ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.189.1
आचारस्य विधिं तात प्रोच्यमानं त्वयाऽनघ ।
श्रोतुमिच्छामि धर्मज्ञ सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १२.१८९.१ ॥
ಓ ತಾತ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನೀನು ಹೇಳುವ ಆಚಾರದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸರ್ವಜ್ಞನು.
12.189.2
दुराचारा दुर्विचेष्टा दुष्प्रज्ञाः प्रियसाहसाः ।
असन्तस्त्वभिविख्याताः सन्तश्चाचारलक्षणाः ॥ १२.१८९.२ ॥
ದುರಾಚಾರಿಗಳು, ದುಷ್ಟ ನಡತೆಯವರು, ಕೆಟ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯವರು, ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರು ಅಸಂತರು; ಆದರೆ ಸಜ್ಜನರು ಆಚಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.
12.189.3
पुरीषं यदि वा मूत्रं ये न कुवन्ति मानवाः ।
राजमार्गे गवां मध्ये धान्यमध्ये शिवालये।
अग्न्यगारे तथा तीरे ये न कुर्वन्ति ते शुभाः ॥ १२.१८९.३ ॥
ಮಲ ಅಥವಾ ಮೂತ್ರವನ್ನು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಹಸುಗಳ ನಡುವೆ, ಧಾನ್ಯದ ನಡುವೆ, ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಗೃಹದಲ್ಲಿ, ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಾಡದವರು ಶುಭರು.
12.189.4
शौचमावश्यकं कृत्वा देवतानां च तर्पणम् ।
धर्ममाहुर्मनुष्याणामुपस्पृश्य नदीं तरेत् ॥ १२.१८९.४ ॥
ಅಗತ್ಯ ಶೌಚವನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣವನ್ನು ನೀಡಿ, ಇದೇ ಮನುಷ್ಯರ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಬೇಕು.
12.189.5
सूर्यं सदोपतिष्ठेन न स्वपेद्भास्करोदये ।
सायंप्रातर्जपेत्सन्ध्यां तिष्ठन्पूर्वां तथेतराम् ॥ १२.१८९.५ ॥
ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸದಾ ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು; ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗಬಾರದು; ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು, ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ನಿಂತು, ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡನೆಯದನ್ನೂ.
12.189.6
पञ्चार्द्रो भोजनं भुञ्ज्यात्प्राद्भुखो मौनमास्थितः ।
न निन्द्यादन्नभक्ष्यांश्च स्वादुस्वादु च भक्षयेत् ॥ १२.१८९.६ ॥
ಐದು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒದ್ದೆಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಮೌನವಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು; ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು, ರುಚಿಕರವಾದದ್ದನ್ನು ರುಚಿಕರವೆಂದು ತಿನ್ನಬೇಕು.
12.189.7
नार्द्रपाणिः समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः स्वपेन्निशि ।
देवर्षिर्नारदः प्राह एतदाचारलक्षणम् ॥ १२.१८९.७ ॥
ಒದ್ದೆ ಕೈಯಿಂದ ಏಳಬಾರದು, ಒದ್ದೆ ಪಾದದಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಬಾರದು. ಇದೇ ಆಚಾರದ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು.
12.189.8
शोचिष्केशमनड्वाहं देवगोष्ठं चतुष्पथम् ।
ब्राह्मणं धार्मिकं चैव नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ १२.१८९.८ ॥
ಅಗ್ನಿ, ಎತ್ತು, ದೇವತೆಗಳ ಗೋಶಾಲೆ, ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳ ಕೂಡು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ — ಇವರನ್ನು ಸದಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
12.189.9
अतिथीनां च सर्वेषां प्रेष्याणां स्वजनस्य च ।
सामात्यं भोजनं भृत्यैः पुरुषस्य प्रशस्यते ॥ १२.१८९.९ ॥
ಅತಿಥಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ಸೇವಕರು, ಸ್ವಜನರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಿತರೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡುವುದು ಪುರುಷನಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ.
12.189.10
सायंप्रातर्मनुष्याणामशनं वेदनिर्मितम् ।
नान्तरा भोजनं दृष्टमुपवासी तथा भवेत् ॥ १२.१८९.१० ॥
ಮನುಷ್ಯರ ಊಟ ವೇದವಿಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಗ್ಗೆ. ನಡುವೆ ಊಟ ವಿಹಿತವಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಉಪವಾಸ ಇರಬೇಕು.
12.189.11
होमकाले तथ्ना जुह्वन्नृतुकाले तथा व्रजन् ।
अनन्यस्त्रीजनः प्राज्ञो ब्रह्मचारी तथा भवेत् ॥ १२.१८९.११ ॥
ಹೋಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಹುತಿ ನೀಡಿ, ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತ, ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಅನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು.
