മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.182.1
त एते धातवः पञ्च ब्रह्मा यानसृजत्पुरा ।
आवृता यैरिमे लोका महाभूताभिसंज्ञिताः ॥ १२.१८२.१ ॥
മുൻകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച ആ അഞ്ചു ധാതുക്കൾ ഇവയാണ്; ഇവയാൽ ഈ ലോകങ്ങൾ ആവൃതമായിരിക്കുന്നു, ഇവ മഹാഭൂതങ്ങൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
12.182.2
यदाऽसृजत्सहस्राणि भूतानां स महामतिः ।
पञ्चानामेव भूतत्वं कथं समुपपद्यते ॥ १२.१८२.२ ॥
ആ മഹാമതി ജീവികളെ ആയിരക്കണക്കിന് സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ, അഞ്ചിനു മാത്രം ഭൂതത്വം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു?
12.182.3
अमितानां महाशब्दो भूतानां याति संभवम् ।
ततस्तेषां महाभूतशब्दोऽयमुपपद्यते ॥ १२.१८२.३ ॥
അനന്തമായ ജീവികളുടെ 'മഹാ' എന്ന പേര് അവയുടെ ഉത്ഭവത്തോടു ചേരുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവയ്ക്ക് ഈ 'മഹാഭൂത' നാമം യോജിക്കുന്നു.
12.182.4
चेष्टा वायुः खमाकाशमूष्माऽग्निः सलिलं द्रवः ।
पृथिवी चात्र संघातः शरीरं पाञ्चभौतिकम् ॥ १२.१८२.४ ॥
ചേഷ്ട വായുവാണ്, ശൂന്യത ആകാശമാണ്, ഊഷ്മാവ് അഗ്നിയാണ്, ജലം ദ്രവമാണ്, ഭൂമി ഇവിടെ സംഘാതം; ഈ ശരീരം പഞ്ചഭൂതനിർമിതം.
12.182.5
इत्येतैः पञ्चभिर्भूतैर्युक्तं स्थावरजङ्गमम् ।
श्रोत्रं घ्राणं रमः स्पर्शो दृष्टिश्चेन्द्रियसंज्ञिताः ॥ १२.१८२.५ ॥
ഇങ്ങനെ ഈ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാൽ സ്ഥാവരജംഗമങ്ങൾ യുക്തമാണ്; ശ്രവണം, ഘ്രാണം, രസം, സ്പർശം, ദൃഷ്ടി — ഇവ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.182.6
पञ्चभिर्यदि भूतैस्तु यक्ताः स्थावरजङ्गमाः ।
स्थावराणां न दृश्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः ॥ १२.१८२.६ ॥
സ്ഥാവരജംഗമങ്ങൾ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാൽ യുക്തമെങ്കിൽ, സ്ഥാവരങ്ങളുടെ ശരീരത്തിൽ അഞ്ചു ധാതുക്കൾ കാണുന്നില്ല.
12.182.7
अनूष्मणामचेष्टानां घनानां चैव तत्त्वतः ।
वृक्षा नोपलभ्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः ॥ १२.१८२.७ ॥
ചൂടില്ലാത്തതും ചലനമില്ലാത്തതും ഇടതൂർന്നതുമായ വൃക്ഷങ്ങളുടെ ശരീരത്തിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ അഞ്ച് ധാതുക്കൾ കാണപ്പെടുന്നില്ല.
12.182.8
न शृणुन्ते न पश्यन्ति न गन्धरसवेदिनः ।
न चस्पर्शं विजानन्ति ते कथं पाञ्चभौतिकाः ॥ १२.१८२.८ ॥
അവ കേൾക്കുന്നില്ല, കാണുന്നില്ല, ഗന്ധവും രസവും അറിയുന്നില്ല, സ്പർശവും അറിയുന്നില്ല; എങ്കിൽ അവ പഞ്ചഭൂതനിർമിതമെങ്ങനെ?
12.182.9
अद्रवत्वादनग्नित्वादभूतित्वादवायुतः ।
आकाशस्याप्रमेयत्वाद्वृक्षाणां नास्ति भौतिकम् ॥ १२.१८२.९ ॥
ദ്രവത്വമില്ലാത്തതിനാലും അഗ്നിയില്ലാത്തതിനാലും വളർച്ചയില്ലാത്തതിനാലും വായുവില്ലാത്തതിനാലും ആകാശം അളക്കാനാവാത്തതിനാലും വൃക്ഷങ്ങൾക്ക് ഭൗതികത്വമില്ല.
