มหาภารตะ · อัธยายะ 12.170
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.170.1
ततः स विदितो राज्ञः प्रविश्य गृहमुत्तमम् ।
पूजितो राक्षसेन्द्रेण निषसादासनोत्तमे ॥ १२.१७०.१ ॥
ครั้นนั้น ผู้ที่พระราชารู้จักแล้วก็เข้าไปในเรือนอันประเสริฐ ได้รับการต้อนรับจากจอมรากษส และนั่งลงบนอาสนะอันประเสริฐ
12.170.2
पृष्टश्च गोत्रचरणं स्वाध्यायं ब्रह्मचारिकम् ।
न तत्र व्याजहारान्यद्गोत्रमात्रादृते द्विजः ॥ १२.१७०.२ ॥
เมื่อถูกถามถึงโคตรของเขา สายการสวดพระเวทของเขา การท่องพระเวทของเขา และชีวิตพรหมจารีของเขา พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งผู้นั้นมิได้กล่าวอะไรที่นั่นนอกจากชื่อโคตร
12.170.3
ब्रह्मवर्चसहीनस्य स्वाध्यायविरतस्य च ।
गोत्रमात्रविदो राजा निवासं समपृच्छत ॥ १२.१७०.३ ॥
พระราชาทรงถามถึงที่อยู่ของพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งผู้นั้น ผู้ขาดพรหมวรรจส์ เลิกศึกษาพระเวท และรู้เพียงโคตรของตน
12.170.4
क्व ते निवासः कल्याण किङ्गोत्रा ब्राह्मणी च ते ।
तत्त्वं ब्रूहि न भीः कार्या विश्रमस्व यथासुखम् ॥ १२.१७०.४ ॥
ท่านอยู่ที่ไหน ท่านผู้เจริญ และภรรยาพราหมณ์ของท่านเป็นโคตรใด จงบอกความจริงแก่เรา อย่ากลัวเลย จงพักผ่อนตามสบาย
12.170.5
मध्यदेशप्रसूतोऽहं वासो मे शबरालये ।
शूद्रा पुनर्भूर्भार्या मे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १२.१७०.५ ॥
ข้าพเจ้าเกิดในมัธยมประเทศ แต่ที่อยู่ของข้าพเจ้าคือในหมู่บ้านของชาวศบร ภรรยาของข้าพเจ้าเป็นหญิงศูทรผู้เคยสมรสมาแล้ว ข้าพเจ้ากล่าวความจริงนี้แก่ท่าน
12.170.6
ततो राजा विममृशे कथं कार्यमिदं भवेत् ।
कथं वा सुकृतं मे स्यादिति बुद्ध्यान्वचिन्तयत् ॥ १२.१७०.६ ॥
ครั้งนั้น พระราชาทรงคิดพิจารณาว่า "เรื่องนี้จะจัดการอย่างไร หรือจะเป็นบุญของเราได้อย่างไร" ทรงครุ่นคิดต่อไปด้วยพระปัญญา
12.170.7
अयं वै जननाद्विप्रः सुहृत्तस्य महात्मनः ।
सम्प्रेषितश्च तेनायं काश्यपेन ममान्तिकम् ॥ १२.१७०.७ ॥
พราหมณ์ผู้นี้เป็นมิตรของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้นั้นมาตั้งแต่กำเนิด และพระกาศยปได้ส่งเขามาหาเรา
12.170.8
तस्य प्रियं करिष्यामि स हि मामाश्रितः सदा ।
भ्राता मे बान्धवश्चासौ सखा च हृदयङ्गमः ॥ १२.१७०.८ ॥
เราจะทำสิ่งที่เป็นที่รักของท่าน เพราะท่านพึ่งพิงเราเสมอ ท่านเป็นพี่ชายของเรา เป็นญาติของเรา และเป็นมิตรที่รักยิ่งในใจ
12.170.9
कार्त्तिक्यामद्य भोक्तारः सहस्रं मे द्विजोत्तमाः ।
तत्रायमपि भोक्ता वै देयमस्मै च मे धनम् ॥ १२.१७०.९ ॥
วันนี้เป็นวันเพ็ญเดือนกรรติกะ พราหมณ์ผู้ประเสริฐหนึ่งพันคนจะฉันที่เรือนของเรา ท่านผู้นี้ก็จะฉันด้วย และทรัพย์ของเราจะถูกมอบให้แก่เขา
12.170.10
ततः सहस्रं विप्राणां विदुषां समलङ्कृतम् ।
स्नातानामनुसम्प्राप्तमहतक्षौमवाससाम् ॥ १२.१७०.१० ॥
ครั้งนั้น พราหมณ์ผู้รอบรู้หนึ่งพันคน แต่งกายงดงาม อาบน้ำแล้ว สวมผ้าไหมใหม่ ก็มาถึงตามลำดับ
12.170.11
तानागतान्द्विजश्रेष्ठान्विरूपाक्षो विशां पते ।
