ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.170
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.170.1
ततः स विदितो राज्ञः प्रविश्य गृहमुत्तमम् ।
पूजितो राक्षसेन्द्रेण निषसादासनोत्तमे ॥ १२.१७०.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਾਣੂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
12.170.2
पृष्टश्च गोत्रचरणं स्वाध्यायं ब्रह्मचारिकम् ।
न तत्र व्याजहारान्यद्गोत्रमात्रादृते द्विजः ॥ १२.१७०.२ ॥
ਗੋਤ, ਚਰਣ, ਸਵਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਗੋਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
12.170.3
ब्रह्मवर्चसहीनस्य स्वाध्यायविरतस्य च ।
गोत्रमात्रविदो राजा निवासं समपृच्छत ॥ १२.१७०.३ ॥
ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਤੋਂ ਹੀਣ, ਸਵਾਧਿਆਏ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਤੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਪੁੱਛਿਆ।
12.170.4
क्व ते निवासः कल्याण किङ्गोत्रा ब्राह्मणी च ते ।
तत्त्वं ब्रूहि न भीः कार्या विश्रमस्व यथासुखम् ॥ १२.१७०.४ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣ, ਤੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੇਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਕਿਸ ਗੋਤ ਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਸੱਚ ਦੱਸ। ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ; ਸੁਖ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਕਰ।
12.170.5
मध्यदेशप्रसूतोऽहं वासो मे शबरालये ।
शूद्रा पुनर्भूर्भार्या मे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १२.१७०.५ ॥
ਮੈਂ ਮੱਧ-ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੂਦਰ ਔਰਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰਭੂ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
12.170.6
ततो राजा विममृशे कथं कार्यमिदं भवेत् ।
कथं वा सुकृतं मे स्यादिति बुद्ध्यान्वचिन्तयत् ॥ १२.१७०.६ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕਾਰਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਨ ਲੱਗਾ।
12.170.7
अयं वै जननाद्विप्रः सुहृत्तस्य महात्मनः ।
सम्प्रेषितश्च तेनायं काश्यपेन ममान्तिकम् ॥ १२.१७०.७ ॥
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਉਸੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
12.170.8
तस्य प्रियं करिष्यामि स हि मामाश्रितः सदा ।
भ्राता मे बान्धवश्चासौ सखा च हृदयङ्गमः ॥ १२.१७०.८ ॥
ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਭਲਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
12.170.9
कार्त्तिक्यामद्य भोक्तारः सहस्रं मे द्विजोत्तमाः ।
तत्रायमपि भोक्ता वै देयमस्मै च मे धनम् ॥ १२.१७०.९ ॥
ਅੱਜ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਹਜ਼ਾਰ ਜਣੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਗੇ। ਉੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਗੇ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਧਨ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.170.10
ततः सहस्रं विप्राणां विदुषां समलङ्कृतम् ।
स्नातानामनुसम्प्राप्तमहतक्षौमवाससाम् ॥ १२.१७०.१० ॥
ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਜੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਜ਼ਾਰ ਜਣੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
12.170.11
तानागतान्द्विजश्रेष्ठान्विरूपाक्षो विशां पते ।
यथार्हं प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १२.१७०.११ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
12.170.12
बृस्यस्तेषां तु संन्यस्ता राक्षसेन्द्रस्य शासनात् ।
भूमौ वरकुथास्तीर्णाः प्रेष्यैर्भरतसत्तम ॥ १२.१७०.१२ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਸਣ ਰੱਖੇ ਗਏ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਤਮ ਗਲੀਚੇ ਵਿਛਾਏ।
12.170.13
तासु ते पूजिता राज्ञा निषण्णा द्विजसत्तमाः ।
व्यराजन्त महाराज नक्षत्रपतयो यथा ॥ १२.१७०.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀਆਂ (ਚੰਦਰਮਾ) ਵਾਂਗ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ।
12.170.14
ततो जाम्बूनदाः पात्रीर्वज्राङ्का विमलाः शुभाः ।
वरान्नपूर्णा विप्रेभ्यः प्रादान्मधुघृताप्लुताः ॥ १२.१७०.१४ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ, ਹੀਰੇ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਭਾਂਡੇ ਦਿੱਤੇ; ਇਹ ਉੱਤਮ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
12.170.15
तस्य नित्यं तथाषाढ्यां माघ्यां च बहवो द्विजाः ।
ईप्सितं भोजनवरं लभन्ते सत्कृतं सदा ॥ १२.१७०.१५ ॥
ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਤ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਾੜ੍ਹ ਤੇ ਮਾਘ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇੱਛਤ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ।
12.170.16
विशेषतस्तु कार्त्तिक्यां द्विजेभ्यः सम्प्रयच्छति ।
शरद्व्यपाये रत्नानि पौर्णमास्यामिति श्रुतिः ॥ १२.१७०.१६ ॥