12.182.10
घनानामपि वृक्षाणामाकाशोऽस्ति न संशयः ।
तेषां पुष्पफलव्यक्तिर्नित्यं समुपपद्यते ॥ १२.१८२.१० ॥
ഇടതൂർന്ന വൃക്ഷങ്ങളിലും ആകാശമുണ്ട്; ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവയിൽ പൂവും ഫലവും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് എപ്പോഴും സംഭവിക്കുന്നു.
12.182.11
ऊष्मतो म्लायते वर्णं त्वक्फलं पुष्पमेव च ।
म्लायते शीर्यते चापि स्पर्शस्तेनात्र विद्यते ॥ १२.१८२.११ ॥
ചൂടിനാൽ അവയുടെ നിറവും തൊലിയും ഫലവും പൂവും വാടുന്നു, ഒടിഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ ഇവയിൽ സ്പർശമുണ്ട്.
12.182.12
वाय्वग्न्यशनिनिष्पेषैः फलं पुष्पं विशीर्यते ।
श्रोत्रेण गृह्यते शब्दस्तस्माच्छृण्वन्ति पादपाः ॥ १२.१८२.१२ ॥
കാറ്റ്, തീ, മിന്നൽ എന്നിവയുടെ ആഘാതത്താൽ ഫലവും പൂവും കൊഴിയുന്നു; കേൾവികൊണ്ട് ശബ്ദം ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ വൃക്ഷങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു.
12.182.13
वल्ली वेष्टयते वृक्षं सर्वतश्चैव गच्छति ।
न ह्यदृष्टेश्च मार्गोऽस्ति तस्मात्पश्यन्ति पादपाः ॥ १२.१८२.१३ ॥
വള്ളി വൃക്ഷത്തെ ചുറ്റിപ്പിടിക്കുന്നു; എല്ലാ ഭാഗത്തേക്കും വളരുന്നു. കാണാത്തതിന് വഴിയില്ല; അതിനാൽ വൃക്ഷങ്ങൾ കാണുന്നു.
12.182.14
पुण्यापुण्यैस्तथा गन्धैर्धूपैश्च विविधैरपि ।
अरोगाः पुष्पिताः सन्ति तस्माज्जिघ्रन्ति पादपाः ॥ १२.१८२.१४ ॥
നല്ലതും ചീത്തയുമായ ഗന്ധങ്ങളാലും വിവിധ ധൂപങ്ങളാലും അവ രോഗരഹിതമായി പൂക്കുന്നു; അതിനാൽ വൃക്ഷങ്ങൾ മണക്കുന്നു.
12.182.15
पादैः सलिलपानाच्च व्याधीनां चापि दर्शनात् ।
व्याधिप्रतिक्रियत्वाच्च विद्यते रसनं द्रुमे ॥ १२.१८२.१५ ॥
വേരുകളാൽ വെള്ളം കുടിക്കുന്നതിനാലും രോഗങ്ങളെ കാണുന്നതിനാലും രോഗത്തോട് പ്രതികരിക്കുന്നതിനാലും വൃക്ഷത്തിൽ രസനേന്ദ്രിയം ഉണ്ട്.
12.182.16
वक्रेणोत्पलनालेन यथोर्ध्वं जलमाददेत् ।
तथा पवनसंयुक्तः पादैः पिबति पादपः ॥ १२.१८२.१६ ॥
വളഞ്ഞ താമരത്തണ്ടിലൂടെ വെള്ളം മുകളിലേക്ക് വലിക്കുന്നതുപോലെ, കാറ്റിനോടു ചേർന്ന വൃക്ഷം വേരുകളാൽ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
12.182.17
सुखदुःखयोश्च ग्रहणाच्छिन्नस्य च विरोहणात् ।
जीवं पश्यामि वृक्षाणामचैतन्यं न विद्यते ॥ १२.१८२.१७ ॥
സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നതിനാലും വെട്ടിയത് വീണ്ടും തളിർക്കുന്നതിനാലും വൃക്ഷങ്ങളിൽ ജീവൻ ഞാൻ കാണുന്നു; അവയിൽ അചേതനത്വമില്ല.
12.182.18
तेन तज्जलमादत्तं जरयत्यग्निमारुतौ ।
आहारपरिणामाच्च स्नेहो वृद्धिश्च जायते ॥ १२.१८२.१८ ॥
അവ എടുത്ത ആ വെള്ളം അഗ്നിയും വായുവും ദഹിപ്പിക്കുന്നു; ആഹാരത്തിന്റെ പരിണാമത്താൽ സ്നേഹവും വളർച്ചയും ഉണ്ടാകുന്നു.
