మహాభారతం · అధ్యాయం 12.175
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.175.1
धनिनश्चाधना ये च वर्तयन्ति स्वतन्त्रिणः ।
सुखदुःखागमस्तेषां कः कथं वा पितामह ॥ १२.१७५.१ ॥
ధనవంతులు, దరిద్రులు, స్వతంత్రంగా జీవించేవారు—వారికి సుఖదుఃఖాలు ఎలా, ఎందుకు వస్తాయి? పితామహా.
12.175.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शम्याकेन विमुक्तेन गीतं शान्तिगतेन च ॥ १२.१७५.२ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదహరిస్తారు—విముక్తుడై శాంతిని పొందిన శమ్యాకుడు పాడినది.
12.175.3
अब्रवीन्मां पुरा कश्चिद्ब्राह्मणस्त्यागमाश्रितः ।
क्लिश्यमानः कुदारेण कुचेलेन बुभुक्षया ॥ १२.१७५.३ ॥
పూర్వం త్యాగాన్ని ఆశ్రయించిన ఒక బ్రాహ్మణుడు నాతో ఇలా అన్నాడు—చిరిగిన వస్త్రాలతో, ఆకలితో, కష్టాలతో బాధపడుతూ.
12.175.4
उत्पन्नमिह लोके वै जन्मप्रभृति मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.१७५.४ ॥
ఈ లోకంలో పుట్టిన మానవునికి జననం నుండే అనేక రకాల దుఃఖాలు, సుఖాలు వచ్చి చేరుతాయి.
12.175.5
तयोरेकतरो मार्गो यदेनमुपसन्नयेत् ।
न सुखं प्राप्य संहृष्येन्नासुखं प्राप्य संज्वरेत् ॥ १२.१७५.५ ॥
ఈ రెండింటిలో ఒకటి అతన్ని చేరినప్పుడు, సుఖం పొంది సంతోషించకూడదు; దుఃఖం పొంది వేదన చెందకూడదు.
12.175.6
न वै चरसि यच्छ्रेय आत्मनो वा न रंस्यसे ।
अकामात्माऽपि हि सदा धुरमुद्यम्य चैव ह ॥ १२.१७५.६ ॥
నీకు శ్రేయస్సు కలిగించే పనిని నువ్వు చేయడం లేదు, దానిలో ఆనందమూ పొందడం లేదు. కోరిక లేనివాడవైనా ఎల్లప్పుడూ భారాన్ని మోస్తూనే ఉన్నావు.
12.175.7
अकिञ्चनः परिपतन्सुखमास्वादयिष्यसि ।
अकिञ्चनः सुखं शेते समुत्तिष्ठति चैव ह ॥ १२.१७५.७ ॥
ఏమీ లేనివాడిగా తిరుగుతూ నీవు సుఖాన్ని అనుభవిస్తావు. ఏమీ లేనివాడు సుఖంగా నిద్రిస్తాడు, సుఖంగానే లేస్తాడు.
12.175.8
आकिञ्चन्यं सुखं लोके पथ्यं शिवमनामयम् ।
अनमित्रपथो ह्येष दुर्लभः सुलभः सताम् ॥ १२.१७५.८ ॥
లోకంలో ఏమీ లేకపోవడం సుఖం, హితకరం, శుభకరం, రోగరహితం. ఇది శత్రువులు లేని మార్గం; సజ్జనులకు దుర్లభమూ సులభమూ అయినది.
12.175.9
अकिञ्चनस्य शुद्धस्य उपपन्नस्य सर्वतः ।
अवेक्षमाणस्त्रील्लोँकान्न तुल्यमिह लक्षये ॥ १२.१७५.९ ॥
ఏమీ లేనివాడు, శుద్ధుడు, అన్ని విధాలుగా సంపూర్ణుడైనవాడిని చూస్తే, మూడు లోకాలలోనూ దానికి సమానమైనది ఏదీ లేదని నేను భావిస్తాను.
12.175.10
आकिञ्चन्यं च राज्यं च तुलया समतोलयम् ।
अत्यरिच्यत दारिद्र्यं राज्यादपि गुणाधिकम् ॥ १२.१७५.१० ॥
ఏమీ లేకపోవడాన్ని, రాజ్యాన్ని త్రాసులో సమానంగా తూచి చూశాను. రాజ్యం కంటే దారిద్ర్యం గుణాధికమై మించింది.
12.175.11
आकिञ्चन्ये च राज्ये च विशेषः सुमहानयम् ।
नित्योद्विग्नो हि धनवान्मृत्योरास्यगतो यथा ॥ १२.१७५.११ ॥
ఏమీ లేకపోవడానికి, రాజ్యానికి మధ్య ఇది పెద్ద భేదం: ధనవంతుడు ఎల్లప్పుడూ ఉద్విగ్నుడై ఉంటాడు, మృత్యువు నోటిలో పడినవాడిలా.
12.175.12
नैवास्याग्निर्न चादित्यो न मृत्युर्न च दस्यवः ।
प्रभवन्ति धनं हर्तुमितरे स्युः कुतः पुनः ॥ १२.१७५.१२ ॥
దాని ధనాన్ని అగ్నీ, సూర్యుడూ, మృత్యువూ, దొంగలూ కూడా అపహరించలేరు; ఇతరులు మరి ఎలా అపహరించగలరు?