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਤਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸ਼ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
12.170.17
सुवर्णं रजतं चैव मणीनथ च मौक्तिकम् ।
वज्रान्महाधनांश्चैव वैडूर्याजिनराङ्कवान् ॥ १२.१७०.१७ ॥
ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਮਣੀਆਂ, ਮੋਤੀ, ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਹੀਰੇ, ਵੈਡੂਰਯ, ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਖੱਲਾਂ ਅਤੇ ਰੰਕੂ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀਆਂ ਖੱਲਾਂ ਵੀ।
12.170.18
रत्नराशीन्विनिक्षिप्य दक्षिणार्थे स भारत ।
ततः प्राह द्विजश्रेष्ठान्विरूपाक्षो महायशाः ॥ १२.१७०.१८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਲਈ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਰੱਖ ਕੇ ਫਿਰ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.170.19
गृह्णीत रत्नान्येतानि यथोत्साहं यथेष्टतः ।
येषु येषु च भाण्डेषु भुक्तं वो द्विजसत्तमाः ॥ १२.१७०.१९ ॥
ਜਿੰਨਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਓਨੇ ਇਹ ਰਤਨ ਲੈ ਲਓ। ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ (ਲੈ ਲਓ)।
12.170.20
इत्युक्तवचने तस्मिन्राक्षसेन्द्रे महात्मनि ।
यथेष्टं तानि रत्नानि जगृहुर्ब्राह्मणर्षभाः ॥ १२.१७०.२० ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਰਤਨ ਲੈ ਲਏ।
12.170.21
ततो महार्हैस्ते सर्वे रत्नैरभ्यर्चिताः शुभैः ।
ब्राह्मणा मृष्टवसनाः सुप्रीताः स्म तदाभवन् ॥ १२.१७०.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੀਮਤੀ ਸ਼ੁਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ, ਸਾਫ਼ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
12.170.22
ततस्तान्राक्षसेन्द्रश्च द्विजानाह पुनर्वचः ।
नानादिगागतान्राजन्राक्षसान्प्रतिषिध्य वै ॥ १२.१७०.२२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ੍, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ।
12.170.23
अध्यैकदिवसं विप्रा न वोऽस्तीह भयं क्वचित् ।
राक्षसेभ्यः प्रमोदध्वमिष्टतो यात माचिरम् ॥ १२.१७०.२३ ॥
ਅੱਜ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਪਰੋ, ਇੱਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹੋ, ਮਨਚਾਹੇ ਜਾਓ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।
12.170.24
ततः प्रदुद्रुवुः सर्वे विप्रसङ्घाः समन्ततः ।
गौतमोऽपि सुवर्णस्य भारमादाय सत्वरः ॥ १२.१७०.२४ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਵਿਪ੍ਰ ਸਮੂਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਗੌਤਮ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਭੱਜਿਆ।
12.170.25
कृच्छ्रात्समुद्वहन्वीर न्यग्रोधं समुपागमत् ।
न्यषीदच्च परिश्रान्तः क्लान्तश्च क्षुधितश्च ह ॥ १२.१७०.२५ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਔਖੇ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਹੜ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਬਹੁਤ ਥੱਕਿਆ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
12.170.26
ततस्तमभ्यगाद्राजन्राजधर्मा खगोत्तमः ।
स्वागतेनाभ्यनन्दच्च गौतमं मित्रवत्सलः ॥ १२.१७०.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਧਰਮਗਿਆਨੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਸੁਆਗਤ' ਕਹਿ ਕੇ ਗੌਤਮ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
12.170.27
तस्य पक्षाग्रविक्षेपैः क्लमं व्यपनयत्खगः ।
पूजां चाप्यकरोद्धीमान्भोजनं चाप्यकल्पयत् ॥ १२.१७०.२७ ॥
ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕੀਤੀ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ।
12.170.28
स भुक्तवान्सुविश्रान्तो गौतमोऽचिन्तयत्तदा ।
हाटकस्याभिरूपस्य भारोऽयं सुमहान्मया ॥ १२.१७०.२८ ॥
ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਗੌਤਮ ਫਿਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—'ਮੇਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ।'
12.170.29
न चास्ति पथि भोक्तव्यं प्राणसन्धारणं मम ।
किं कृत्वा धारयेयं वै प्राणानित्यभ्यचिन्तयत् ॥ १२.१७०.२९ ॥
'ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖਾਣ ਯੋਗ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਧਾਰਾਂ?'—ਇਹ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
12.170.30
ततः स पथि भोक्तव्यं प्रेक्षमाणो न किञ्चन ।
कृतघ्नः पुरुषव्याघ्र मनसेदमचिन्तयत् ॥ १२.१७०.३० ॥
ਫਿਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਯੋਗ ਕੁਝ ਨਾ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਕ੍ਰਿਤਘਣ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚਿਆ।
12.170.35
अयं बकपतिः पार्श्वे मांसराशिः स्थितो मम ।
इमं हत्वा गृहीत्वा च यास्येऽहं समभिद्रुतम् ॥ १२.१७०.३५ ॥
ਇਹ ਬਗਲਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਾਸ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਫੜ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਜਾਵਾਂਗਾ।