ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.170
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.170.1
ततः स विदितो राज्ञः प्रविश्य गृहमुत्तमम् ।
पूजितो राक्षसेन्द्रेण निषसादासनोत्तमे ॥ १२.१७०.१ ॥
ଏହାପରେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ପରିଚିତ ହୋଇ ସେହି ଉତ୍ତମ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଲେ।
12.170.2
पृष्टश्च गोत्रचरणं स्वाध्यायं ब्रह्मचारिकम् ।
न तत्र व्याजहारान्यद्गोत्रमात्रादृते द्विजः ॥ १२.१७०.२ ॥
ଗୋତ୍ର, ଚରଣ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚରାଗଲେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଗୋତ୍ର ବ୍ୟତୀତ ସେଠାରେ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
12.170.3
ब्रह्मवर्चसहीनस्य स्वाध्यायविरतस्य च ।
गोत्रमात्रविदो राजा निवासं समपृच्छत ॥ १२.१७०.३ ॥
ବ୍ରହ୍ମତେଜହୀନ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ତ୍ୟାଗୀ ଓ କେବଳ ଗୋତ୍ର ଜାଣିଥିବା ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ରାଜା ତାଙ୍କ ନିବାସ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
12.170.4
क्व ते निवासः कल्याण किङ्गोत्रा ब्राह्मणी च ते ।
तत्त्वं ब्रूहि न भीः कार्या विश्रमस्व यथासुखम् ॥ १२.१७०.४ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣ, ତୁମ ନିବାସ କେଉଁଠି? ତୁମ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କେଉଁ ଗୋତ୍ରର? ତାହା ସତ୍ୟ କୁହ। ଭୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସୁଖରେ ବିଶ୍ରାମ କର।
12.170.5
मध्यदेशप्रसूतोऽहं वासो मे शबरालये ।
शूद्रा पुनर्भूर्भार्या मे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १२.१७०.५ ॥
ମୁଁ ମଧ୍ୟଦେଶରେ ଜନ୍ମିତ, କିନ୍ତୁ ମୋର ନିବାସ ଶବରମାନଙ୍କ ଆଳୟରେ। ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶୂଦ୍ରା ଓ ପୁନର୍ଭୂ। ଏହା ସତ୍ୟ ତୁମକୁ କହୁଛି।
12.170.6
ततो राजा विममृशे कथं कार्यमिदं भवेत् ।
कथं वा सुकृतं मे स्यादिति बुद्ध्यान्वचिन्तयत् ॥ १२.१७०.६ ॥
ଏହାପରେ ରାଜା ଭାବିଲେ, 'ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ହେବ? କିମ୍ବା ମୋର ପୁଣ୍ୟ କିପରି ହେବ?' ଏପରି ବୁଦ୍ଧିରେ ସେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କଲେ।
12.170.7
अयं वै जननाद्विप्रः सुहृत्तस्य महात्मनः ।
सम्प्रेषितश्च तेनायं काश्यपेन ममान्तिकम् ॥ १२.१७०.७ ॥
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମରୁ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସୁହୃଦ। ସେହି କାଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ମୋ ନିକଟକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।
12.170.8
तस्य प्रियं करिष्यामि स हि मामाश्रितः सदा ।
भ्राता मे बान्धवश्चासौ सखा च हृदयङ्गमः ॥ १२.१७०.८ ॥
ମୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, କାରଣ ସେ ସର୍ବଦା ମୋର ଆଶ୍ରିତ। ସେ ମୋର ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ହୃଦୟପ୍ରିୟ ସଖା।
12.170.9
कार्त्तिक्यामद्य भोक्तारः सहस्रं मे द्विजोत्तमाः ।
तत्रायमपि भोक्ता वै देयमस्मै च मे धनम् ॥ १२.१७०.९ ॥
ଆଜି କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ମୋ ଘରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ହଜାର ଜଣ ଭୋଜନ କରିବେ। ସେଠାରେ ଏ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବେ; ଏମାନଙ୍କୁ ମୋ ଧନ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
12.170.10
ततः सहस्रं विप्राणां विदुषां समलङ्कृतम् ।
स्नातानामनुसम्प्राप्तमहतक्षौमवाससाम् ॥ १२.१७०.१० ॥
ତା'ପରେ ନୂଆ ରେଶମୀ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସ୍ନାନ କରି, ଅଳଙ୍କୃତ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହଜାର ଜଣ କ୍ରମେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
