మహాభారతం · అధ్యాయం 12.187
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.187.1
ब्राह्मणः केन भवति क्षत्रियो वा द्विजोत्तम ।
वैश्यः शूद्रश्च विप्रर्षे तद्ब्रूहि वदतां वर ॥ १२.१८७.१ ॥
ద్విజోత్తమా, విప్రర్షీ, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, మనిషి దేనివలన బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు లేదా శూద్రుడు అవుతాడో ఆ విషయాన్ని చెప్పుము.
12.187.2
जातकर्मादिभिर्यस्तु संस्कारैः संस्कृतः शुचिः ।
वेदाध्ययनसंपन्नः षट्सु कर्मस्ववस्थितः ॥ १२.१८७.२ ॥
జాతకర్మ మొదలైన సంస్కారాలతో సంస్కరింపబడినవాడు, శుచి, వేదాధ్యయనంలో నిష్ణాతుడు, ఆరు కర్మలలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు.
12.187.3
शौचाचारस्थितः सम्यग्विघसाशी गुरुप्रियः ।
नित्यव्रती सत्यपरः स वै ब्राह्मण उच्यते ॥ १२.१८७.३ ॥
శౌచాచారంలో సమ్యక్కుగా స్థిరుడు, విఘసాశి, గురువుకు ప్రియుడు, నిత్య వ్రతి, సత్యపరుడు—అతడే బ్రాహ్మణుడు అని చెప్పబడతాడు.
12.187.4
सत्यं दानमथाद्रोह आनृशंस्यं क्षमा धृणा ।
तपश्च दृश्यते यत्र स ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ १२.१८७.४ ॥
సత్యం, దానం, ద్రోహం లేకపోవడం, దయ, క్షమ, కరుణ, తపస్సు—ఇవి ఎవరిలో కనిపిస్తాయో, అతడే బ్రాహ్మణుడని స్మరింపబడతాడు.
12.187.5
क्षत्रजं सेवते कर्म देवाध्ययनसंगतः ।
दानादानरतिर्यस्तु स वै क्षत्रिय उच्यते ॥ १२.१८७.५ ॥
క్షాత్రకర్మను ఆచరించేవాడు, దేవతాధ్యయనంలో నిమగ్నుడు, దానమివ్వడంలోనూ స్వీకరించడంలోనూ ఆసక్తి కలవాడు—అతడే క్షత్రియుడు అని చెప్పబడతాడు.
12.187.6
कृपिगोरक्षवाणिज्यं यो विशत्यनिशं शुचिः ।
वेदाध्ययनसंपन्नः स वैश्य इति संज्ञितः ॥ १२.१८७.६ ॥
వ్యవసాయం, గోరక్షణ, వాణిజ్యం—వీటిలో నిరంతరం నిమగ్నుడై, శుచిగా, వేదాధ్యయనంలో నిష్ణాతుడైనవాడే వైశ్యుడని పిలువబడతాడు.
12.187.7
सर्वभक्षरतिर्नित्यं सर्वकर्मकरोऽशुचिः ।
त्यक्तवेदस्त्वनाचारः स वै शूद्र इति स्मृतः ॥ १२.१८७.७ ॥
ఎల్లప్పుడూ అన్నీ తినడంలో ఆసక్తి కలవాడు, అన్ని రకాల పనులు చేసేవాడు, అపవిత్రుడు, వేదాన్ని త్యజించినవాడు, ఆచారహీనుడు – అతడు నిశ్చయంగా శూద్రుడని స్మరించబడ్డాడు.
12.187.8
शूद्रे चैतद्भवेल्लक्ष्यं द्विजे तच्च न विद्यते ।
न वै शूद्रो भवेच्छ्रद्रो ब्राह्मणो न च ब्राह्मणः ॥ १२.१८७.८ ॥
ఈ లక్షణం శూద్రునిలో ఉండవచ్చు, కానీ ద్విజునిలో అది కనిపించదు. శూద్రుడు నిశ్చయంగా శ్రద్ధావంతుడైన శూద్రుడు కాడు; బ్రాహ్మణుడూ బ్రాహ్మణుడు కాడు.
12.187.9
सर्वोपायैस्तु लोभस्य क्रोधस्य च विनिग्रहः ।
एतत्पवित्रं ज्ञातव्यं तथा चैवात्मसंयमः ॥ १२.१८७.९ ॥
అన్ని ఉపాయాలతో లోభాన్ని, క్రోధాన్ని నిగ్రహించాలి. ఇదే పవిత్రత అని తెలుసుకోవాలి; అలాగే ఆత్మసంయమమూ.