12.189.12
अमृतं ब्राह्मणोच्छिष्टं जनन्या हृदयं कृतम् ।
तज्जनाः पर्युपासन्ते सत्यं सन्तः समासते ॥ १२.१८९.१२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಎಂಜಲು ಅಮೃತ; ಅದು ತಾಯಿಯ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜನರು ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಜ್ಜನರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅದರಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.189.13
लोष्टमदीं तृणच्छेदी नखखादी तु यो नरः ।
नित्योच्छिष्टः संकसुको नेहायुर्विन्दते महत् ॥ १२.१८९.१३ ॥
ಮಣ್ಣಿನ ಹೆಂಟೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು, ಹುಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವವನು, ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚುವವನು, ಸದಾ ಎಂಜಲಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೊಳಕಾಗಿ ಇರುವವನು – ಅಂಥ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇಹದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.189.14
यजुषा संस्कृतं मांसं निवृत्तो मांसभक्षणात् ।
भक्षयेन्न वृथामांसं पृष्ठमांसं च वर्जयेत् ॥ १२.१८९.१४ ॥
ಯಜುರ್ವೇದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತವಾದ ಮಾಂಸವನ್ನು, ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ತಿನ್ನಬಹುದು; ಆದರೆ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.
12.189.15
स्वदेशे परदेशे वा अतिर्थि नोपवासयेत् ।
काम्यकर्मफलं लब्ध्वा गुरूणामुपपादयेत् ॥ १२.१८९.१५ ॥
ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಾಗಲೀ ಪರದೇಶದಲ್ಲಾಗಲೀ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಉಪವಾಸ ಇರಿಸಬಾರದು. ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಅದನ್ನು ಗುರುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
12.189.16
गुरूणामासनं देयं कर्तव्यं चाभिवादनम् ।
गुरूनभ्यर्च्य युज्येत आयुषा यशसा श्रिया ॥ १२.१८९.१६ ॥
ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಆಸನ ನೀಡಬೇಕು, ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಗುರುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
12.189.17
नेक्षेतादित्यमुद्यन्तं न च नग्नां परस्त्रियम् ।
मैथुनं सततं धर्म्यं गुह्ये चैव समाचरेत् ॥ १२.१८९.१७ ॥
ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಬಾರದು; ನಗ್ನಳಾದ ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೂ ನೋಡಬಾರದು. ಮೈಥುನವನ್ನು ಸದಾ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಸಬೇಕು.
12.189.18
तीर्थानां हृदयं तीर्थं शुचीनां हृदयं शुचिः ।
सर्वमार्यकृतं धर्म्यं वालसंस्पर्शनानि च ॥ १२.१८९.१८ ॥
ತೀರ್ಥಗಳ ಹೃದಯವೇ ತೀರ್ಥ; ಶುಚಿಗಳ ಹೃದಯವೇ ಶುಚಿ. ಆರ್ಯರು ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳೂ, ಕೂದಲು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳೂ ಧರ್ಮ್ಯವೇ.
12.189.19
दर्शनेदर्शने नित्यं सुखप्रश्नमुदाहरेत् ।
सायं प्रातश्च विप्राणां प्रदिष्टमभिवादनम् ॥ १२.१८९.१९ ॥
ಭೇಟಿಯಾದಾಗಲೂ ಭೇಟಿಯಾಗದಿದ್ದಾಗಲೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು; ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.189.20
देवगोष्ठे गवां मध्ये ब्राह्मणानां क्रियापथे ।
स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत् ॥ १२.१८९.२० ॥
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಹಸುಗಳ ನಡುವೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಎತ್ತಬೇಕು.
12.189.21
सायं प्रातश्च विप्राणां पूजनं च यथाविधि ।
पण्यानां शोभते पण्यं कृषीणामृद्ध्यतां कृषिः।
बहुकारं च सस्यानां वाह्ये वाहो गवां तथा ॥ १२.१८९.२१ ॥
ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸರಕು ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ; ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವ ರೈತರ ಕೃಷಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ; ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಶ್ರಮ, ಹೊರಗೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.189.22
संपन्नं भोजने नित्यं पानीये तर्पणं तथा ।
सुशृतं पायसे ब्रूयाद्यवाग्वां कृसरे तथा ॥ १२.१८९.२२ ॥
ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ 'ಸಂಪನ್ನ' ಎನ್ನಬೇಕು; ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ ಎನ್ನಬೇಕು; ಪಾಯಸದಲ್ಲಿ 'ಸುಶೃತ' ಎನ್ನಬೇಕು; ಬಾರ್ಲಿ ಗಂಜಿ ಮತ್ತು ಕೃಸರದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.189.23
श्मश्रुकर्मणि संप्राप्ते क्षुते स्नानेऽथ भोजने ।
व्याधितानां च सर्वेषामायुष्ममभिनन्दनम् ॥ १२.१८९.२३ ॥
ಗಡ್ಡ ತೆಗೆಸುವಾಗ, ಸೀನಿದಾಗ, ಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ, ಭೋಜನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ 'ಆಯುಷ್ಮಾನ್' ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಬೇಕು.
