મહાભારત · અધ્યાય 12.171
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.171.1
अथ तत्र महार्चिष्माननलो वातसारथिः ।
तस्याविदूरे रक्षार्थं खगेन्द्रेण कृतोऽभवत् ॥ १२.१७१.१ ॥
ત્યારે ત્યાં મહાજ્વાળાવાળો, પવનને સારથિ બનાવેલો અગ્નિ તેની સમીપે રક્ષણ માટે ખગેન્દ્રે મૂકેલો હતો.
12.171.2
स चापि पार्श्वे सुष्वाप विश्वस्तो बकराट् तदा ।
कृतघ्नस्तु स दुष्टात्मा तं जिघांसुरजागरीत् ॥ १२.१७१.२ ॥
તે બકરાજ પણ ત્યારે તેની પાસે વિશ્વાસથી સૂઈ ગયો. પરંતુ તે કૃતઘ્ન, દુષ્ટ મનવાળો તેને મારવાની ઇચ્છાથી જાગતો રહ્યો.
12.171.3
ततोऽलातेन दीप्तेन स सुप्तं निजघान तम् ।
निहत्य च मुदा युक्तः सोऽनुबन्धं न दृष्टवान् ॥ १२.१७१.३ ॥
પછી તેણે સળગતા લાકડાથી સૂતેલા તેને મારી નાખ્યો. તેને મારીને આનંદથી ભરાયેલો તે તેના પરિણામને જોઈ શક્યો નહીં.
12.171.4
स तं विपक्षरोमाणं कृत्वाऽग्नावपचत्तदा ।
तं गृहीत्वा सुवर्णं च ययौ द्रुततरं द्विजः ॥ १२.१७१.४ ॥
તેણે તેનાં પીંછાં ઉખાડીને અગ્નિ પર રાંધ્યો. પછી તેને અને સુવર્ણને લઈને તે દ્વિજ ઝડપથી ચાલ્યો ગયો.
12.171.5
ततो दाक्षायणीपुत्रं नागतं तं तु भारत ।
विरूपाक्षश्चिन्तयन्वै हृदयेन विदूयता ॥ १२.१७१.५ ॥
પછી, હે ભારત, દાક્ષાયણીનો પુત્ર પાછો ન આવ્યો ત્યારે વિરૂપાક્ષ ચિંતા કરતા હૃદયમાં દુઃખી થયા.
12.171.6
ततोऽन्यस्मिन्गते चाह्नि विरूपाक्षोऽब्रवीत्सुतम् ।
न प्रेक्षे राजधर्माणमद्य पुत्र खगोत्तमम्। ॥ १२.१७१.६ ॥
પછી બીજો દિવસ વીત્યા પછી વિરૂપાક્ષે પુત્રને કહ્યું: 'હે પુત્ર, આજે પક્ષીઓમાં શ્રેષ્ઠ, રાજધર્મનું પાલન કરનારને હું જોતો નથી.'
12.171.7
स पूर्वसन्ध्यां ब्रह्माणं वन्दितुं याति सर्वदा ।
मां चादृष्ट्वा कदाचित्स न गच्छति गृहं खगः ॥ १२.१७१.७ ॥
તે હંમેશાં પૂર્વ સંધ્યાએ બ્રહ્માને વંદન કરવા જાય છે. પણ મને જોયા વિના તે પક્ષી ક્યારેય ઘરે જતો નથી.
12.171.8
द्विरात्रमुभयोः सन्ध्योर्नाभ्यगच्छन्ममालयम् ।
तस्मान्न शुद्ध्यते भावो मम स ज्ञायतां सुहृत् ॥ १२.१७१.८ ॥
બે રાત્રિથી બંને સંધ્યાએ તે મારા આલયે આવ્યો નથી. તેથી મારું મન શુદ્ધ થતું નથી. તે મારો મિત્ર છે; તેના વિશે જાણવામાં આવે.
12.171.9
स्वाध्यायेन वियुक्तो हि ब्रह्मवर्चसवर्जितः ।
स गतस्तत्र मे शङ्का हन्यात्तं स द्विजाधमः ॥ १२.१७१.९ ॥
તે સ્વાધ્યાયથી વિમુખ, બ્રહ્મવર્ચસ્વથી રહિત છે. તે ત્યાં ગયો છે, તેથી મને શંકા છે. તે અધમ દ્વિજ તેને મારી નાખે.
