Mahābhārata · Adhyāya 12.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.182.1
त एते धातवः पञ्च ब्रह्मा यानसृजत्पुरा ।
आवृता यैरिमे लोका महाभूताभिसंज्ञिताः ॥ १२.१८२.१ ॥
Dies sind die fünf Elemente, die Brahmā einst schuf, von denen diese Welten umhüllt sind und die als die großen Elemente (mahābhūta) bezeichnet werden.
12.182.2
यदाऽसृजत्सहस्राणि भूतानां स महामतिः ।
पञ्चानामेव भूतत्वं कथं समुपपद्यते ॥ १२.१८२.२ ॥
Wie kommt es, dass nur den fünfen der Zustand des Elementseins zukommt, als jener Weise Tausende von Wesen schuf?
12.182.3
अमितानां महाशब्दो भूतानां याति संभवम् ।
ततस्तेषां महाभूतशब्दोऽयमुपपद्यते ॥ १२.१८२.३ ॥
Der große Name der unermesslichen Wesen entsteht aus ihrem Ursprung; daher passt ihnen der Name 'große Elemente'.
12.182.4
चेष्टा वायुः खमाकाशमूष्माऽग्निः सलिलं द्रवः ।
पृथिवी चात्र संघातः शरीरं पाञ्चभौतिकम् ॥ १२.१८२.४ ॥
Bewegung ist Luft, Raum ist Äther, Wärme ist Feuer, Wasser ist Flüssigkeit, und die Erde ist hier das Gefüge; dieser Körper besteht aus den fünf Elementen.
12.182.5
इत्येतैः पञ्चभिर्भूतैर्युक्तं स्थावरजङ्गमम् ।
श्रोत्रं घ्राणं रमः स्पर्शो दृष्टिश्चेन्द्रियसंज्ञिताः ॥ १२.१८२.५ ॥
So sind die unbeweglichen und beweglichen Wesen mit diesen fünf Elementen verbunden; Gehör, Geruch, Geschmack, Tastsinn und Sehen heißen die Sinne.
12.182.6
पञ्चभिर्यदि भूतैस्तु यक्ताः स्थावरजङ्गमाः ।
स्थावराणां न दृश्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः ॥ १२.१८२.६ ॥
Wenn die unbeweglichen und beweglichen Wesen mit den fünf Elementen verbunden sind, dann sind in den Körpern der unbeweglichen die fünf Grundstoffe nicht zu sehen.
12.182.7
अनूष्मणामचेष्टानां घनानां चैव तत्त्वतः ।
वृक्षा नोपलभ्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः ॥ १२.१८२.७ ॥
Im Körper der Bäume, die ohne Wärme und Regung und dicht sind, sind in Wahrheit die fünf Grundbestandteile (dhātavaḥ) nicht zu finden.
12.182.8
न शृणुन्ते न पश्यन्ति न गन्धरसवेदिनः ।
न चस्पर्शं विजानन्ति ते कथं पाञ्चभौतिकाः ॥ १२.१८२.८ ॥
Sie hören nicht, sehen nicht, nehmen weder Geruch noch Geschmack wahr und erkennen auch den Tastsinn nicht; wie sind sie dann aus den fünf Elementen (pāñcabhautikāḥ) gemacht?
12.182.9
अद्रवत्वादनग्नित्वादभूतित्वादवायुतः ।
आकाशस्याप्रमेयत्वाद्वृक्षाणां नास्ति भौतिकम् ॥ १२.१८२.९ ॥
Wegen fehlender Flüssigkeit, fehlenden Feuers, fehlenden Wachstums und fehlender Luft, und weil der Raum (ākāśa) unermesslich ist, haben die Bäume keine elementare Natur.
12.182.10
घनानामपि वृक्षाणामाकाशोऽस्ति न संशयः ।
तेषां पुष्पफलव्यक्तिर्नित्यं समुपपद्यते ॥ १२.१८२.१० ॥
Auch in den dichten Bäumen ist zweifellos Raum (ākāśa); das Hervortreten ihrer Blüten und Früchte geschieht beständig.
12.182.11
ऊष्मतो म्लायते वर्णं त्वक्फलं पुष्पमेव च ।
म्लायते शीर्यते चापि स्पर्शस्तेनात्र विद्यते ॥ १२.१८२.११ ॥
Durch Hitze verwelken ihre Farbe, Rinde, Frucht und Blüte, und sie zerbrechen auch; deshalb ist in ihnen der Tastsinn vorhanden.