12.182.19
जङ्गमानां च सर्वेषां शरीरे पञ्च धातवः ।
प्रत्येकशः प्रभिद्यन्ते यैः शरीरं विचेष्टते ॥ १२.१८२.१९ ॥
ചലിക്കുന്ന എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശരീരത്തിൽ അഞ്ചു ധാതുക്കളുണ്ട്; അവ ഓരോന്നായി വേർതിരിഞ്ഞറിയപ്പെടുന്നു, അവയാൽ ശരീരം ചേഷ്ടിക്കുന്നു.
12.182.20
त्वक्च मांसं तथाऽस्थीनि मज्जा स्नायुश्च पञ्चमम् ।
इत्येतदिह संघातं शरीरे पृथिवीमयम् ॥ १२.१८२.२० ॥
തൊലി, മാംസം, അസ്ഥികൾ, മജ്ജ, അഞ്ചാമതായി സ്നായു — ഇവയാണ് ശരീരത്തിലെ പൃഥിവീമയമായ സംഘാതം.
12.182.21
तेजो ह्यग्निस्तथा क्रोधश्चक्षुरूष्मा तथैव च ।
अग्निर्जरयते यच्च पञ्चाग्नेयाः शरीरिणः ॥ १२.१८२.२१ ॥
തേജസ്സ്, അഗ്നി, ക്രോധം, കണ്ണ്, ഊഷ്മാവ് — ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയും; ഇവ ദേഹധാരികളിലെ അഞ്ചു അഗ്നിസംബന്ധമായ ഘടകങ്ങൾ.
12.182.22
श्रोत्रं घ्राणं तथाऽऽस्यं च हृदयं कोष्ठमेव च ।
आकाशात्प्राणिनामेते शरीरे पञ्च धातवः ॥ १२.१८२.२२ ॥
ശ്രവണം, ഘ്രാണം, മുഖം, ഹൃദയം, ഉദരകോശം — പ്രാണികളുടെ ശരീരത്തിലെ ഈ അഞ്ചു ധാതുക്കൾ ആകാശത്തിൽനിന്നുള്ളവയാണ്.
12.182.23
श्लेष्मा पित्तमथ स्वेदो वसा शोणितमेव च ।
इत्यापः पञ्चधा देहे भवन्ति प्राणिनां सदा ॥ १२.१८२.२३ ॥
കഫം, പിത്തം, വിയർപ്പ്, കൊഴുപ്പ്, രക്തം — ഇങ്ങനെ പ്രാണികളുടെ ശരീരത്തിൽ ജലം അഞ്ചു വിധമായി എപ്പോഴും ഉണ്ട്.
12.182.24
प्राणात्प्राणयते प्राणी व्यानाद्व्यायच्छते तथा ।
गच्छत्यपाने वाक्चैव समानने समः स्थितः ॥ १२.१८२.२४ ॥
പ്രാണനാൽ ജീവി പ്രാണിക്കുന്നു; വ്യാനനാൽ അത് അവയവങ്ങളെ നീട്ടുകയും മടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അപാനത്തിൽ വാക്ക് പോകുന്നു; സമാനത്തിൽ അത് സമഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.182.25
उदानादुच्छ्वसिति च प्रतिभेदाच्च भाषते ।
इत्येते वायवः पञ्च चेष्टयन्तीह देहिनम् ॥ १२.१८२.२५ ॥
ഉദാനംകൊണ്ട് അവൻ മുകളിലേക്ക് ശ്വസിക്കുന്നു; പ്രതിഭേദംകൊണ്ട് സംസാരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഈ അഞ്ചു വായുക്കൾ ഇവിടെ ദേഹിയെ ചേഷ്ടിപ്പിക്കുന്നു.
12.182.26
भूमेर्गन्धगुणान्वेत्ति रसं चाद्भ्यः शरीरवान् ।
ज्योतेः पश्यति रूपाणि स्पर्शं वेत्ति च वायुतः।
शब्दं शृणोति च तदैवाकाशात्तु शरीरवान् ॥ १२.१८२.२६ ॥
ദേഹധാരി ഭൂമിയാൽ ഗന്ധഗുണം അറിയുന്നു; ജലത്താൽ രസവും. അഗ്നിയാൽ രൂപങ്ങൾ കാണുന്നു; വായുവാൽ സ്പർശം അറിയുന്നു. ആകാശത്താൽത്തന്നെ ശബ്ദം കേൾക്കുന്നു, ദേഹധാരിയായി.