12.171.10
दुराचारः स दुर्बुद्धिरिङ्गितैर्लक्षितो मया ।
निष्कृपो दारुणाकारो दुष्टो दस्युरिवाधमः।
गौतमः स गतस्तत्र तेनोद्विग्नं मनो मम ॥ १२.१७१.१० ॥
તે દુરાચારી, દુર્બુદ્ધિ છે; તેના ઈશારાથી મેં તેને ઓળખ્યો છે. તે નિર્દય, ભયંકર આકારનો છે; દુષ્ટ લૂંટારાની જેમ અધમ છે. તે ગૌતમ ત્યાં ગયો છે; તેથી મારું મન વ્યાકુળ છે.
12.171.11
पुत्र शीघ्रमितो गत्वा राजधर्मनिवेशनम् ।
ज्ञायतां स विशुद्धात्मा यदि जीवति वा चिरम् ॥ १२.१७१.११ ॥
પુત્ર, અહીંથી ઝડપથી જઈને રાજધર્મના નિવાસસ્થાને જાણ કરો કે તે વિશુદ્ધાત્મા જીવિત છે કે લાંબા સમયથી મરી ગયો છે.
12.171.12
स एवमुक्तस्त्वरितो रक्षोभिः सहितो ययौ ।
न्यग्रोधे राजधर्माणमपश्यन्निहतं ततः ॥ १२.१७१.१२ ॥
એમ કહેવાયેલો તે રાક્ષસો સાથે ઝડપથી ગયો. પછી વડના ઝાડ નીચે રાજધર્મને મરાયેલો જોયો.
12.171.13
रुदित्वा बहुशस्तस्मै विलप्य च स राक्षसः ।
गतो रोषसमाविष्टो गौतमग्रहणाय वै ॥ १२.१७१.१३ ॥
તેના માટે અનેકવાર રડીને અને વિલાપ કરીને તે રાક્ષસ ક્રોધથી ભરાઈને ગૌતમને પકડવા ગયો.
12.171.14
गृहीतो गौतमः पापो रक्षोभिः क्रोधमूर्च्छितैः ।
राजधर्मशरीरस्य कङ्कालश्चाप्यथो धृतः ॥ १२.१७१.१४ ॥
ક્રોધથી મૂર્છિત રાક્ષસોએ પાપી ગૌતમને પકડ્યો; રાજધર્મના શરીરનો કાંકાલ પણ ત્યાં રાખવામાં આવ્યો.
12.171.15
मनुव्रजं तु नगरं यातुधानास्ततो गताः ।
क्रोधरक्तेक्षणा घोरा गौतमस्य वधे धृताः ॥ १२.१७१.१५ ॥
પછી તે યાતુધાનો મનુવ્રજ નગર તરફ ગયા; ક્રોધથી લાલ આંખોવાળા, ભયંકર, ગૌતમના વધ માટે દૃઢ સંકલ્પ કરીને.
12.171.16
पार्थिवस्वाग्रतो न्यस्तः कङ्कालो राजधर्मणः ।
तं दृष्ट्वा विमना राजा सामात्यः सगणोऽभवत् ॥ १२.१७१.१६ ॥
રાજાની સામે જ રાજધર્મનો કાંકાલ મૂકવામાં આવ્યો; તે જોઈને રાજા ખિન્ન મનવાળા થયા, અમાત્યો અને પરિવાર સાથે તે શોકાતુર બન્યા.
12.171.17
आर्तरावो महानासीद्गृहे तस्य महात्मनः ।
समुत्थितः स्रीसङ्घस्य निहते काश्यपात्मजे ॥ १२.१७१.१७ ॥
તે મહાત્માના ઘરમાં મોટો આક્રંદ ઊઠ્યો; કાશ્યપના પુત્રનો વધ થતાં સ્ત્રીઓનો સમૂહ વિલાપ કરવા લાગ્યો.
12.171.18
राजा चैवाब्रवीत्पुत्रं पापोऽयं वध्यतामिति ॥ १२.१७१.१८ ॥
અને રાજાએ પુત્રને કહ્યું, "આ પાપી છે, એનો વધ કરવામાં આવે."