12.189.24
प्रत्यादित्यं न मेहेत न पश्येदात्मनः शकृत् ।
सुतैः स्त्रिया च शयनं सह भोज्यं च वर्जयेत् ॥ १२.१८९.२४ ॥
ಸೂರ್ಯನ ಎದುರು ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸಬಾರದು, ತನ್ನ ಮಲವನ್ನು ನೋಡಬಾರದು; ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲಗುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.
12.189.25
त्वंकारं नामधेयं च ज्येष्ठानां परिवर्जयेत् ।
अवराणां समानानामुभयं नैव दुष्यति ॥ १२.१८९.२५ ॥
ಹಿರಿಯರನ್ನು 'ನೀನು' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದನ್ನೂ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುವುದನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಕಿರಿಯರೊಡನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನರೊಡನೆ ಇವೆರಡೂ ದೋಷವಲ್ಲ.
12.189.26
हृदयं पापवृत्तानां पापमाख्याति वैकृतम् ।
ज्ञानपूर्वं विनश्यन्ति गूहमाना महाजने ॥ १२.१८९.२६ ॥
ಪಾಪವೃತ್ತಿಯವರ ಹೃದಯವೇ ಅವರ ಪಾಪದ ವಿಕಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ತಿಳಿದೇ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ಮಹಾಜನರ ಮುಂದೆ ಮುಚ್ಚುವವರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.189.27
ज्ञानपूर्वकृतं पापं छादयन्त्यबहुश्रुताः ।
नैनं मनुष्याः पश्यन्ति पश्यन्त्येव दिवौकसः ॥ १२.१८९.२७ ॥
ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿದೇ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ; ಮನುಷ್ಯರು ಇದನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದಿವಿಯವರು ಖಂಡಿತ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
12.189.28
पापेनापिहितं पापं पापमेवानुवर्तते ।
धर्मेणापिहितो धर्मो धर्ममेवानुवर्तते।
धार्मिकेण कृतो धर्मो धर्ममेवानुवर्तते ॥ १२.१८९.२८ ॥
ಪಾಪದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಪ ಪಾಪವನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ; ಧಾರ್ಮಿಕನು ಮಾಡಿದ ಧರ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ.
12.189.29
पापं कृतं न स्मरतीह मूढो ।
विवर्तमानस्य तदेति कर्तुः।
राहुर्यथा चन्द्रमुपैति चापि ।
तथाऽबुधं पापमुपैति कर्म ॥ १२.१८९.२९ ॥
ಮೂಢನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ನೆನಪಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಮಾಡಿದವನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ರಾಹು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವಂತೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಜ್ಞಾನಿಗೆ ಪಾಪಕರ್ಮ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ.
12.189.30
आशया संचितं द्रव्यं दुःखेनैवोपभुज्यते ।
तद्बुधा न प्रशंसन्ति मरणं न प्रतीक्षते ॥ १२.१८९.३० ॥
ಆಶೆಯಿಂದ ಕೂಡಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಷ್ಟದಿಂದಲೇ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಹೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ; ಮರಣವೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.189.31
मानसं सर्वभूतानां धर्ममाहुर्मनीषिणः ।
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु मनसा शिवमाचरेत् ॥ १२.१८९.३१ ॥
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮನೋಭಾವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶುಭವನ್ನೇ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
12.189.32
एक एव चरेद्धर्मं नास्ति धर्मे सहायता ।
केवलं विधिमासाद्य सहायः किं करिष्यति ॥ १२.१८९.३२ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲ. ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ ಸಹಾಯಕ ಏನು ಮಾಡುವನು?
12.189.33
धर्मो योनिर्मनुष्याणां देवानाममृतं दिवि ।
प्रेत्यभावे सुखं धर्माच्न्छश्वत्तैरुपभुज्यते ॥ १२.१८९.३३ ॥
ಧರ್ಮವು ಮನುಷ್ಯರ ಮೂಲ; ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಅಮೃತ. ಮರಣಾನಂತರದ ಸುಖ ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಅವರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.