญ์ในพระเวท ท่านเกิดในวงศ์ของบุรุษเช่นนั้น แต่กลับกลายเป็นผู้ทำลายตระกูลเช่นนี้
12.167.20
अवबुध्यात्मनाऽऽत्मानं सत्वं शीलं श्रुतं दमम् ।
अनुक्रोशं च संस्मृत्य त्यज वासमिमं द्विज ॥ १२.१६७.२० ॥
จงรู้จักตนด้วยตนเอง ระลึกถึงความดี ความประพฤติ การศึกษา การข่มใจ และความเมตตาของท่าน แล้วละทิ้งที่อยู่นี้เสียเถิด โอ้ ผู้เกิดสองครั้ง
12.167.21
स एवमुक्तः सुहृदा तेन तत्र हितैपिणा ।
प्रत्युवाच ततो राजन्विनिश्वस्य तदाऽऽर्तबत् ॥ १२.१६७.२१ ॥
เมื่อสหายผู้หวังประโยชน์แก่เขากล่าวเช่นนั้นแล้ว ข้าแต่พระราชา เขาถอนหายใจและตอบด้วยท่าทางของผู้ทุกข์ระทม
12.167.22
निर्धनोऽस्मि द्विजश्रेष्ठ नापि वेदविदप्यहम् ।
वित्तार्थमिह संप्राप्तं विद्धि मां द्विजसत्तम ॥ १२.१६७.२२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ข้าพเจ้าเป็นคนยากจน และข้าพเจ้าก็ไม่ได้รู้พระเวทเลยด้วยซ้ำ ขอให้ทราบเถิดว่าข้าพเจ้ามาที่นี่เพื่อแสวงหาทรัพย์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ
12.167.23
त्वद्दर्शनात्तु विप्रेन्द्र कृतार्थोऽस्म्यद्य वै द्विज ।
अध्वानं सह यास्यावः श्वो वसस्वाद्य शर्वरीम् ॥ १२.१६७.२३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ในหมู่พราหมณ์ ข้าแต่ทวิชาติ เพียงได้เห็นท่านข้าพเจ้าก็สมความปรารถนาแล้วในวันนี้จริง ๆ พรุ่งนี้เราจะเดินทางไปด้วยกัน ส่วนวันนี้ขอให้พักค้างคืนที่นี่เถิด
12.167.24
स तत्र न्यवसद्विप्रो घृणी किंचिदसंस्पृशन् ।
क्षुधितश्छन्द्यमानोऽपि भोजनं नाभ्यनन्दत ॥ १२.१६७.२४ ॥
พราหมณ์ผู้นั้นพักอยู่ที่นั่น มีความเมตตาและรอบคอบ ไม่แตะต้องสิ่งใดเลย แม้จะหิวและถูกคะยั้นคะยอ เขาก็ไม่ยอมรับอาหาร