12.187.10
वार्यौ सर्वात्मना तौ हि श्रेयोघातार्थमुच्छ्रितौ ॥ १२.१८७.१० ॥
ఆ రెండూ పూర్తిగా నిగ్రహించదగినవి; ఎందుకంటే అవి శ్రేయస్సును నాశనం చేయడానికే పైకి లేస్తాయి.
12.187.11
नित्यं क्रोधाच्छ्रियं रक्षेत्तपो रक्षेच्च मत्सरात् ।
विद्यां मानापमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः ॥ १२.१८७.११ ॥
క్రోధం నుండి ఐశ్వర్యాన్ని ఎల్లప్పుడూ కాపాడాలి; అసూయ నుండి తపస్సును కాపాడాలి. గౌరవం, అవమానం నుండి విద్యను, అజాగ్రత్త నుండి తనను కాపాడుకోవాలి.
12.187.12
यस्य सर्वे समारम्भा निराशाबन्धना द्विज ।
त्यागे यस्य हुतं सर्वं स त्यागी च स बुद्धिमान् ॥ १२.१८७.१२ ॥
ఓ ద్విజా, ఎవరి కార్యారంభాలన్నీ ఆశా బంధం లేనివో, ఎవరు త్యాగంలో సర్వాన్నీ హోమం చేశాడో, అతడే త్యాగి; అతడే బుద్ధిమంతుడు.
12.187.13
अहिंस्रः सर्वभूतानां मैत्रायणगतिश्चरेत् ।
परिग्रहान्परित्यज्य भवेद्बुद्ध्या जितेन्द्रियः।
अचलं स्थानमातिष्ठेदिह चामुत्र चोभयोः ॥ १२.१८७.१३ ॥
అన్ని ప్రాణుల పట్ల హింస చేయనివాడై, మైత్రి మార్గంలో నడవాలి. పరిగ్రహాలను విడిచి, బుద్ధిచేత ఇంద్రియాలను జయించినవాడై ఉండాలి. ఇహంలోనూ పరంలోనూ అచలమైన స్థితిని పొందాలి.
12.187.14
तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना ।
अजितं जेतुकामेन भाव्यं सङ्गेष्वसङ्गिना ॥ १२.१८७.१४ ॥
ఎల్లప్పుడూ తపస్సులో నిలిచి, దాంతుడై, ముని అయి, ఆత్మను నిగ్రహించినవాడు, జయించనిదాన్ని జయించాలనే కోరికతో ఉండాలి. అనుబంధాల మధ్య అసంగుడై ఉండాలి.
12.187.15
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्थितिः ।
अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिङ्गग्राह्यमतीन्द्रियम् ॥ १२.१८७.१५ ॥
ఇంద్రియాలచే ఏది గ్రహింపబడుతుందో అది వ్యక్తం అని స్థిరమైన అభిప్రాయం. అవ్యక్తాన్ని లింగం ద్వారా గ్రహించేదిగా, ఇంద్రియాతీతమైనదిగా తెలుసుకోవాలి.
12.187.16
अविस्रम्भे न गन्तव्यं विस्रम्भे धारयेन्मनः ।
मनः प्राणे निगृह्णीयात्प्राणं ब्रह्मणि धारयेत् ॥ १२.१८७.१६ ॥
విశ్వాసం లేని చోటికి వెళ్ళరాదు; విశ్వాసం ఉన్న చోట మనసును నిలపాలి. మనసును ప్రాణంలో నిగ్రహించి, ప్రాణాన్ని బ్రహ్మంలో నిలపాలి.
12.187.17
निर्वेदादेव निर्वायान्न च किंचिद्विचिन्तयेत् ।
सुखं वै ब्राह्मणो ब्रह्म स वै तेनाधिगच्छति ॥ १२.१८७.१७ ॥
వైరాగ్యం వల్లనే విముక్తి పొందాలి; ఏదీ చింతించరాదు. బ్రాహ్మణుడు సుఖస్వరూపమైన బ్రహ్మను తెలుసుకుంటాడు; అతడు దాని ద్వారానే దానిని పొందుతాడు.
12.187.18
शौचेन सततं युक्तः सदाचारसमन्वितः ।
सानुक्रोशश्च भूतेषु तद्द्विजातिषु लक्षणम् ॥ १२.१८७.१८ ॥
ఎల్లప్పుడూ శౌచంతో కూడినవాడు, సదాచారంతో కూడినవాడు, ప్రాణుల పట్ల కరుణ కలవాడు — అదే ద్విజులకు లక్షణం.