ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.175
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.175.1
धनिनश्चाधना ये च वर्तयन्ति स्वतन्त्रिणः ।
सुखदुःखागमस्तेषां कः कथं वा पितामह ॥ १२.१७५.१ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଧନୀ, ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଧନ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ କିପରି ଓ କାହିଁକି ଆସେ? ହେ ପିତାମହ।
12.175.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शम्याकेन विमुक्तेन गीतं शान्तिगतेन च ॥ १२.१७५.२ ॥
ଏ ବିଷୟରେ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରନ୍ତି—ମୁକ୍ତ ଓ ଶାନ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ଶମ୍ୟାକଙ୍କ ଗୀତ।
12.175.3
अब्रवीन्मां पुरा कश्चिद्ब्राह्मणस्त्यागमाश्रितः ।
क्लिश्यमानः कुदारेण कुचेलेन बुभुक्षया ॥ १२.१७५.३ ॥
ପୂର୍ବେ ତ୍ୟାଗ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ କହିଥିଲେ—ଛିଣ୍ଡା ବସ୍ତ୍ରରେ, କ୍ଷୁଧାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା।
12.175.4
उत्पन्नमिह लोके वै जन्मप्रभृति मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.१७५.४ ॥
ଏ ଜଗତରେ ଜନ୍ମିତ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଜନ୍ମଠାରୁ ହିଁ ବିବିଧ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ଆସି ଘେରନ୍ତି।
12.175.5
तयोरेकतरो मार्गो यदेनमुपसन्नयेत् ।
न सुखं प्राप्य संहृष्येन्नासुखं प्राप्य संज्वरेत् ॥ १२.१७५.५ ॥
ଏ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପଥ ଯେବେ ତାହାକୁ ପହଞ୍ଚାଏ, ସୁଖ ପାଇ ହର୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ଏବଂ ଦୁଃଖ ପାଇ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.175.6
न वै चरसि यच्छ्रेय आत्मनो वा न रंस्यसे ।
अकामात्माऽपि हि सदा धुरमुद्यम्य चैव ह ॥ १२.१७५.६ ॥
ତୁମେ ନିଜ କଲ୍ୟାଣର ପଥରେ ଚଲୁନ ନାହଁ, କିମ୍ବା ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ପାଉନାହଁ। କାମନାହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସର୍ବଦା ଭାର ବହିଚାଲିଛ।
12.175.7
अकिञ्चनः परिपतन्सुखमास्वादयिष्यसि ।
अकिञ्चनः सुखं शेते समुत्तिष्ठति चैव ह ॥ १२.१७५.७ ॥
କିଛି ନଥିବା ଭାବେ ବିଚରଣ କଲେ ତୁମେ ସୁଖର ସ୍ୱାଦ ପାଇବ। କିଛି ନଥିବା ଲୋକ ସୁଖରେ ଶୁଏ ଏବଂ ସୁଖରେ ଉଠେ।
12.175.8
आकिञ्चन्यं सुखं लोके पथ्यं शिवमनामयम् ।
अनमित्रपथो ह्येष दुर्लभः सुलभः सताम् ॥ १२.१७५.८ ॥
ଜଗତରେ କିଛି ନଥିବା ଅବସ୍ଥା ସୁଖ, ହିତକର, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ରୋଗରହିତ। ଏହା ଶତ୍ରୁରହିତ ପଥ; ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସୁଲଭ।
12.175.9
अकिञ्चनस्य शुद्धस्य उपपन्नस्य सर्वतः ।
अवेक्षमाणस्त्रील्लोँकान्न तुल्यमिह लक्षये ॥ १२.१७५.९ ॥
କିଛି ନଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସର୍ବତୋଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ତିନି ଲୋକରେ ତାହା ସହ ସମକକ୍ଷ କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖେ।
12.175.10
आकिञ्चन्यं च राज्यं च तुलया समतोलयम् ।
अत्यरिच्यत दारिद्र्यं राज्यादपि गुणाधिकम् ॥ १२.१७५.१० ॥
କିଛି ନଥିବା ଏବଂ ରାଜ୍ୟକୁ ମୁଁ ତୁଳାରେ ସମାନ ଓଜନ କଲି। ରାଜ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଗୁଣରେ ଅଧିକ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା।
12.175.11
आकिञ्चन्ये च राज्ये च विशेषः सुमहानयम् ।
नित्योद्विग्नो हि धनवान्मृत्योरास्यगतो यथा ॥ १२.१७५.११ ॥
କିଛି ନଥିବା ଓ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ: ଧନୀ ସଦା ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ରହେ, ଯେପରି ସେ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖରେ ପଡ଼ିଛି।
12.175.12
नैवास्याग्निर्न चादित्यो न मृत्युर्न च दस्यवः ।
प्रभवन्ति धनं हर्तुमितरे स्युः कुतः पुनः ॥ १२.१७५.१२ ॥
ତାହାର ଧନକୁ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଡାକୁମାନେ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ହରଣ କରିବେ?