12.175.13
तं वै सदा कामचरमनुपस्तीर्णशायिनम् ।
बाहूपधानं शाम्यन्तं प्रशंसन्ति दिवौकसः ॥ १२.१७५.१३ ॥
ఎల్లప్పుడూ ఇష్టానుసారం తిరుగుతూ, పరచని పడకపై నిద్రిస్తూ, తన బాహువులనే దిండుగా చేసుకుని, శాంతంగా ఉండేవానిని స్వర్గవాసులు ప్రశంసిస్తారు.
12.175.14
धनवान्क्रोधलोभाभ्यामाविष्टो नष्टचेतनः ।
तिर्यग्दृष्टिः शुष्कमुखः पापको भ्रुकुटीमुखः ॥ १२.१७५.१४ ॥
క్రోధంతో, లోభంతో ఆవేశితుడై, చైతన్యం కోల్పోయిన ధనవంతుడు, వక్రదృష్టి గలవాడు, ఎండిన ముఖం గలవాడు, పాపి, కనుబొమలు ముడిచిన ముఖం గలవాడు.
12.175.15
निर्दशन्नधरोष्ठं च क्रुद्धो दारुणभाषिता ।
कस्तमिच्छेत्परिद्रष्टुं दातुमिच्छति चेन्महीम् ॥ १२.१७५.१५ ॥
కింది పెదవిని కొరుకుతూ, కోపంతో, కఠిన వచనాలు పలికేవానిని ఎవరు దగ్గరగా చూడాలనుకుంటారు? అతడు భూమినే దానం చేయాలనుకున్నా?
12.175.16
श्रिया ह्यभीक्ष्णं संवासो मोहयत्यविचक्षणम् ।
सा तस्य चित्तं हरति शारदाभ्रमिवानिलः ॥ १२.१७५.१६ ॥
సంపదతో నిరంతర సహవాసం అవివేకిని మోహింపజేస్తుంది; అది అతని మనస్సును, గాలి శరదృతువు మేఘాన్ని ఎగరగొట్టినట్లు, హరిస్తుంది.
12.175.17
अथैनं रूपमानश्च धनमानश्च विन्दति ।
अभिजातोऽस्मि सिद्धोऽस्मि नास्मि केवलमानुषः।
इत्येभिः कारणैस्तस्य त्रिभिश्चित्तं प्रमाद्यति ॥ १२.१७५.१७ ॥
అప్పుడు అతనికి రూప గర్వమూ ధన గర్వమూ కలుగుతాయి. "నేను ఉన్నత కులస్థుడను, సిద్ధుడను, కేవల మానవుడను కాను" అని — ఈ మూడు కారణాల వల్ల అతని మనస్సు ప్రమత్తమవుతుంది.
12.175.18
संप्रसक्तमना भोगान्विसृज्य पितृसंचितान् ।
परिक्षीणः परस्वानामादानं साधु मन्यते ॥ १२.१७५.१८ ॥
ఆసక్తమైన మనస్సు గలవాడు, పితరులు కూర్చిన భోగాలను విడిచి, క్షీణించి, ఇతరుల ధనాన్ని తీసుకోవడాన్నే మంచిదని భావిస్తాడు.
12.175.19
तमतिक्रान्तमर्यादमाददानं ततस्ततः ।
प्रतिषेधन्ति राजानो लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ १२.१७५.१९ ॥
మర్యాదను అతిక్రమించి ఇటూ అటూ తీసుకునేవాడిని, లోభులైన రాజులు బాణాలతో జింకను వలె అడ్డుకుంటారు.
12.175.20
एवमेतानि दुःखानि तानि तानीह मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते गात्रसंस्पर्शजान्यपि ॥ १२.१७५.२० ॥
ఈ విధంగా ఇక్కడ మనిషిని శరీర స్పర్శ వల్ల కలిగే నానారకాల దుఃఖాలు చుట్టుముడతాయి.
12.175.21
तेषां परमदुःखानां बुद्ध्या भैषज्यमाचरेत् ।
लोकधर्मं समाज्ञाय ध्रुवाणामध्रुवैः सह ॥ १२.१७५.२१ ॥
ఈ అత్యంత దుఃఖాలకు బుద్ధితో ఔషధం చేయాలి; స్థిరమైనవి అస్థిరమైనవాటితో కలిసి ఉండే లోకధర్మాన్ని బాగా తెలుసుకొని.
12.175.22
नात्यक्त्वा सुखमाप्नोति नात्यक्त्वा विन्दते परम् ।
नात्यक्त्वा चाभयः शेते त्यक्त्वा सर्वं सुखी भवेत् ॥ १२.१७५.२२ ॥
త్యజించకుండా సుఖాన్ని పొందడు; త్యజించకుండా పరమపదాన్ని పొందడు; త్యజించకుండా భయరహితంగా నిద్రించడు; సర్వాన్నీ త్యజించి మాత్రమే సుఖి అవుతాడు.
12.175.23
इत्येतद्धास्तिनपुरे ब्राह्मणेनोपवर्णितम् ।
शम्याकेन पुरा मह्यं तस्मात्त्यागः परो मतः ॥ १२.१७५.२३ ॥
ఇది హాస్తినాపురంలో పూర్వం శమ్యాకుడనే బ్రాహ్మణుడు నాకు వివరించాడు; అందుచేత త్యాగమే పరమమైనదిగా భావించబడింది.