12.182.12
वाय्वग्न्यशनिनिष्पेषैः फलं पुष्पं विशीर्यते ।
श्रोत्रेण गृह्यते शब्दस्तस्माच्छृण्वन्ति पादपाः ॥ १२.१८२.१२ ॥
Durch das Zermalmen von Wind, Feuer und Blitz werden Frucht und Blüte abgeschlagen; der Klang wird durch das Gehör aufgenommen; deshalb hören die Bäume.
12.182.13
वल्ली वेष्टयते वृक्षं सर्वतश्चैव गच्छति ।
न ह्यदृष्टेश्च मार्गोऽस्ति तस्मात्पश्यन्ति पादपाः ॥ १२.१८२.१३ ॥
Eine Ranke umschlingt den Baum und wächst nach allen Seiten. Für das Unsichtbare gibt es keinen Weg; darum sehen die Bäume.
12.182.14
पुण्यापुण्यैस्तथा गन्धैर्धूपैश्च विविधैरपि ।
अरोगाः पुष्पिताः सन्ति तस्माज्जिघ्रन्ति पादपाः ॥ १२.१८२.१४ ॥
Durch angenehme und unangenehme Düfte und auch durch verschiedene Räucherwerke bleiben sie krankheitsfrei und blühen; darum riechen die Bäume.
12.182.15
पादैः सलिलपानाच्च व्याधीनां चापि दर्शनात् ।
व्याधिप्रतिक्रियत्वाच्च विद्यते रसनं द्रुमे ॥ १२.१८२.१५ ॥
Weil er Wasser durch seine Wurzeln trinkt, weil an ihm Krankheiten zu sehen sind und weil er auf Krankheit reagiert, besitzt der Baum den Geschmackssinn.
12.182.16
वक्रेणोत्पलनालेन यथोर्ध्वं जलमाददेत् ।
तथा पवनसंयुक्तः पादैः पिबति पादपः ॥ १२.१८२.१६ ॥
Wie man Wasser durch einen gebogenen Lotosstängel nach oben zieht, so trinkt der Baum, vom Wind bewegt, mit seinen Wurzeln.
12.182.17
सुखदुःखयोश्च ग्रहणाच्छिन्नस्य च विरोहणात् ।
जीवं पश्यामि वृक्षाणामचैतन्यं न विद्यते ॥ १२.१८२.१७ ॥
Weil sie Freude und Schmerz wahrnehmen und weil das Abgeschnittene wieder nachwächst, sehe ich Leben in den Bäumen; in ihnen gibt es keine Empfindungslosigkeit.
12.182.18
तेन तज्जलमादत्तं जरयत्यग्निमारुतौ ।
आहारपरिणामाच्च स्नेहो वृद्धिश्च जायते ॥ १२.१८२.१८ ॥
Dieses Wasser, von ihm aufgenommen, wird von Feuer und Wind verdaut; und aus der Umwandlung der Nahrung entstehen Saft und Wachstum.
12.182.19
जङ्गमानां च सर्वेषां शरीरे पञ्च धातवः ।
प्रत्येकशः प्रभिद्यन्ते यैः शरीरं विचेष्टते ॥ १२.१८२.१९ ॥
Im Körper aller beweglichen Wesen gibt es fünf dhātus; jeder wird einzeln unterschieden, und durch sie handelt der Körper.
12.182.20
त्वक्च मांसं तथाऽस्थीनि मज्जा स्नायुश्च पञ्चमम् ।
इत्येतदिह संघातं शरीरे पृथिवीमयम् ॥ १२.१८२.२० ॥
Haut, Fleisch, Knochen, Mark und fünftens die Sehnen: Diese Zusammensetzung im Körper ist aus Erde gemacht.
12.182.21
तेजो ह्यग्निस्तथा क्रोधश्चक्षुरूष्मा तथैव च ।
अग्निर्जरयते यच्च पञ्चाग्नेयाः शरीरिणः ॥ १२.१८२.२१ ॥
Glanz, Feuer, Zorn, das Auge und die Wärme, ebenso das Feuer, das verdaut: Dies sind die fünf feuergeborenen Elemente der verkörperten Wesen.
12.182.22
श्रोत्रं घ्राणं तथाऽऽस्यं च हृदयं कोष्ठमेव च ।
आकाशात्प्राणिनामेते शरीरे पञ्च धातवः ॥ १२.१८२.२२ ॥
Gehör, Geruch, der Mund, das Herz und die Bauchhöhle: Diese fünf dhātus in den Körpern der Lebewesen stammen aus dem Äther.