12.175.13
तं वै सदा कामचरमनुपस्तीर्णशायिनम् ।
बाहूपधानं शाम्यन्तं प्रशंसन्ति दिवौकसः ॥ १२.१७५.१३ ॥
ଯିଏ ସବୁବେଳେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣ କରେ, ବିଛଣା ନ ପାତି ଶୋଏ, ବାହୁକୁ ବାଳିସ କରେ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ରହେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ତାହାର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
12.175.14
धनवान्क्रोधलोभाभ्यामाविष्टो नष्टचेतनः ।
तिर्यग्दृष्टिः शुष्कमुखः पापको भ्रुकुटीमुखः ॥ १२.१७५.१४ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଆବିଷ୍ଟ, ଚେତନା ହରାଇଥିବା ଧନୀ ଓ ବକ୍ରଦୃଷ୍ଟି, ଶୁଷ୍କମୁଖ, ପାପୀ ଓ ଭ୍ରୁକୁଟିମୁଖ ଅଟେ।
12.175.15
निर्दशन्नधरोष्ठं च क्रुद्धो दारुणभाषिता ।
कस्तमिच्छेत्परिद्रष्टुं दातुमिच्छति चेन्महीम् ॥ १२.१७५.१५ ॥
ତଳ ଓଷ୍ଠ କାମୁଡ଼ୁ କାମୁଡ଼ୁ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ଓ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହୁଥିବା ଲୋକକୁ କିଏ ନିକଟରୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବ? ସେ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ବି?
12.175.16
श्रिया ह्यभीक्ष्णं संवासो मोहयत्यविचक्षणम् ।
सा तस्य चित्तं हरति शारदाभ्रमिवानिलः ॥ १२.१७५.१६ ॥
ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ନିରନ୍ତର ସହବାସ ଅବିଚକ୍ଷଣ ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରେ; ପବନ ଶରତ ମେଘକୁ ଉଡ଼ାଇ ନେଲା ପରି ସେ ତାର ଚିତ୍ତ ହରଣ କରେ।
12.175.17
अथैनं रूपमानश्च धनमानश्च विन्दति ।
अभिजातोऽस्मि सिद्धोऽस्मि नास्मि केवलमानुषः।
इत्येभिः कारणैस्तस्य त्रिभिश्चित्तं प्रमाद्यति ॥ १२.१७५.१७ ॥
ତେବେ ତାକୁ ରୂପର ଅହଙ୍କାର ଓ ଧନର ଅହଙ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। "ମୁଁ ଉଚ୍ଚକୁଳଜାତ, ମୁଁ ସିଦ୍ଧ, ମୁଁ କେବଳ ମନୁଷ୍ୟ ନୁହେଁ" — ଏହି ତିନି କାରଣରୁ ତାର ଚିତ୍ତ ପ୍ରମତ୍ତ ହୁଏ।
12.175.18
संप्रसक्तमना भोगान्विसृज्य पितृसंचितान् ।
परिक्षीणः परस्वानामादानं साधु मन्यते ॥ १२.१७५.१८ ॥
ଆସକ୍ତ ମନବିଶିଷ୍ଟ ସେ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ସଞ୍ଚିତ ଭୋଗକୁ ଛାଡ଼ି କ୍ଷୀଣ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେବାକୁ ଭଲ ମନେ କରେ।
12.175.19
तमतिक्रान्तमर्यादमाददानं ततस्ततः ।
प्रतिषेधन्ति राजानो लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ १२.१७५.१९ ॥
ମର୍ଯ୍ଯାଦା ଲଙ୍ଘନ କରି ଏଣେ ତେଣେ ନେଉଥିବା ଲୋକକୁ ଲୋଭୀ ରାଜାମାନେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହରିଣ ପରି ଅଟକାନ୍ତି।
12.175.20
एवमेतानि दुःखानि तानि तानीह मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते गात्रसंस्पर्शजान्यपि ॥ १२.१७५.२० ॥
ଏହିପରି ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଶରୀରସ୍ପର୍ଶରୁ ଜନ୍ମୁଥିବା ନାନା ଦୁଃଖ ଘେରି ରହେ।
12.175.21
तेषां परमदुःखानां बुद्ध्या भैषज्यमाचरेत् ।
लोकधर्मं समाज्ञाय ध्रुवाणामध्रुवैः सह ॥ १२.१७५.२१ ॥
ସେହି ପରମ ଦୁଃଖଗୁଡ଼ିକର ବୁଦ୍ଧିରେ ଔଷଧ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ଥିରର ଅସ୍ଥିର ସହିତ ରହିବାର ଲୋକଧର୍ମକୁ ଭଲରେ ଜାଣି।
12.175.22
नात्यक्त्वा सुखमाप्नोति नात्यक्त्वा विन्दते परम् ।
नात्यक्त्वा चाभयः शेते त्यक्त्वा सर्वं सुखी भवेत् ॥ १२.१७५.२२ ॥
ତ୍ୟାଗ ନକରି ସୁଖ ମିଳେ ନାହିଁ; ତ୍ୟାଗ ନକରି ପରମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ତ୍ୟାଗ ନକରି ନିର୍ଭୟରେ ଶୋଇପାରେ ନାହିଁ; ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ ହିଁ ସୁଖୀ ହୁଏ।
12.175.23
इत्येतद्धास्तिनपुरे ब्राह्मणेनोपवर्णितम् ।
शम्याकेन पुरा मह्यं तस्मात्त्यागः परो मतः ॥ १२.१७५.२३ ॥
ଏହା ପୂର୍ବରେ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଶମ୍ୟାକ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ; ଅତଏବ ତ୍ୟାଗ ହିଁ ପରମ ବୋଲି ମନାଯାଏ।