12.170.11
तानागतान्द्विजश्रेष्ठान्विरूपाक्षो विशां पते ।
यथार्हं प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १२.१७०.११ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ବିରୂପାକ୍ଷ ଆସିଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ବିଧି ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା କର୍ମରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
12.170.12
बृस्यस्तेषां तु संन्यस्ता राक्षसेन्द्रस्य शासनात् ।
भूमौ वरकुथास्तीर्णाः प्रेष्यैर्भरतसत्तम ॥ १२.१७०.१२ ॥
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ରଖାଗଲା; ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେବକମାନେ ଭୂମିରେ ଉତ୍ତମ ଗାଲିଚା ପକାଇଲେ।
12.170.13
तासु ते पूजिता राज्ञा निषण्णा द्विजसत्तमाः ।
व्यराजन्त महाराज नक्षत्रपतयो यथा ॥ १२.१७०.१३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେହି ଆସନରେ ବସି ନକ୍ଷତ୍ରପତିମାନଙ୍କ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
12.170.14
ततो जाम्बूनदाः पात्रीर्वज्राङ्का विमलाः शुभाः ।
वरान्नपूर्णा विप्रेभ्यः प्रादान्मधुघृताप्लुताः ॥ १२.१७०.१४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବଜ୍ରଚିହ୍ନିତ, ନିର୍ମଳ ଓ ଶୁଭ ପାତ୍ର ଦାନ କଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହୁ ଓ ଘିଅରେ ସିକ୍ତ ଥିଲା।
12.170.15
तस्य नित्यं तथाषाढ्यां माघ्यां च बहवो द्विजाः ।
ईप्सितं भोजनवरं लभन्ते सत्कृतं सदा ॥ १२.१७०.१५ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରତିଦିନ, ସେହିପରି ଆଷାଢ ଓ ମାଘ ଦିନରେ, ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବଦା ସତ୍କାର ପାଇ ଇଚ୍ଛିତ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ପାଉଥିଲେ।
12.170.16
विशेषतस्तु कार्त्तिक्यां द्विजेभ्यः सम्प्रयच्छति ।
शरद्व्यपाये रत्नानि पौर्णमास्यामिति श्रुतिः ॥ १२.१७०.१६ ॥
ବିଶେଷ ଭାବେ କାର୍ତ୍ତିକରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉଥିଲେ; ଶରଦ ଋତୁ ଶେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ରତ୍ନ ଦାନ କରୁଥିଲେ, ଏହା ଶ୍ରୁତିରେ ଶୁଣାଯାଏ।
12.170.17
सुवर्णं रजतं चैव मणीनथ च मौक्तिकम् ।
वज्रान्महाधनांश्चैव वैडूर्याजिनराङ्कवान् ॥ १२.१७०.१७ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ, ମଣି, ମୁକ୍ତା, ମହାମୂଲ୍ୟ ହୀରା, ବୈଡୂର୍ଯ୍ୟ, ହରିଣ ଚର୍ମ ଓ ରଙ୍କୁ ମୃଗଚର୍ମ ମଧ୍ୟ।
12.170.18
रत्नराशीन्विनिक्षिप्य दक्षिणार्थे स भारत ।
ततः प्राह द्विजश्रेष्ठान्विरूपाक्षो महायशाः ॥ १२.१७०.१८ ॥
ହେ ଭାରତ, ଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ରତ୍ନରାଶି ରଖିବା ପରେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ବିରୂପାକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.170.19
गृह्णीत रत्नान्येतानि यथोत्साहं यथेष्टतः ।
येषु येषु च भाण्डेषु भुक्तं वो द्विजसत्तमाः ॥ १२.१७०.१९ ॥
ଉତ୍ସାହ ଅନୁସାରେ ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଏହି ରତ୍ନସବୁ ନିଅ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ଆପଣମାନେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ (ନିଅ)।
12.170.20
इत्युक्तवचने तस्मिन्राक्षसेन्द्रे महात्मनि ।
यथेष्टं तानि रत्नानि जगृहुर्ब्राह्मणर्षभाः ॥ १२.१७०.२० ॥
ସେହି ମହାତ୍ମା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ଏପରି କହିବାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସେହି ରତ୍ନସବୁ ନେଲେ।
12.170.21
ततो महार्हैस्ते सर्वे रत्नैरभ्यर्चिताः शुभैः ।