12.171.19
अस्य मांसं वयं सर्वे खादिष्यामः समागताः ।
पापकृत्पापकर्मा च पापात्मा पापमास्थितः।
हन्तव्य एव पापात्मा कृतघ्नो नात्र संशयः ॥ १२.१७१.१९ ॥
અમે બધા ભેગા થઈને એનું માંસ ખાઈશું. પાપી, પાપકર્મી, પાપાત્મા, પાપમાં સ્થિત અને કૃતઘ્ન એવા આ પાપાત્માને અવશ્ય મારી નાખવો જોઈએ, એમાં શંકા નથી.
12.171.20
कृतघ्नं पापकर्माणां न भक्षयितुमुत्सहे ।
दासेभ्यो दीयतामेप मित्रध्रुक्पुरुपाधमः ॥ १२.१७१.२० ॥
મને આ કૃતઘ્ન પાપકર્મીને ખાવાની ઇચ્છા નથી. મિત્રદ્રોહી આ અધમ પુરુષને સેવકોને આપો.
12.171.21
दासाः सर्वे समाहूता यातुधानास्तथा परे ।
नेच्छन्ति स्म कृतघ्नं तं खादितुं पुरुषोत्तम ॥ १२.१७१.२१ ॥
બોલાવાયેલા બધા સેવકો અને બીજા યાતુધાનો પણ, હે પુરુષોત્તમ, એ કૃતઘ્નને ખાવાની ઇચ્છા રાખતા નહોતા.
12.171.22
शिरोभिश्चागता भूमिं महाराज ततो बलात् ।
मानार्थं जातु निर्बन्धं किल्विषं दातुमर्हसि ॥ १२.१७१.२२ ॥
હે મહારાજ, ત્યારે તેઓ માથું નમાવીને જમીન પર આવ્યા અને બળપૂર્વક (બોલ્યા). માનને માટે કોઈ જીદથી પણ તમારે આ દોષ આપવો યોગ્ય નથી.
12.171.23
यातुधाना नृपेणोक्ताः पापकर्मा विशस्यताम् ।
दह्यतां त्यज्यतां वाऽयं दर्शनादपनीयताम् ॥ १२.१७१.२३ ॥
રાજાએ યાતુધાનોને કહ્યું: 'આ પાપકર્મીને મારી નાખો, અથવા બાળી નાખો, અથવા છોડી દો, અથવા દૃષ્ટિથી દૂર કરો.'
12.171.24
ततस्ते रुपिता दासाः शूलपट्टसपाणयः ।
खण्डशो विकृतं हत्वा क्रव्याद्भ्यो ह्यददुस्तदा ॥ १२.१७१.२४ ॥
ત્યારે ક્રોધિત સેવકોએ, હાથમાં શૂળ અને પટ્ટિશ લઈને, એ વિકૃતને ટુકડે ટુકડા કરીને મારી નાખ્યો અને માંસભક્ષકોને આપ્યો.
12.171.25
क्रव्यादास्त्वपि राजेन्द्र नेच्छन्ति पिशिताशनाः ।
मृतानपि हि क्रव्यादाः कृतघ्नान्नोपभुञ्जते ॥ १२.१७१.२५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, માંસભક્ષી પ્રાણીઓ પણ માંસ ઇચ્છતા નથી. માંસભક્ષીઓ મૃતોને પણ કૃતઘ્નોને ખાતા નથી.
12.171.26
ब्रह्मस्वहरणे चोरे ब्रह्मघ्ने गुरुतल्पगे ।
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ १२.१७१.२६ ॥
બ્રાહ્મણનું ધન હરનાર ચોર, બ્રહ્મહત્યા કરનાર અને ગુરુપત્નીગામી માટે સજ્જનોએ પ્રાયશ્ચિત્ત વિહિત કર્યું છે; કૃતઘ્ન માટે પ્રાયશ્ચિત્ત નથી.
12.171.27
मित्रद्रुहं कृतघ्नं च नृशंसं च नराधमम् ।
क्रव्यादाः किमयश्चैव नोपभुञ्जन्ति वै सदा ॥ १२.१७१.२७ ॥
મિત્રદ્રોહી, કૃતઘ્ન, ક્રૂર અને નરાધમને માંસભક્ષી પ્રાણીઓ અને લોખંડ (શસ્ત્ર) સદા ખાતા નથી.