12.182.27
गन्धः स्पर्शो रसो रूपं शब्दश्चात्र गुणाः स्मृताः ।
तस्य गन्धस्य वक्ष्यामि विस्तराभिहितान्गुणान् ॥ १२.१८२.२७ ॥
ഗന്ധം, സ്പർശം, രസം, രൂപം, ശബ്ദം — ഇവയാണ് ഇവിടെ ഗുണങ്ങളെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്. ആ ഗന്ധത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളെ വിസ്തരിച്ചു പറയാം.
12.182.28
इष्टश्चानिष्टगन्धश्च मधुरः कटुरेव च ।
निर्हारी संहतः स्निग्धो रूक्षो विशद एव च।
एवं नवविधो ज्ञेयः पार्थिवो गन्धविस्तरः ॥ १२.१८२.२८ ॥
ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവുമായ ഗന്ധം, മധുരവും കടുവും, നിർഹാരി, സംഹതം, സ്നിഗ്ധം, രൂക്ഷം, വിശദം — ഇങ്ങനെ പാർഥിവ ഗന്ധവിസ്താരം ഒൻപതു വിധമെന്ന് അറിയണം.
12.182.29
ज्योतिः पश्यति चक्षुर्भ्यां स्पर्शं वेत्ति च वायुना ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसश्चापि गुणाः स्मृताः ॥ १२.१८२.२९ ॥
പ്രകാശത്തെ കണ്ണുകളാൽ കാണുന്നു; സ്പർശത്തെ വായുവാൽ അറിയുന്നു. ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം എന്നിവയും ഗുണങ്ങളെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.182.30
रसज्ञानं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ।
रसो बहुविधः प्रोक्तः सूरिभिः प्रथितात्मभिः ॥ १२.१८२.३० ॥
ഇനി രസജ്ഞാനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം; എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക. പ്രസിദ്ധരായ ജ്ഞാനികൾ രസം പലവിധമാണെന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
12.182.31
मधुरो लवणस्तिक्तः कषायोऽम्लः कटुस्तथा ।
एवं षङ्किधविस्तारो रसो वारिमयः स्मृतः ॥ १२.१८२.३१ ॥
മധുരം, ലവണം, തിക്തം, കഷായം, അമ്ലം, കടു എന്നീ ആറുവിധമായി വ്യാപിച്ച രസം ജലമയമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
12.182.32
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च त्रिगुणं ज्योतिरुच्यते ।
ज्योतिः पश्यति रूपाणि रूपं च बहुधा स्मृतम्।
ह्रस्वो दीर्घस्तथा स्थूलश्चतुरस्रोऽणुवृत्तवान् ॥ १२.१८२.३२ ॥
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം എന്നീ മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ളതാണ് ജ്യോതിസ്സ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ജ്യോതിസ്സ് രൂപങ്ങളെ കാണുന്നു; രൂപം പലവിധമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു: ഹ്രസ്വം, ദീർഘം, സ്ഥൂലം, ചതുരം, വൃത്തം.
12.182.33
शुक्लः कृष्णस्तथा रक्तः पीतो नीलारुणस्तथा ।
कठिनश्चिक्कणः श्लक्ष्णः पिच्छिलो मृदुदारुणः।
एवं द्वादशविस्तारो ज्योतीरूपगुणः स्मृतः ॥ १२.१८२.३३ ॥
വെളുപ്പ്, കറുപ്പ്, ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, നീല, അരുണം; കഠിനം, മിനുസം, മൃദുവായ ശ്ലക്ഷ്ണം, പിച്ഛിലം, മൃദു, ദാരുണം എന്നിങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു വിധമായി വ്യാപിച്ച ജ്യോതിരൂപ ഗുണം സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.182.34
शब्दस्पर्शौ च विज्ञेयौ द्विगुणो वायुरित्युत ।
वायव्यस्तु गुणः स्पर्शः स्पर्शश्च बहुधा स्मृतः ॥ १२.१८२.३४ ॥
ശബ്ദവും സ്പർശവും അറിയേണ്ടവയാണ്; വായു രണ്ടു ഗുണങ്ങളുള്ളതാണ്. വായുവിന്റെ ഗുണം സ്പർശമാണ്; സ്പർശം പലവിധമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.182.35
उष्णः शीतः सुखो दुःखः स्निग्धो विशद एव च ।
तथा खरो मृदू रूक्षो लघुर्गुरुतरोऽपि च।
एवं द्वादशधा स्पर्शो व्याव्यो गुण उच्यते ॥ १२.१८२.३५ ॥
ചൂട്, തണുപ്പ്, സുഖം, ദുഃഖം, മിനുസം, പരുപരുപ്പ്, കടുപ്പം, മൃദുത്വം, വരൾച്ച, ലഘുത്വം, ഗുരുത്വം എന്നിങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു വിധമായ സ്പർശമാണ് വ്യാപകഗുണമെന്ന് പറയുന്നു.