ब्राह्मणा मृष्टवसनाः सुप्रीताः स्म तदाभवन् ॥ १२.१७०.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମହାମୂଲ୍ୟ ଶୁଭ ରତ୍ନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପରିଷ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ସେତେବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
12.170.22
ततस्तान्राक्षसेन्द्रश्च द्विजानाह पुनर्वचः ।
नानादिगागतान्राजन्राक्षसान्प्रतिषिध्य वै ॥ १२.१७०.२२ ॥
ତା'ପରେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଏହି ବଚନ କହିଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ନାନା ଦିଗରୁ ଆସିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରି।
12.170.23
अध्यैकदिवसं विप्रा न वोऽस्तीह भयं क्वचित् ।
राक्षसेभ्यः प्रमोदध्वमिष्टतो यात माचिरम् ॥ १२.१७०.२३ ॥
ଆଜି ଏକ ଦିନ ପାଇଁ, ହେ ବିପ୍ରଗଣ, ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କଠାରୁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଆନ୍ତୁ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
12.170.24
ततः प्रदुद्रुवुः सर्वे विप्रसङ्घाः समन्ततः ।
गौतमोऽपि सुवर्णस्य भारमादाय सत्वरः ॥ १२.१७०.२४ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ବିପ୍ରଦଳ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ। ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ସୁନାର ଭାର ନେଇ ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଲେ।
12.170.25
कृच्छ्रात्समुद्वहन्वीर न्यग्रोधं समुपागमत् ।
न्यषीदच्च परिश्रान्तः क्लान्तश्च क्षुधितश्च ह ॥ १२.१७०.२५ ॥
ହେ ବୀର, କଷ୍ଟରେ ବହି ସେ ଏକ ବଟଗଛ ନିକଟକୁ ଆସିଲା; ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ବସିଗଲା।
12.170.26
ततस्तमभ्यगाद्राजन्राजधर्मा खगोत्तमः ।
स्वागतेनाभ्यनन्दच्च गौतमं मित्रवत्सलः ॥ १२.१७०.२६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତା'ପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପକ୍ଷୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା; ବନ୍ଧୁ ପରି ସ୍ନେହରେ 'ସ୍ୱାଗତ' କହି ଗୌତମଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦିତ କଲା।
12.170.27
तस्य पक्षाग्रविक्षेपैः क्लमं व्यपनयत्खगः ।
पूजां चाप्यकरोद्धीमान्भोजनं चाप्यकल्पयत् ॥ १२.१७०.२७ ॥
ସେ ପକ୍ଷୀ ଡେଣାର ଅଗ୍ରଭାଗ ଦୋଳାଇ ତାର କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର କଲା; ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲା ଓ ଭୋଜନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କଲା।
12.170.28
स भुक्तवान्सुविश्रान्तो गौतमोऽचिन्तयत्तदा ।
हाटकस्याभिरूपस्य भारोऽयं सुमहान्मया ॥ १२.१७०.२८ ॥
ଭୋଜନ କରି ଭଲରେ ବିଶ୍ରାମ ପାଇ ଗୌତମ ସେତେବେଳେ ଭାବିଲେ—'ମୋ ଦ୍ୱାରା ବୋହା ଯାଉଥିବା ଏହି ସୁନ୍ଦର ସୁନାର ଭାର ବହୁତ ବଡ଼।'
12.170.29
न चास्ति पथि भोक्तव्यं प्राणसन्धारणं मम ।
किं कृत्वा धारयेयं वै प्राणानित्यभ्यचिन्तयत् ॥ १२.१७०.२९ ॥
'ପଥରେ ମୋ ପାଇଁ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ପ୍ରାଣ ଧାରଣ ପାଇଁ କ'ଣ କରି ମୁଁ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବି?'—ଏହା ସେ ଭାବିଲା।
12.170.30
ततः स पथि भोक्तव्यं प्रेक्षमाणो न किञ्चन ।
कृतघ्नः पुरुषव्याघ्र मनसेदमचिन्तयत् ॥ १२.१७०.३० ॥
ତା'ପରେ ପଥରେ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ କିଛି ନ ଦେଖି, ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, କୃତଘ୍ନ ହୋଇ ସେ ମନରେ ଏହା ଭାବିଲା।
12.170.35
अयं बकपतिः पार्श्वे मांसराशिः स्थितो मम ।
इमं हत्वा गृहीत्वा च यास्येऽहं समभिद्रुतम् ॥ १२.१७०.३५ ॥
ଏହି ବଗୁଲାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ମୋ ପାଖରେ ମାଂସର ରାଶି ପରି ପଡ଼ିଛି। ଏହାକୁ ମାରି ଓ ଧରି ମୁଁ ତା' ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ି ଯିବି।