यथार्हं प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १२.१७०.११ ॥
ข้าแต่จอมชน วิรูปากษะได้ต้อนรับพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่มาถึงเหล่านั้นตามสมควร ด้วยพิธีกรรมที่กำหนดไว้ตามวิธี
12.170.12
बृस्यस्तेषां तु संन्यस्ता राक्षसेन्द्रस्य शासनात् ।
भूमौ वरकुथास्तीर्णाः प्रेष्यैर्भरतसत्तम ॥ १२.१७०.१२ ॥
ตามคำสั่งของจอมรากษส มีอาสนะจัดไว้ให้พวกเขา และข้าแต่ภรตผู้ประเสริฐ คนรับใช้ได้ปูพรมชั้นดีลงบนพื้น
12.170.13
तासु ते पूजिता राज्ञा निषण्णा द्विजसत्तमाः ।
व्यराजन्त महाराज नक्षत्रपतयो यथा ॥ १२.१७०.१३ ॥
ข้าแต่มหาราชา พราหมณ์ผู้ประเสริฐเหล่านั้นได้รับการต้อนรับจากพระราชา นั่งบนอาสนะนั้น ส่องแสงเรืองรองเหมือนเจ้าแห่งดาวฤกษ์
12.170.14
ततो जाम्बूनदाः पात्रीर्वज्राङ्का विमलाः शुभाः ।
वरान्नपूर्णा विप्रेभ्यः प्रादान्मधुघृताप्लुताः ॥ १२.१७०.१४ ॥
จากนั้น พระองค์ได้ถวายภาชนะทองคำ มีเครื่องหมายเพชร ใสสะอาดและงดงาม เต็มด้วยอาหารชั้นเลิศ และชุ่มด้วยน้ำผึ้งและเนยใส แก่พราหมณ์ทั้งหลาย
12.170.15
तस्य नित्यं तथाषाढ्यां माघ्यां च बहवो द्विजाः ।
ईप्सितं भोजनवरं लभन्ते सत्कृतं सदा ॥ १२.१७०.१५ ॥
จากพระองค์ทุกวัน และในเดือนอาษาฒะกับเดือนมาฆะเช่นกัน พราหมณ์จำนวนมากได้รับอาหารชั้นเลิศตามที่ปรารถนา ซึ่งเขาต้อนรับอยู่เสมอ
12.170.16
विशेषतस्तु कार्त्तिक्यां द्विजेभ्यः सम्प्रयच्छति ।
शरद्व्यपाये रत्नानि पौर्णमास्यामिति श्रुतिः ॥ १२.१७०.१६ ॥
โดยเฉพาะในวันเพ็ญเดือนกรรติกะ พระองค์พระราชทานของแก่พราหมณ์ ได้ยินมาว่า เมื่อสิ้นฤดูใบไม้ร่วง ในวันเพ็ญ พระองค์ได้พระราชทานอัญมณี
12.170.17
सुवर्णं रजतं चैव मणीनथ च मौक्तिकम् ।
वज्रान्महाधनांश्चैव वैडूर्याजिनराङ्कवान् ॥ १२.१७०.१७ ॥
ทองคำและเงิน อัญมณีและไข่มุก เพชรมีค่ามาก หินลาพิส ลาซูลี และหนังกวางกับหนังรังกุ
12.170.18
रत्नराशीन्विनिक्षिप्य दक्षिणार्थे स भारत ।
ततः प्राह द्विजश्रेष्ठान्विरूपाक्षो महायशाः ॥ १२.१७०.१८ ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่อวางกองอัญมณีไว้เป็นทักษิณา วิรูปากษะผู้มีชื่อเสียงยิ่งใหญ่จึงกล่าวแก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ
12.170.19
गृह्णीत रत्नान्येतानि यथोत्साहं यथेष्टतः ।
येषु येषु च भाण्डेषु भुक्तं वो द्विजसत्तमाः ॥ १२.१७०.१९ ॥
ท่านทั้งหลายจงรับอัญมณีเหล่านี้ตามที่ความกระตือรือร้นและความปรารถนาของท่านจะพึงมี และภาชนะที่ท่านรับประทานอาหารนั้นด้วย ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ
12.170.20
इत्युक्तवचने तस्मिन्राक्षसेन्द्रे महात्मनि ।
यथेष्टं तानि रत्नानि जगृहुर्ब्राह्मणर्षभाः ॥ १२.१७०.२० ॥
เมื่อจอมรากษสผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่กล่าวถ้อยคำเช่นนี้แล้ว พราหมณ์ผู้ประเสริฐเหล่านั้นก็รับอัญมณีเหล่านั้นตามที่ตนปรารถนา
12.170.21
ततो महार्हैस्ते सर्वे रत्नैरभ्यर्चिताः शुभैः ।