12.182.23
श्लेष्मा पित्तमथ स्वेदो वसा शोणितमेव च ।
इत्यापः पञ्चधा देहे भवन्ति प्राणिनां सदा ॥ १२.१८२.२३ ॥
Schleim, Galle, Schweiß, Fett und Blut: So ist das Wasser in den Körpern der Lebewesen stets in fünffacher Gestalt vorhanden.
12.182.24
प्राणात्प्राणयते प्राणी व्यानाद्व्यायच्छते तथा ।
गच्छत्यपाने वाक्चैव समानने समः स्थितः ॥ १२.१८२.२४ ॥
Durch prāṇa atmet das Lebewesen; durch vyāna streckt und zieht es seine Glieder zusammen; im apāna geht die Rede hinaus, und im samāna bleibt es ausgeglichen und gleichmäßig stehen.
12.182.25
उदानादुच्छ्वसिति च प्रतिभेदाच्च भाषते ।
इत्येते वायवः पञ्च चेष्टयन्तीह देहिनम् ॥ १२.१८२.२५ ॥
Durch den Udāna atmet er aufwärts, durch das Pratibheda spricht er. So bewegen diese fünf Winde hier das verkörperte Wesen.
12.182.26
भूमेर्गन्धगुणान्वेत्ति रसं चाद्भ्यः शरीरवान् ।
ज्योतेः पश्यति रूपाणि स्पर्शं वेत्ति च वायुतः।
शब्दं शृणोति च तदैवाकाशात्तु शरीरवान् ॥ १२.१८२.२६ ॥
Das verkörperte Wesen erkennt die Eigenschaft des Geruchs durch die Erde und den Geschmack durch das Wasser. Durch das Feuer sieht es die Formen, durch die Luft erkennt es den Tastsinn. Und durch den Raum allein hört es den Klang, als verkörpertes Wesen.
12.182.27
गन्धः स्पर्शो रसो रूपं शब्दश्चात्र गुणाः स्मृताः ।
तस्य गन्धस्य वक्ष्यामि विस्तराभिहितान्गुणान् ॥ १२.१८२.२७ ॥
Geruch, Tastsinn, Geschmack, Form und Klang werden hier als die Eigenschaften genannt. Von jener Eigenschaft des Geruchs werde ich sprechen, ausführlich dargelegt.
12.182.28
इष्टश्चानिष्टगन्धश्च मधुरः कटुरेव च ।
निर्हारी संहतः स्निग्धो रूक्षो विशद एव च।
एवं नवविधो ज्ञेयः पार्थिवो गन्धविस्तरः ॥ १२.१८२.२८ ॥
Angenehmer und unangenehmer Geruch, süß und scharf ebenso, verbreitend, dicht, ölig, trocken und klar ebenso — so ist die Vielfalt des irdischen Geruchs als neunfach zu erkennen.
12.182.29
ज्योतिः पश्यति चक्षुर्भ्यां स्पर्शं वेत्ति च वायुना ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसश्चापि गुणाः स्मृताः ॥ १२.१८२.२९ ॥
Das Licht sieht er mit den Augen, und den Tastsinn erkennt er durch die Luft. Klang, Tastsinn, Form und Geschmack werden ebenfalls als Eigenschaften erklärt.
12.182.30
रसज्ञानं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ।
रसो बहुविधः प्रोक्तः सूरिभिः प्रथितात्मभिः ॥ १२.१८२.३० ॥
Nun werde ich von der Erkenntnis des Geschmacks sprechen; höre es von mir. Die weisen, berühmten Seelen haben erklärt, dass der Geschmack vielfältig ist.
12.182.31
मधुरो लवणस्तिक्तः कषायोऽम्लः कटुस्तथा ।
एवं षङ्किधविस्तारो रसो वारिमयः स्मृतः ॥ १२.१८२.३१ ॥
Süß, salzig, bitter, herb, sauer und scharf – so wird der Geschmack, in sechs Arten ausgebreitet, als aus Wasser bestehend überliefert.
12.182.32
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च त्रिगुणं ज्योतिरुच्यते ।
ज्योतिः पश्यति रूपाणि रूपं च बहुधा स्मृतम्।
ह्रस्वो दीर्घस्तथा स्थूलश्चतुरस्रोऽणुवृत्तवान् ॥ १२.१८२.३२ ॥
Klang, Berührung und Gestalt – so heißt das Licht (jyotis) dreifach beschaffen. Das Licht sieht die Gestalten, und die Gestalt wird vielfältig erinnert: kurz, lang, dick, viereckig und rund.