12.182.36
तत्रैकगुणमाकाशं शब्द इत्येव तत्स्मृतम् ।
तस्य शब्दस्य वक्ष्यामि विस्तरं विविधात्मकम् ॥ १२.१८२.३६ ॥
അവിടെ ആകാശത്തിന് ഒരു ഗുണം മാത്രം—ശബ്ദം എന്ന് അത് ഓർമിക്കപ്പെടുന്നു. ആ ശബ്ദത്തിന്റെ പലവിധമായ വിസ്താരം ഞാൻ പറയാം.
12.182.37
षड्ज ऋषभगान्धारौ मध्यमो धैवतस्तथा ।
पञ्चमश्चापि विज्ञेयस्तथा चापि निषादवान् ॥ १२.१८२.३७ ॥
ഷഡ്ജം, ഋഷഭം, ഗാന്ധാരം, മധ്യമം, ധൈവതം, പഞ്ചമം എന്നിവയും നിഷാദത്തോടുകൂടിയതും അറിയേണ്ടതാണ്.
12.182.38
एष सप्तविधः प्रोक्तः शब्द आकाशसंभवः ।
त्र्यैस्वर्येण तु सर्वत्र स्थितोऽपि पटहादिषु ॥ १२.१८२.३८ ॥
ആകാശത്തിൽനിന്നുണ്ടായ ഈ ശബ്ദം ഏഴു വിധമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; മൂന്നു സ്വരങ്ങളാൽ അത് എല്ലായിടത്തും, പടഹം മുതലായവയിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
12.182.39
मृदङ्गभेरीशङ्खानां स्तनयित्नो रथस्य च ।
यः कश्चिच्छ्रूयते शब्दः प्राणिनो प्राणिनोऽपि वा।
एतेषामेव सर्वेषां विषये संप्रकीर्तितः ॥ १२.१८२.३९ ॥
മൃദംഗം, ഭേരി, ശംഖം എന്നിവയുടെയും ഇടിയുടെയും രഥത്തിന്റെയും, ജീവികളുടെ ഏതെങ്കിലും ശബ്ദം കേൾക്കപ്പെടുന്നുവോ—ജീവികളുടെയും—ഇവയെല്ലാത്തിന്റെയും വിഷയത്തിൽ ഇത് വിശദമായി പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.182.40
एवं बहुविधाकारः शब्द आकाशसंभवः ।
आकाशजं शब्दमाहुरेभिर्वायुगुणैः सह ॥ १२.१८२.४० ॥
ഇങ്ങനെ പലവിധ രൂപത്തിലുള്ള ശബ്ദം ആകാശത്തിൽനിന്നുണ്ടാകുന്നു. ആകാശജമായ ശബ്ദത്തെ വായുവിന്റെ ഈ ഗുണങ്ങളോടുകൂടെ അവർ പറയുന്നു.
12.182.41
अव्याहतैश्चेतयने न वेत्ति विषमस्थितैः ।
आप्याय्यन्ते च ते नित्यं धातवस्तैस्तु धातुभिः ॥ १२.१८२.४१ ॥
തടസ്സമില്ലാതെ ചേതനയിൽ നിലകൊണ്ടാലും അത് അറിയുന്നില്ല, വിഷമസ്ഥിതിയിലുള്ളവയാൽ; ആ ധാതുക്കൾ നിത്യം ആ ധാതുക്കളാൽത്തന്നെ പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
12.182.42
आपोऽग्निर्मारुतश्चैव नित्यं जाग्रति देहिषु ।
मूलमेते शरीरस्य व्याप्य प्राणानिह स्थिता ॥ १२.१८२.४२ ॥
ജലം, അഗ്നി, വായു ഇവയാണ് ദേഹികളിൽ നിത്യം ഉണർന്നിരിക്കുന്നത്; ഇവയാണ് ഈ ശരീരത്തിന്റെ മൂലം, ഇവിടെ പ്രാണങ്ങളെ വ്യാപിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.