ब्राह्मणा मृष्टवसनाः सुप्रीताः स्म तदाभवन् ॥ १२.१७०.२१ ॥
จากนั้น พราหมณ์ทั้งหมดนั้นได้รับการบูชาด้วยอัญมณีอันล้ำค่าและเป็นมงคล สวมผ้าละเอียดงดงาม ต่างก็มีความยินดียิ่งนัก
12.170.22
ततस्तान्राक्षसेन्द्रश्च द्विजानाह पुनर्वचः ।
नानादिगागतान्राजन्राक्षसान्प्रतिषिध्य वै ॥ १२.१७०.२२ ॥
ครั้นแล้ว จอมรากษสได้กล่าวถ้อยคำอีกครั้งแก่พราหมณ์ทั้งสองเหล่านั้น ข้าแต่พระราชา หลังจากห้ามบรรดารากษสที่มาจากทิศต่าง ๆ แล้ว
12.170.23
अध्यैकदिवसं विप्रा न वोऽस्तीह भयं क्वचित् ।
राक्षसेभ्यः प्रमोदध्वमिष्टतो यात माचिरम् ॥ १२.१७०.२३ ॥
ขอท่านทั้งหลายจงรื่นเริงในวันนี้เพียงวันเดียวเถิด ข้าแต่พราหมณ์ ที่นี่ท่านไม่มีความกลัวจากรากษสใด ๆ เลย จงไปตามความประสงค์ของท่าน และอย่ารอช้าไว้นานนัก
12.170.24
ततः प्रदुद्रुवुः सर्वे विप्रसङ्घाः समन्ततः ।
गौतमोऽपि सुवर्णस्य भारमादाय सत्वरः ॥ १२.१७०.२४ ॥
จากนั้น หมู่พราหมณ์ทั้งหมดก็วิ่งหนีไปทุกทิศทาง แม้โคตมะก็รีบเร่งไปโดยแบกทองคำจำนวนมาก
12.170.25
कृच्छ्रात्समुद्वहन्वीर न्यग्रोधं समुपागमत् ।
न्यषीदच्च परिश्रान्तः क्लान्तश्च क्षुधितश्च ह ॥ १२.१७०.२५ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ โคตมะแบกทองนั้นอย่างยากลำบาก จนมาถึงต้นไทรใหญ่ เขาเหนื่อยอ่อน อิดโรย และหิวโหย จึงนั่งลง
12.170.26
ततस्तमभ्यगाद्राजन्राजधर्मा खगोत्तमः ।
स्वागतेनाभ्यनन्दच्च गौतमं मित्रवत्सलः ॥ १२.१७०.२६ ॥
ข้าแต่พระราชา จากนั้น นกผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นก ผู้รู้ธรรมแห่งกษัตริย์ ได้มาหาโคตมะ และด้วยความเมตตาดุจมิตรสหาย ได้กล่าวต้อนรับว่า ยินดีต้อนรับ
12.170.27
तस्य पक्षाग्रविक्षेपैः क्लमं व्यपनयत्खगः ।
पूजां चाप्यकरोद्धीमान्भोजनं चाप्यकल्पयत् ॥ १२.१७०.२७ ॥
นกนั้นใช้ปลายปีกพัดความเหนื่อยล้าของแขกไปจนหมดสิ้น และผู้มีปัญญาก็ได้ต้อนรับบูชา พร้อมทั้งจัดเตรียมอาหารให้
12.170.28
स भुक्तवान्सुविश्रान्तो गौतमोऽचिन्तयत्तदा ।
हाटकस्याभिरूपस्य भारोऽयं सुमहान्मया ॥ १२.१७०.२८ ॥
โคตมะรับประทานและพักผ่อนจนหายเหนื่อยแล้ว จึงคิดขึ้นว่า ทองคำงดงามกองนี้ที่เราแบกมาหนักยิ่งนัก
12.170.29
न चास्ति पथि भोक्तव्यं प्राणसन्धारणं मम ।
किं कृत्वा धारयेयं वै प्राणानित्यभ्यचिन्तयत् ॥ १२.१७०.२९ ॥
บนทางนี้ไม่มีสิ่งใดที่ข้าจะกินได้เพื่อประคับประคองชีวิตของข้า ข้าควรทำอย่างไรเพื่อรักษาลมหายใจไว้ได้เล่า เขาเริ่มครุ่นคิดเช่นนั้น
12.170.30
ततः स पथि भोक्तव्यं प्रेक्षमाणो न किञ्चन ।
कृतघ्नः पुरुषव्याघ्र मनसेदमचिन्तयत् ॥ १२.१७०.३० ॥
จากนั้น เมื่อมองดูบนทางไม่เห็นสิ่งใดให้กิน ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐดุจเสือโคร่ง เขาก็กลายเป็นผู้อกตัญญู และคิดในใจเช่นนี้
12.170.35
अयं बकपतिः पार्श्वे मांसराशिः स्थितो मम ।
इमं हत्वा गृहीत्वा च यास्येऽहं समभिद्रुतम् ॥ १२.१७०.३५ ॥
ข้าแต่จอมนกกระเรียน กองเนื้อนี้อยู่ข้างเราแล้ว เมื่อฆ่าและคว้าตัวมันได้แล้ว ข้าจะรีบพุ่งไปยังมันเดี๋ยวนี้