12.182.33
शुक्लः कृष्णस्तथा रक्तः पीतो नीलारुणस्तथा ।
कठिनश्चिक्कणः श्लक्ष्णः पिच्छिलो मृदुदारुणः।
एवं द्वादशविस्तारो ज्योतीरूपगुणः स्मृतः ॥ १२.१८२.३३ ॥
Weiß, schwarz, rot, gelb, blau und rötlich-morgenfarben; hart, glatt, poliert, schlüpfrig, weich und rau – so wird die Eigenschaft der leuchtenden Gestalt, in zwölf Arten ausgebreitet, überliefert.
12.182.34
शब्दस्पर्शौ च विज्ञेयौ द्विगुणो वायुरित्युत ।
वायव्यस्तु गुणः स्पर्शः स्पर्शश्च बहुधा स्मृतः ॥ १२.१८२.३४ ॥
Klang und Berührung sind zu erkennen; die Luft hat zwei Eigenschaften. Die Eigenschaft der Luft ist die Berührung, und die Berührung wird vielfältig erinnert.
12.182.35
उष्णः शीतः सुखो दुःखः स्निग्धो विशद एव च ।
तथा खरो मृदू रूक्षो लघुर्गुरुतरोऽपि च।
एवं द्वादशधा स्पर्शो व्याव्यो गुण उच्यते ॥ १२.१८२.३५ ॥
Heiß, kalt, angenehm, schmerzhaft, glatt, rau, hart, weich, trocken, leicht und schwer – so wird die Berührung als durchdringende Eigenschaft in zwölf Arten genannt.
12.182.36
तत्रैकगुणमाकाशं शब्द इत्येव तत्स्मृतम् ।
तस्य शब्दस्य वक्ष्यामि विस्तरं विविधात्मकम् ॥ १२.१८२.३६ ॥
Dort hat der Raum nur eine Eigenschaft, den Klang – so wird es überliefert. Ich werde die vielfältige Ausdehnung dieses Klanges darlegen.
12.182.37
षड्ज ऋषभगान्धारौ मध्यमो धैवतस्तथा ।
पञ्चमश्चापि विज्ञेयस्तथा चापि निषादवान् ॥ १२.१८२.३७ ॥
Ṣaḍja, ṛṣabha, gāndhāra, madhyama, dhaivata und pañcama sind zu kennen, ebenso der Ton mit niṣāda.
12.182.38
एष सप्तविधः प्रोक्तः शब्द आकाशसंभवः ।
त्र्यैस्वर्येण तु सर्वत्र स्थितोऽपि पटहादिषु ॥ १२.१८२.३८ ॥
Dieser Klang, aus dem Raum entstanden, wird als siebenfältig erklärt; durch seine drei Tonlagen ist er überall gegenwärtig, selbst in Trommeln und dergleichen.
12.182.39
मृदङ्गभेरीशङ्खानां स्तनयित्नो रथस्य च ।
यः कश्चिच्छ्रूयते शब्दः प्राणिनो प्राणिनोऽपि वा।
एतेषामेव सर्वेषां विषये संप्रकीर्तितः ॥ १२.१८२.३९ ॥
Jeder Klang, der von der Mṛdaṅga-Trommel, der Bherī, der Muschel, vom Donner, von einem Wagen oder von Lebewesen gehört wird – auch der von Lebewesen –, ist für all dies vollständig als Bereich dieses Klanges erklärt.
12.182.40
एवं बहुविधाकारः शब्द आकाशसंभवः ।
आकाशजं शब्दमाहुरेभिर्वायुगुणैः सह ॥ १२.१८२.४० ॥
So entsteht der Klang in vielen Gestalten aus dem Raum; und den aus dem Raum geborenen Klang nennen sie zusammen mit diesen Eigenschaften der Luft.
12.182.41
अव्याहतैश्चेतयने न वेत्ति विषमस्थितैः ।
आप्याय्यन्ते च ते नित्यं धातवस्तैस्तु धातुभिः ॥ १२.१८२.४१ ॥
Obwohl es unbehindert im Bewusstsein verweilt, weiß es nicht – durch jene, die in gestörten Zuständen stehen; und jene Körperbestandteile werden stets durch eben jene Bestandteile genährt.
12.182.42
आपोऽग्निर्मारुतश्चैव नित्यं जाग्रति देहिषु ।
मूलमेते शरीरस्य व्याप्य प्राणानिह स्थिता ॥ १२.१८२.४२ ॥
Wasser, Feuer und Wind wachen stets in den verkörperten Wesen; sie sind die Wurzel dieses Körpers, hier verweilend und die Lebensatem durchdringend.